Кіріспе

Ағылшын ботанигі Джон Хеслоп Харрисон FRS FAAAS (10 ақпан 1920 – 8 мамыр 1998) – британдық әскери және ботаник.

Ерте өмір және білім

Ол Миддлсбро қаласында Джон Уильям Хеслоп Харрисон мен оның әйелі Кристиан Хендерсонның отбасында дүниеге келді, үш баланың ең кішісі болды. Оның үлкен ағасы Джордж Хеслоп Харрисон еді. Джон туылғаннан кейін көп ұзамай оның әкесі, сол кезде Миддлсбро орта мектебінің мұғалімі, Дархэм университетінде зоологиядан лекция оқуға қабылданды, және отбасы әкесінің туған жері – Биртлиге көшті. Жеті жыл бойы отбасы Бірінші дүниежүзілік соғыстан қашқан босқындарға арналған бұрынғы кішкентай ағаш кабинада тұрды. Әкесі ботаника профессоры болғаннан кейін ғана, ол өз үйін сатып алуға жеткілікті бай екенін сезінді. Төрт жасында ол Элизабетвилл балалар бағына барды, кейін 11 жасқа дейін Элизабетвилл бастауыш мектебінде оқыды, содан кейін Честер-ле-стрит орта мектебіне қабылданды. 1938 жылы Жоғары мектеп аттестатын тапсырды, химия және физикадан жоғары балл алды, бірақ Оксфорд немесе Кембридж университетіне түсу үшін қажетті мемлекеттік стипендияны жеңіп алуға математикадан жеткіліксіз балл жинады. Ол сондай-ақ Корольдік колледжге стипендия алу емтиханына түсті, бірақ химиядан жеткілікті балл жинамады. Румдағы демалыстан оралғаннан кейін, өзінен үлкен оқушының бірі оқуын доғарғанын білді, және ол енді Ньюкаслдағы Корольдік колледжде химия, зоология және ботаниканы оқуға жылына 60 фунт стерлингтік стипендия алуға лайықты болды. 1938 жылдың қазанында ол оқуын бастады. Қала Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде үнемі бомбалауға ұшырады, соның бірі оның соңғы емтиханы кезінде болды, олар тоқтатылып, әуе шабуылынан қорғану үшін қолданылатын жер асты тоннельдеріне көшуге мәжбүр болды. Ол радар және геолокацияға қатысты радио жабдықтарын пайдалануға оқытылды, сонымен қатар курстың соңында жаңадан пайда болған қуыс магнитронды қолдануға мүмкіндік алды. Ол курстың үздігі болып бітіріп, Оркни аралдарына жіберілді. Оған Даунби маңындағы зениттік артиллериялық батареяда екінші лейтенант шеніне тең лауазым берілді, бірақ батарея командирі Хеслоп Харрисонның азамат екеніне риза болмады. Кейіннен ол Оңтүстік Роналдзэйге ауыстырылды. Техникалық жұмысының бөлігі ретінде ол Оркни материгіндегі Корольдік электр және механикалық инженерлер (REME) базасына жиі баратын, және командирлік офицері операция офицеріне шыдамдылығын жоғалтқаннан кейін, Хеслоп Харрисонға кешенді оператор ретінде жұмыс істеу ұсынылды және капитан шеніне көтерілді, ол оны қабылдады. 1942 жылдың 1 қазанында ол ресми түрде REME-ге ауысты. Оркнидегі уақыты (көбінесе) көңілсіз болды. V2 зымырандарының шабуылдары басталғаннан кейін, ол олардың траекториясын қадағалай алатын радарды жасауға қатысты, бірақ мұндай құрылғыны жасауға бірнеше сәтсіз әрекеттен кейін жоба V2 ұшыру алаптарын одақтастар басып алғаннан кейін тоқтатылды. 1945 жылдың наурыз айында ол Брюссельдегі 21-ші армия тобының штаб-пәтеріне жіберілді, онда оған Баарндағы Голландияның Ұлттық микологиялық жинағынан Eremothecium ashbyi саңырауқұлағының үлгісін алу тапсырылды; ол соғыстан кейінгі Еуропада сұранысқа ие В витаминін синтездеуге пайдалы болды. VE күнінен кейін ол тағы да қайтадан тағайындалды, бұл жолы T күштеріне қосылды, олар неміс ғылыми-зерттеу орталықтарынан технологиялық деректерді табумен айналысты. Оның командасы Данияға жақын Пелзерхакенге барды, онда одақтастардың бомбалауынан қашқан ғалымдар көптеп орналасқан. Мұнда команда инфрақызыл сәулелерді анықтау, радар жүйелері және суасты қайықтарының белгілерін жасыру бойынша зерттеулер тапты.

Академиялық өмірі

Есептерін аяқтағаннан кейін ол армиядан босатылып, Глаксо компаниясында пенициллин өндірісінде жұмыс істеді, бірақ көп ұзамай Король колледжінде кіші лектор болып жұмысқа орналасты. Бір жыл өткен соң, жеткіліксіз қаржыландырылған бөлімшемен күресу қиын болғандықтан, ол Белфаст қаласындағы Куинс университетіне көшті. Бөлімше кішкентай болды, бір профессор, бір лектор және екінші (жартылай штатты) лектордан тұрды, ал Хеслоп Харрисон PhD алуға өтініш бергенде, оны жетекшілік ете алатын білікті адам жоқ еді. Ол 1949 жылғы Халықаралық фитогеографиялық саяхатта экскурсовод болып жұмыс істеді, онда ол В. Х. Пирсоллмен танысты, ол кетіп бара жатқанда оған Лондон университетінің колледжінде лекторлық қызметке ұсыныс жасады, егер бәрі жақсы болса, ол жақын арада оқырман болады деген үмітпен. Осы жерде ол өзінің атын Хеслоп Харрисон деп жазуды бастады; оның Дуглас Харрисон деген әріптесімен бірге хаттар жиі дұрыс адамға жеткізілмейтін. Ол жеке зерттеулерге қатыспаған, бірақ басқа ғалымдарға әртүрлі мақалалар мен диссертациялар жазуда үнемі көмектескен. Ол 1960 жылы тағы да Куинс университетінен кетіп, Бирмингем университетінде ботаника профессоры болды. Бирмингемде университет өз биология бөлімшелерін Бір біологиялық ғылымдар мектебінде біріктіру процесінде болды, ол осы процеске жетекшілік етті және 1963 жылы мектеп төрағасы болды. 1967 жылы ол Лондон Линнеялық қоғамынан «Трейл Крисп» медалін алды.

Кьюдегі директор

1970 жылы оған Кьюдегі Корольдік ботаникалық бағының директоры лауазымы ресми түрде ұсынылды, бұл өте құнды лауазым еді. Ол шамамен бір жыл "тағайындалған директор" ретінде ресми міндеттерсіз және жалақысыз жұмыс істеді, және осы уақыттың көп бөлігін лауазымына дайындық үшін зерттеулермен өткізді. Осының арқасында ресми түрде тағайындалған кезде бақты қандай бағытта дамытуды қалайтыны туралы нақты идеяға ие болды. 1974 жылы ол Корольдік қоғамның Кроуниан лекциясын оқыды, оның баяндамасы жақсы қабылданып, жоғары бағаланды. 1982 жылы ол әйелімен бірге Корольдік қоғамның Дарвин медалімен марапатталды, сондай-ақ сол жылы Америка өнер және ғылым академиясының шетелдік құрметті мүшесі атанды. 1985 жылы ол жасқа байланысты ғылыми-зерттеу профессоры қызметінен зейнеткерлікке шықты, бірақ ол және Йоланд екеуі де құрметті қонақ зерттеушілер болып тағайындалды. 1996 жылы оған Линней медалі мен Корольдік медаль табысталды. Ол 1998 жылдың 8 мамырында дүние салды.