Кіріспе

Даниялық суретші (1867–1940)

Мари Трипке Кройер Альфвен (11 маусым 1867 – 25 мамыр 1940) – даниялық суретші. Ол негізінен 19 ғасырдың соңында Ютландияның солтүстігінде гүлденген «Скаген суретшілері» деп аталатын суретшілер колониясының ең табысты мүшесі Педер Северин Кройердің әйелі ретінде танымал. Мари өзі де Данияның шағын суретшілер тобының бір бөлігі болды. Мари бала кезінен суретші болуді армандады, жеке оқудан кейін Копенгагенде білімін жалғастырды. Ол онда натурализм қағидаларын үйренді және француз импрессионистерінің күшті ықпалына ішкі денді. 1889 жылдың басында ол Кройермен танысты, ол бірден оған ғашық болды. Ол одан он алты жасқа үлкен болса да, сол жазда олар үйленді және 1891 жылы Скагенге қоныстанды. Кройер Маридің сұлулығынан шабыттанды, оның портреттерін үй ішінде де, сыртта да, әсіресе жағажайда салуға көп мүмкіндік алды. 1900 жылдан бастап Кройердің психикалық денсаулығы нашарлағандықтан, отбасылық өмір қиынға айналды, содан кейін Мари швед композиторы Хьюго Альфвенмен махаббатқа түсті, ол да оның сұлулығына тәнті болды. Олардың бір баласы болды, Мари Кройерден ажырасып, Альфвенмен бірге Швецияға көшті. Олар 1912 жылы үйленді, бірақ тағы да отбасылық мәселелер ажырасуға әкелді. Мари Кройермен танысқаннан кейін сурет салуға құштар болмады, оны өте талантты суретші деп есептеді, сондықтан ол өзінің жұмысынан гөрі оның ең танымал картиналарының кейіпкері ретінде көбірек есте қалды, бірақ оның бірнеше суреттеріне соңғы кезде қызығушылық артып келеді. Ол қазір дизайн мен архитектураға қосқан үлесі үшін де танымал.

Ерте өмір және білім

Фредериксбергте дүниеге келген Мари, Дж.Х. Рубенс тоқыма фабрикасының техникалық директоры Макс Трипке мен оның әйелі Мина Августа Киндлердің қызы еді. Олар 1866 жылы Германиядан Данияға көшіп келген. Мари өзінің екі бауыры Вильгельм мен Вальдемармен бірге Трипке үйінде жайлы, орта тапқа тән өмірді сүріп өсті. Балалық шағындағы мектептегі досы Ида Хиршпрунг, Мариді Иданың ағасы мен әпкесі Генрих пен Паулин Хиршпрунгпен таныстырды. Генрих Хиршпрунг, сәтті темекі өндірісімен айналысқан көрнекті бизнесмен, өнерді қолдаушы болды және П.С. Кройерге ерте қызығушылық танытқан. Әйел суретшілерге арналған мемлекеттік мектептер болмағандықтан, Мари жеке сабақтарға төленетін ақыны үнемдеу үшін басқа жас қыздарды жинап, студия жалдап, ең жақсы суретшілерден кейде кеңес алуды ұсынды. Кейде келіп тұратын суретшілердің арасында Лориц Туксен және Маридің болашақ күйеуі Педер Северин Кройер болды, бірақ Кройер «жас суретші қыздар» мектебін сыйламайтын. 1888 жылдың маусым айында Мари Генрих пен Паулиннің ұлы Роберт Хиршпрунгке кездесуге келісті, бірақ ол терең депрессияға ұшырап, жақын арада келісімді бұзды. 1887 жылы ол алғаш рет Скайгенге қысқа сапар жасады, бірақ сол кезде ол ешқандай туынды жасамаған. 1888 жылдың желтоқсанында Мари Парижге барды, ал 1889 жылдың көктемінде Анна Анчермен бірге Пьер Пувис де Шаванн шеберханасында оқыды. Солтүстік Ютландиядағы Скайгеннен шыққан отандасы Анна Анчермен өмір бойы дос болды. Мари Кройер Гюстав Куртуа мен Альфред Филипп Роллдың шеберханаларында оқыды, импрессионизм мен натурализмді ашты, бұл оның сурет салу стиліне зор әсер етті. Әйел суретшілердің жағдайын жақсартуға әрқашан ынтасы бар Мари 1891 жылы академияның Шарлоттенборгына балама ретінде «Азаттық көрмесіне» (Den Frie Udstilling) қатысқан алғашқылардың бірі болды. Мари сонымен қатар суретшілер Харальд Слотт Мёллер мен оның әйелі Агнес Рамбушпен дос болды. Агнес Маридің өнерге деген құштарлығын өмір бойы қолдап, жігерлендірді. Олмен үздіксіз хат алмасып тұрған басқа достарына сыншы және ғалым Георг Брандес, оған риза болған, және Мариді қызбендей көретін ақын Софус Шандорф пен оның әйелі кірді.

Суреттер

Кройермен бірге болғанда Мари аз сурет салды; ол өзінің талантын нашар деп есептеді және өнерге толыққанды беріле алмайтынына ренжіді, себебі ол үй шаруасындағы әйел және ана болу рөлін қабылдаған еді, сондай-ақ: "Кейде мен бүкіл тыраныс бекер деп ойлаймын, жеңуге тым көп кедергілер бар, егер мен сурет салсам, ешқашан, ешқашан үлкен жетістікке жете алмаймын. Дегенмен, кейде өте қиын болса да, біздің мақсатымызға сенгім келеді" деді. Ал оның досы Анна Анчер өз күйеуімен одан да жақсы қарым-қатынаста болды; ол үй жұмысына алаңдамады, олардың көркемдік стильдері мен тақырыптары соншалықты ерекше болғандықтан, тікелей салыстыру қиындық тудырмады. Мари Кройер өмірінде жеке сұлулығымен танымал болғанымен, оның суретшілік таланты қызы Вибеке 1986 жылы қайтыс болғаннан кейін ғана ашылды. Вибеке қалдырған суреттер, қазір Скаген мұражайында, оның анасы Скагеннің алдың қатарлы суретшілерінің бірі болуға барлық мүмкіндіктерге ие болған шебер суретші екенін көрсетті. Мари Кройердің бірнеше туындылары Скаген мұражайының қорында сақталуда.

Декоративтік таланттар

Мари Кройер шотланд суретшісі Чарльз Ренни Маккинтоштан үй жиһаздарын жасауға шабыттанды. Ол күйеуімен бірге 1895 жылы Скаген Вестербидегі қала басшысының үйіне көшіп келгенде, ол жиһаздар мен интерьерді жобалады. Ол сонымен қатар Альфвенсгард үйінің архитекторы болды, оны Альфвенмен Швецияның Теллберг қаласында бөлісіп тұрды. Ол Швецияның орталық бөлігіндегі Лександ зиратында, Альфвенгаардтан көп алыс емес жерде жерленген. Оның екі қызы Вибеке мен Маргита да оның қасына жерленген. Хьюго Альфвеннің қабірі де жақын жерде, ал Кройер Скагенде жерленген.