Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
АҚШ Энергетика министрлігінің басшысы
Head of the US Department of Energy
АҚШ Энергетика министрі – АҚШ Энергетика министрлігінің басшысы, АҚШ Министрлер кабинетінің мүшесі және президенттік тізім бойынша он бесінші орында тұрады. Бұл лауазым 1977 жылдың 1 қазанында президент Джимми Картер Энергетика департаментін құру туралы заңға қол қойған кезде құрылды. Энергетика министрі және департамент бастапқыда энергия өндіру және реттеуге бағытталған. Бірақ көп ұзамай энергия көздерін жақсарту және тиімдірек ету технологияларын әзірлеуге, сондай-ақ энергия туралы білім беруге көбірек мән берілді. Салқын соғыс аяқталғаннан кейін департаменттің назары радиоактивті қалдықтарды кездеру және қоршаған ортаның сапасын сақтауға ауысты. Бұрынғы қорғаныс министрі Джеймс Шлезингер – бірінші энергетика министрі болды. Демократ президент Джимми Картер тағайындаған республикашыл Шлезингердің тағайындалуы – президенттің қарсы саяси партиядан мүшесін осы лауазымға таңдаған жалғыз жағдай. Шлезингер сондай-ақ лауазымынан босатылған жалғыз хатшы. Билл Клинтонның бірінші энергетика министрі Хейзел О'Лири – бұл лауазымды атқарған алғашқы әйел және афроамерикалық болды. Энергетика министрі қызметін атқарған алғашқы испаноязыл Клинтонның екінші энергетика министрі Федерико Пенья болды. Спенсер Абрахам 2001 жылдың 20 қаңтарында Джордж Буш әкімшілігі кезінде қызмет атқарған алғашқы араб-американ болды. Стивен Чу 2009 жылдың 20 қаңтарында Барак Обама президенттігінде қызмет еткен алғашқы азиялық америкалық болды. Чу сонымен қатар ең ұзақ қызмет еткен энергетика министрі және Нобель сыйлығын алғаннан кейін кабинетке қосылған алғашқы адам. Президент Джо Байденнің Энергетика министрі лауазымына үміткер, бұрынғы Мичиган губернаторы Дженнифер Гранхолмның кандидатурасы 2021 жылдың 25 ақпанында мақұлданды. Гранхолм – Энергетика министрлігін басқарған екінші әйел.
The United States secretary of energy is the head of the United States Department of Energy, a member of the Cabinet of the United States, and fifteenth in the presidential line of succession. The position was created on October 1, 1977, when President Jimmy Carter signed the Department of Energy Organization Act, establishing the department. The energy secretary and the department originally focused on energy production and regulation. The emphasis soon shifted to developing technology for better and more efficient energy sources, as well as energy education. After the end of the Cold War, the department's attention also turned toward radioactive waste disposal and the maintenance of environmental quality. Former secretary of defense James Schlesinger served as the first secretary of energy. As a Republican nominated to the post by Democratic president Jimmy Carter, Schlesinger's appointment marks the only time a president has chosen a member of another political party for the position. Schlesinger is also the only secretary to be dismissed from the post. Hazel O'Leary, Bill Clinton's first secretary of energy, was the first female and first African American to hold the position. The first Hispanic to serve as Energy Secretary was Clinton's second energy secretary, Federico Peña. Spencer Abraham became the first Arab American to hold the position on January 20, 2001, serving under the administration of George W. Bush. Steven Chu became the first Asian American to hold the position on January 20, 2009, serving under president Barack Obama. Chu was also the longest serving secretary of energy and the first individual to join the Cabinet after having received a Nobel Prize. President Joe Biden's nominee to be Secretary of Energy, former Michigan governor Jennifer Granholm, was confirmed on February 25, 2021. Granholm is the second woman to lead the Department of Energy.
Ядролық қару
Энергияны өндіру және пайдаланумен байланысты міндеттерге қоса, министр – АҚШ Президенті немесе Қорғаныс министрінен басқа, елдің шамамен 3800 қолданылатын ядролық қаруына тікелей жауапты ең жоғары лауазымды адам. Бұл жүйе стратегиялық қаруды толық азаматтық бақылауда ұстау үшін жасалған, президенттің нақты әскери мақсаттар үшін берген тапсырмаларын қоспағанда. Энергетика департаменті АҚШ қару-жарағын жасауға, күтіп ұстауға және жоюға, сондай-ақ осы қару әскери қызметте қолданылмаған кезде оны сақтауға жауапты. Бірнеше келісімшарттардың шарттарына сәйкес, соңғысы – Жаңа СНВ, АҚШ өзінің стратегиялық арсеналын 1500 қолданылатын қаруға дейін азайтты. Осының салдарынан көптеген ескі қару жүйелері бөлшектелді немесе бөлшектелуге жоспарланып отыр, олардың негізгі радиоактивті отыны, әдетте плутоний, реакторлық отынға немесе ғарыш зерттеулері үшін қолданылатын отынға қайта өңделеді.
In addition to responsibilities related to generation and use of energy, the secretary is the most senior official other than the president of the United States or Secretary of Defense with primary responsibility for the nation's ~3,800 viable nuclear weapons. This arrangement is intended to maintain full civilian control over strategic weapons, except as directed by the president for specific military uses. The department of energy is responsible for the building, maintenance, and disposal of all nuclear weapons within the United States' arsenal in addition to safeguarding these weapons when they are not actively deployed in military service. Under the terms of several successive treaties, most recently New START, the United States has reduced its strategic arsenal to 1500 deployed weapons. Consequently, many older legacy weapons systems have been dismantled or scheduled for dismantlement, with their core radioactive fuel generally plutonium being reprocessed into reactor grade or space exploration fuel.