Кіріспе

Псевдокезеңдік сандарды жасау алгоритмі

Сызықтық конгруенциялық генератор (LCG) – үзіліссіз бөліктік сызықтық теңдеу арқылы есептелген псевдокезеңдік сандар тізбегін шығаратын алгоритм. Бұл әдіс ең көне және ең танымал псевдокезеңдік сан генераторларының алгоритмдерінің бірі болып табылады. Оның теориялық негіздерін түсіну салыстырмалы түрде оңай, оларды оңай және жылдам іске асыруға болады, әсіресе модульдік арифметиканы сақтау битін қысқарту арқылы қамтамасыз ете алатын компьютерлік жабдықтарда. Генератор рекурренттік қатынас арқылы анықталады:

мұнда – псевдокезеңдік мәндердің тізбегі, ал

— «модуль»
— «көбейткіш»
— «қосымша»
— «тұқым» немесе «бастапқы мән»

генераторды анықтайтын бүтін сан тұрақтылары. Егер c = 0 болса, генератор көбінесе мультипликативтік конгруенциялық генератор (MCG) немесе Лехмер RNG деп аталады. Егер c ≠ 0 болса, әдіс аралас конгруенциялық генератор деп аталады. c ≠ 0 болғанда математик рекурренттік қатынасты сызықтық емес, аффиндік түрлендіру деп атайды, бірақ бұл қате атау компьютерлік ғылымда қалыптасқан.

Тарих

Лемер генераторы 1951 жылы, ал сызықтық конгруенциялық генератор 1958 жылы В. Э. Томсон және А. Ротенберг жариялаған.

m бірінші сан, c = 0

Бұл Lehmer RNG-нің бастапқы құрылымы. Егер a көбейтушісі m модульдік бүтін сандардың түпкілікті элементі ретінде таңдалса, кезеңі m-1 болады. Бастапқы күй 1 мен m-1 аралығында таңдалуы керек. Жақын модульдің бір кемшілігі – модульдік қысқарту екі есе кең өнімді және нақты қысқарту қадамын талап етеді. Көбінесе 2-нің дәрежесінен сәл кем жай сан қолданылады (Мерсеннің 231−1 және 261−1 жай сандары танымал), сондықтан m = 2e − d модулі бойынша азайту (ax mod 2e) + d ретінде есептеледі. Нәтиже тым үлкен болса, оған m-ді шартты түрде азайту қосылуы керек, бірақ азайтулар саны ad/m-мен шектеледі, ал d кішкентай болса, оны оңай бірге шектеуге болады. Егер екі есе кең өнім болмаса және көбейтуші сақтап таңдалса, Шраге әдісін қолдануға болады. Бұл үшін m = qa + r, яғни, және 1 = r = m mod a деп есептеңіз. Содан кейін ax mod m = есептелінеді. x mod q < q ≤ m/a болғандықтан, бірінші мүше am/a = m-ден кіші болады. Егер a таңдалса, онда r ≤ q (сонымен r/q ≤ 1), екінші мүше де m-ден кіші болады: r ≤ rx/q = x(r/q) ≤ x < m. Осылайша, екі өнім де бір кеңдікпен есептелуі мүмкін, ал олардың арасындағы айырмашылық [1−m, m−1] диапазонында жатыр, сондықтан оны бір шартты қосу арқылы [0, m−1] диапазонға дейін қысқартуға болады. Екінші кемшілік – 1 ≤ x < m мәнін біркелкі кездейсоқ биттерге түрлендіру қиын. Егер 2-нің дәрежесінен сәл кем жай сан қолданылса, кейде жоғалған мәндер жай ғана ескерілмейді.

m a 2 -дің дәрежесі, c = 0

m-ді екінің дәрежесіне тең етіп таңдау, көбінесе m = 232 немесе m = 264, ерекше тиімді LCG-ді қамтамасыз етеді, себебі бұл модульдік амалды бинарлық өрнектің қысқаруы арқылы есептеуге мүмкіндік береді. Шындығында, ең маңызды биттер көбінесе есептелмейді. Дегенмен, кемшіліктері де бар. Бұл форманың максималды периоды m/4-ке тең, егер a ≡ ±3 (mod 8) және бастапқы X0 күйі тақ болса. Тіпті ең жақсы жағдайда, X-тің ең төменгі үш биті екі мәнді кезекпен алмастырады, демек күйге бір ғана бит үлесін қосады. X әрқашан тақ (ең төменгі бит ешқашан өзгермейді), және келесі екі биттің тек біреуі ғана өзгеріп отырады. Егер a ≡ +3 болса, X ±1 ↔ ±3 аралығында ауысады, ал егер a ≡ −3 болса, X ±1 ↔ ∓3 аралығында ауысады (барлығы 8-модуль бойынша). Бұл форманың модулі m/4 және c ≠ 0 болатын генераторға тең екенін көрсетуге болады. Екінің дәрежесін модуль ретінде пайдаланудың маңызды мәселесі – төменгі биттердің жоғары биттерге қарағанда қысқа периодына ие болуы. Оның оңай орындалуының себебі – биттерге жоғары ретті биттер ешқашан әсер етпейді, сондықтан мұндай генератордың төменгі b биті өздігінен 2b модульді LCG құрайды және 2b-2 периодымен қайталанады. Тек X-тің ең маңызды биті ғана толық периодқа жетеді.

LCG туындылары

Бірнеше генераторлар бар, олар әртүрлі формадағы сызықтық конгруенциялық генераторлар болып табылады, сондықтан LCG-ді талдауға қолданылатын техникалар оларға да қолданылуы мүмкін. Ұзақ кезеңді қамтамасыз етудің бір жолы – үлкен ең кіші ортақ еселігі бар әртүрлі кезеңдерге ие бірнеше LCG-нің нәтижелерін қосу болып табылады; Вихманн-Хилл генераторы осыған ұқсас мысал. (Олардың толыққанды өзара жай болуын қалаймыз, бірақ жай модуль жұп кезеңді білдіреді, сондықтан кем дегенде 2 ортақ бөлгіші болуы керек.) Бұл компоненттік LCG модульдерінің көбейтіндісіне тең модульге ие бір LCG-ге эквивалентті екенін көрсетуге болады. Марсальяның b=2w сөз өлшемімен және r және s (r > s) лагтарымен «қосып алып жүру» және «азайтып қарыз алу» PRNG-лері br ± bs ± 1 модулі бар LCG-ге баламалы. a көбейтімі бар PRNG-лер abr-1 үлкен жай модулі және 2 дәрежесіндегі b көбейтімі бар LCG-ге тең. Пермутацияланған конгруенциялық генератор 2 дәрежелі модульге ие LCG-ден басталады және төменгі реттік биттердегі қысқа кезең мәселесін жою үшін шығыс түрлендіруін қолданады.

Басқа PRNG-мен салыстыру

Ұзақ мерзімді псевдокезеңсіз тізбектерді алу үшін тағы бір кеңінен қолданылатын бастауыш құрал – GF(2)[x] арифметикасына негізделген сызықтық кері байланыс тізбектік тіркегінің құрылысы, GF(2)[x] – 2-ден артық сандардың полиномдық сақинасы. Бұлыңғыр сандарды қосу және көбейтудің орнына негізгі амалдар – эксклюзивті немесе және көбейтудің қысқартылған түрі, ол әдетте логикалық ығысулар тізбегі арқылы іске асырылады. Бұлардың артықшылығы – олардың барлық биттері толық кезеңді болады; олар 2k модуліндегі арифметиканың әлсіздігінен зардап шекпейді, бұл төменгі разрядты биттерге зиян келтіреді. Бұл отбасыға xorshift генераторлары және Мерсенн бұралағы жатады. Соңғысы өте ұзақ кезеңді (219937−1) және өзгергіштік біртектілігін қамтамасыз етеді, бірақ кейбір статистикалық тесттерден өте алмайды. Кешіктірілген Фибоначчи генераторлары да осы санатқа жатады; олар арифметикалық қосуды қолданғанымен, олардың кезеңі ең кіші маңызды биттер арасында LFSR арқылы қамтамасыз етіледі. Сызықтық кері байланыс тізбектік тіркегінің құрылымын TestU01 жиынтығында іске асырылған сызықтық күрделілік тесті сияқты тиісті тесттермен анықтау оңай; LFSR-дің тізбекті биттерінен бастау алған бульдік айналмалы матрицаның ранкі полиномның дәрежесінен жоғары болмайды. Сызықтық емес шығыс араластыру функциясын қосу (xoshiro256** және пермутацияланған конгруенциялық генератор құрылымдарындағыдай) статистикалық тесттердегі өнімділіктің айтарлықтай жақсаруына әкелуі мүмкін. PRNG-нің тағы бір құрылымы – қуатты шығыс араластыру функциясымен біріктірілген өте қарапайым рекурсивті функция. Бұған қарсы режимдегі блок шифрлері және SplitMix64 сияқты криптографиялық емес генераторлар кіреді. LCG-ге ұқсас, бірақ эквивалентті емес құрылым – көп рекурсивті генератор: Xn = (a1Xn−1 + a2Xn−2 + ··· + akXn−k) mod m, k ≥ 2 үшін. Бас модульмен бұл mk-1 дейінгі кезеңдерді тудырады, сондықтан LCG құрылымын үлкен кезеңдерге кеңейтудің пайдалы тәсілі. Жоғары сапалы псевдокезеңсіз сандарды жасаудың тиімді әдісі – әртүрлі құрылымдарға ие екі немесе одан да көп PRNG-ді біріктіру; LFSR және LCG-нің қосындысы (KISS немесе xorwow құрылымдарындағыдай) жылдамдықтан кейбір шығынмен жақсы нәтиже бере алады.