Кіріспе
Компьютерлік графиканың "астындағы" нысандарды көруге мүмкіндік беретін қабілеті.
Компьютерлік графикада ашықтық бірнеше файл пішімінде қолданылады. "Ашықтық" термині әртүрлі адамдар тарапынан әртүрлі мағыналарда қолданылуы мүмкін, бірақ ең қарапайым түрінде "толық ашықтық" болады, яғни нысан мүлдем көрінбейді. Графиканың тек бір бөлігі толық ашық болуы керек, әйтпесе көруге ештеңе болмайды. Күрделі түрі – "жартылай ашықтық" немесе "мөлдірлік", онда графика түсті шыны сияқты жартылай мөлдір болып көрінеді. Баспа беті, компьютер немесе теледидар экраны бір мезгілде тек бір түсті көрсетуге болатындықтан, жартылай ашықтық әрқашан түстерді араластыру арқылы симуляцияланады. Түстерді араластырудың көптеген тәсілдері бар, сондықтан кейбір жағдайларда ашықтықтың дәл анықталуы қиын болуы мүмкін. Сонымен қатар, ашықтық графикалық формат үшін көбінесе "қосымша" мүмкіндік болып табылады, ал кейбір графикалық бағдарламалар оны елемей қалуы мүмкін. Ашықтықты қолдайтын растрлық файл пішімдеріне GIF, PNG, BMP, TIFF, TGA және JPEG 2000 кіреді, олар ашық түс немесе альфа-арна арқылы жүзеге асырылады. Көптеген векторлық форматтар ашықтықты автоматты түрде қолдайды, өйткені олар кез келген нысандарды белгілі бір нүктеге орналастырудан аулақ болады. Бұл EPS және WMF форматтарын қамтиды. Векторлық графикада бұл қатаң түрде ашықтық деп қарастырылмауы мүмкін, бірақ растрлық форматтағы ашықтық сияқты мұқият бағдарламалауды талап етеді. Күрделі векторлық форматтар графика элементтері арасындағы және олардың үстіндегі элементтердің арасындағы ашықтық комбинацияларын қолдауға мүмкіндік береді. Бұл SVG және PDF форматтарын қамтиды. Растрлық графикалық редакторы ашықтықты арнайы үлгімен көрсетеді, мысалы, шахмат тәрізді үлгімен.
Мөлдір пиксельдердің шеттері
Мәтіннің және ашық фонды суреттердің шеттерінде сұр түстер болмауы керек: олар әдетте әріптің немесе суреттің түсі мен фонның түсі арасындағы кешірімді түстер ретінде қолданылады, көбінесе қара әріп пен ақ фон арасындағы кешірімді түстер сұр болады. Бірақ, мысалы, қызыл фон болғанда кешірімді түстер қара қызыл түсті болуы керек. Сұр жиек пиксельдері жаман әрі түсініксіз нәтиже береді. Өзгермелі фон түсі үшін тұрақты кешірімді түстер табу мүмкін емес.
Альфа арналар бойынша ішінара ашықтық
Кейбір кескін форматтары, мысалы PNG және TIFF, альфа арна арқылы ішінара ашықтыққа да мүмкіндік береді, бұл жиектің шектеу мәселесін шешеді. Әрбір пикселдің толығымен мөлдір немесе мөлдір емес болуының орнына, оны 254 деңгейге дейін жартылай мөлдір етіп орнатуға болады, бұл фондық кескінді алдыңғы жолдағы кескін арқылы көруге мүмкіндік береді. Ішінара ашықтықтың басты артықшылығы – графикалық элементтердің "жұмсақ жиектерін" жасау, осылайша олар фонмен үйлеседі. Сондай-ақ қараңыз: монохромды немесе сұр түстердің градиенттері және антиалиазинг. Ішінара ашықтықты суретті көзге түсірмейтін ету үшін де қолдануға болады, мысалы, су таңбасы немесе басқа логотип, немесе бейне ойындағы көрініс сияқты нәрсені мөлдір ету үшін. Кескінді өңдеу бағдарламасында альфа арнасын анимациялау әртүрлі кескіндер арасында тегіс өтуге мүмкіндік береді. Ішінара мөлдір түсті оның фонымен ("композициялау") біріктіру процесі көбінесе нақты анықталмайды және нәтижелер әр жағдайда бірдей болмауы мүмкін. Мысалы, түс түзету қолданылса, түстерді түс түзетуден бұрын немесе кейін біріктіру керек пе?
Кесу жолы арқылы ашықтық
Толық ашықтықты қамтамасыз етудің баламалы тәсілі – кесу жолын пайдалану. Кесу жолы – басқа графикалық элементтермен бірге қолданылатын пішін немесе контур. Жолдың ішіндегінің бәрі көрінеді, ал жолдың сыртындағысы көрінбейді. Жол өзі векторлық, бірақ векторлық және растрлік деректерді жабу үшін де қолданылуы мүмкін. Кесу жолдарының негізгі қолданылуы PostScript файлдарында.
PDF түріндегі ашықтық
PDF стандартының 1.4 нұсқасынан бастап (Adobe Acrobat 5-ші нұсқасы) мөлдірлік (оның ішінде жартылай мөлдірлік) қолдау табады. PDF файлдарындағы мөлдірлік авторларға әртүрлі эффектілерге қол жеткізуге мүмкіндік береді, соның ішінде нысандарға көлеңкелер қосу, нысандарды жартылай мөлдір ету және нысандардың бір-бірімен немесе мәтінмен бірігуі. PDF тек ең көп таралған орташалау әдісі ғана емес, көптеген түрлі араласу режимдерін қолдайды, ал көптеген бір-біріне үстіне жатқан нысандарды біріктіру ережелері таңдау жасауға мүмкіндік береді (мысалы, нысандар тобы фонмен араластырылмас бұрын араластырылсын ба, әлде әрбір нысан өз кезегінде фонға араластырылсын ба). PDF мөлдірлігі өте күрделі модель, оның Adobe-нің бастапқы сипаттамасы 100 беттен асады. Күрделіліктің басты себебі – әртүрлі түс кеңістіктеріндегі нысандарды араластыру қиын және қателерге әкелуі мүмкін, сондай-ақ үйлесімділік проблемаларын тудыруы мүмкін. PDF-дегі мөлдірлік оны түсінбеген PDF қараушыларында қателер тудырмау үшін жасалды – олар барлық элементтерді толық мөлдірсіз деп көрсетеді. Дегенмен, бұл екі жақты қылыш болды, себебі ескі қараушылары бар пайдаланушылар, PDF принтерлері және т.б. түпнұсқалық дизайндан мүлдем өзгеше нәрсені көру немесе басып шығару мүмкін. PDF мөлдірлік моделінің өте күрделі болуы оның жетілдірілмеген қолдауға ие екенін білдіреді. Бұл RIP және принтерлердің PDF файлдарын мөлдірлікпен басып шығаруда жиі қиындықтарға тап болатынын білдіреді. Бұл мәселенің шешімі – суретті растрлеу немесе PDF-тің векторлық мөлдірлігін тегістеу. Алайда, векторлық мөлдірлікті тегістеу өте күрделі және оны бірнеше мамандандырылған бағдарламалар ғана қолдайды.
PostScript-тегі ашықтық
PostScript тілі PostScript деңгейіне байланысты толық (ішінара емес) мөлдірлікке шектеулі қолдау көрсетеді. Ішінара мөлдірлік көптеген PostScript жүзеге асыруларында қол жетімді pdfmark кеңейтуі арқылы қол жетімді.
2-деңгей
2-деңгейлі PostScript ешқандай арнайы түсіксіздік мүмкіндіктерін қоспайды. Дегенмен, үлгілерді пайдалану арқылы, кез келген векторлық немесе мәтіндік операциялармен анықталған маскалар арқылы кез келген графикалық элементтерді салуға болады. Бірақ, мұны іске асыру қиын. Сонымен қатар, мұндай іске асыру шектеріне жиі жететін, және осы техниканы қолдайтын қолданбалы бағдарламалар өте аз болды.
3-деңгей
3-деңгейлі PostScript кез келген растрлық кескінге тағы бір ашықтық опциясын қосады. Ашық түс немесе түстер диапазоны қолданылуы мүмкін, немесе альфа арнасын жасау үшін жеке 1 биттік маска қолданылуы мүмкін.
Капсулаланған пошталық мәтін
EPS файлдарында PostScript бар, ол 1, 2 немесе 3 деңгейлі болуы мүмкін және жоғарыда аталған мүмкіндіктерді пайдаланады. EPS файлдарының экрандағы көрінісін көрсету үшін қолданылатын алдын ала көріністерімен байланысты маңызды мәселе туындайды. Алдын ала көрісте ашықтықты орнатудың тиімді әдістері бар. Мысалы, TIFF алдын ала көрінісі TIFF альфа арнасын қолдануы мүмкін. Дегенмен, көптеген бағдарламалар осы ашықтық туралы ақпаратты пайдаланбайды, сондықтан алдын ала көрініс тіктөртбұрыш ретінде көрсетіледі. Photoshop бағдарламасында басталып, көптеген полиграфиялық бағдарламалар қолданған, жартылай жекеменшік техника – EPS-тің стандартты орнында кесу жолын сақтау және оны дисплей үшін пайдалану. Сонымен қатар, EPS алдын ала көрінісін жасайтын бағдарламалардың көпшілігі алдын ала көрісте ашықтық туралы ақпаратты жатпайды. Кейбір бағдарламалар бұл мәселені шешу үшін алдын ала көрістегі барлық ақ түсті мөлдір деп қарастыруға тырысты, бірақ кейбір ақ түстер мөлдір емес болған жағдайларда бұл да қиындық тудырады. Соңғы кезде алдын ала көрініске мүлдем мән бермейтін бағдарламалар пайда болды; олар PostScript-ті түсіндіру арқылы алдын ала көрістің қай бөліктерін бояу керектігі туралы ақпаратты алады.