Кіріспе

Америка Құрама Штаттарының сауда органы – Америка Құрама Штаттарының сауда өкілі (USTR) кеңсесі – АҚШ федералды үкіметінің АҚШ сауда саясатын әзірлеуге және ілгерілетуге жауапты агенттігі. Президенттің Басқару кеңсесінің құрамындағы бөлімше болып табылатын ол АҚШ сауда өкілімен басқарылады, ол АҚШ Президентінің сауда мәселелері бойынша басты кеңесшісі, келіссөзшісі және ресми өкілі болып табылады. USTR-де екі жүзден астам қызметкер жұмыс істейді, оның Женева, Швейцария және Брюссель, Бельгиядағы кеңселері бар. USTR 1962 жылғы Сауданы кеңейту заңымен Арнайы сауда өкілі (STR) кеңсесі ретінде құрылды, екіжақты және көпжақты деңгейде сауда келіссөздерін жүргізеді және Сауда саясаты комитеті (TPC), Сауда саясаты комитетінің қарастыру тобы (TPCRG) және Сауда саясаты жөніндегі штаб комитеті (TPSC) арқылы басқа мемлекеттік органдармен сауда саясатын үйлестіреді. Оның сараптық салаларына тікелей шетелдік инвестициялар, тауарлық келісімдер, саудаға қатысты зияткерлік меншікті қорғау және Дүниежүзілік сауда ұйымы алдындағы сауда даулары кіреді. Вашингтон қаласында орналасқан Кэтрин Тай қазіргі АҚШ сауда өкілі.

Көшбасшылық

Кеңсе басшысы АҚШ Сауда өкілі (USTR) атағын иеленеді, бұл Кабинет деңгейіндегі лауазым, бірақ техникалық тұрғыдан Кабинет құрамына кірмейді, себебі бұл АҚШ департаменттерінің емес, Президенттің Әкімшілік кеңсесі құрамындағы кеңселердің басшыларына тән. Осы лауазымға үміткерді Президент тағайындайды, ал тағайындалу Сенаттың қарапайым көпшілігімен бекітіледі немесе қабылданбайды. АҚШ Сауда өкілі және АҚШ Сауда өкілінің орынбасарлары (DUSTR) Елші атағын алып жүреді. Обама әкімшілігінде Майкл Фроман 2013 жылдан 2017 жылға дейін АҚШ Сауда өкілі қызметін атқарды, ал Майкл Пунке мен Роберт Холлиман АҚШ Сауда өкілінің орынбасарлары болып жұмыс істеді. Елші Пунке сонымен қатар Дүниежүзілік сауда ұйымындағы (ДСҰ) АҚШ елшісі қызметін де атқарды. Роберт Лайтхайзер Трамп президенттігі кезеңінде қызмет етті. Қазіргі АҚШ Сауда өкілі Кэтрин Тайды Джо Байден ұсынды және Сенат 2021 жылдың 17 наурызында 98-0 дауыспен бекітті.

ДСҰ және көпжақты істер жөніндегі кеңсе

USTR Дүниежүзілік сауда ұйымына қатысады, қазіргі уақытта Доха даму раундысы жүріп жатыр. Бұл іс-шараның бір бөлігін USTR-дің ДСҰ және көпжақты істер жөніндегі кеңсесі (WAMA) басқарады. Тиісті ДСҰ келісімдеріне Саудамен байланысты зияткерлік меншік құқықтары саласындағы келісім (TRIPS) және Басымдықпен қарау жүйесі кіреді.

АҚШ сауда өкілінің тарихы

Сауда келіссөздері ХХ ғасырда көпжақты ұйымдардың пайда болуымен және сауданы жеңілдететін технологиялық жетістіктермен күрделірек болды. Осының салдарынан АҚШ үкіметінің құрылымы (Конгресс шетелдік сауданы реттеумен, ал атқарушы билік келісімдерді жасаумен айналысатын) тиімділігі төмендеді. 1962 жылы Конгресс президентке сауда мәселелері бойынша ұсыныстар беретін Сауда келіссөздері жөніндегі арнайы өкілді тағайындауды көздейтін заң қабылдады. 1970 жылдары Конгресс осы лауазымды кеңейтіп, оны Конгресс алдында жауапкершілігі артады (бұл лауазым "конгрестің туындысы" деп аталды) және министрлік деңгейіне көтерді. Соңында, 1980 жылы бұл лауазым АҚШ Сауда өкілі болып өзгертілді.

Ұлттық сауданың болжамы

Шет мемлекеттердің сауда кедергілері туралы ұлттық сауда бағалауы (Ұлттық сауда бағалауы немесе NTE) – АҚШ Сауда өкілінің кеңсесі дайындайтын жылдық баяндамалар сериясы, ол АҚШ экспортына елеулі шет мемлекеттік кедергілер туралы мәлімет береді. 1986 жылдан бері NTE осы шет мемлекеттік тәжірибелердің АҚШ экспортының құнына тигізетін әсерін, мүмкіндік болған жағдайда, сандық түрде бағалайды. Сондай-ақ, кедергілерді жоюға қабылданған шаралар туралы ақпарат та қосады. Бұл мәліметтер АҚШ Сауда өкілінің кеңсесі, АҚШ Сауда және Ауыл шаруашылығы департаменттері және басқа да агенттіктер мен дереккөздер ұсынған ақпарат негізінде дайындалады. Уругвай раунды келісім актісінде, ерекше 301 бабы бойынша елдерді анықтауға болады, мұндайда «шет мемлекеттің зияткерлік меншік заңдары мен тәжірибесінің тарихы, соның ішінде бұрынғы анықтамалар» және «АҚШ-тың күш-жігерінің тарихы және зияткерлік меншік құқықтарын тиісті және тиімді қорғау мен сақтауға жету үшін шет мемлекеттің жауабы» ескеріледі. Бұдан бөлек, «Зияткерлік меншік құқықтарының саудаға қатысты аспектілері туралы келісімге» сәйкес келу, елдің «зияткерлік меншік құқықтарын тиісті және тиімді қорғаудан бас тартуы» себебімен анықталуына кедерес келтірмейді.

Атакқа ие нарықтар

2006 жылы Халықаралық зияткерлік меншік альянсымен бірге USTR арнайы 301 есебінде авторлық құқықтардың кең көлемде бұзылу орындарының тізімін жариялады. 2010 жылдан бері осы жағымсыз нарықтар туралы есеп жеке құжат ретінде жарияланып келеді.

АҚШ сауда өкілдерінің тізімі

#Портфолио иесінің мерзімі басталу мерзімі аяқталу мерзімі қызметте болған күндер Президент(тер) 1Кристиан Гертер 1962 жылдың 10 желтоқсаны 1966 жылдың 30 желтоқсаны Джон Ф. Кеннеди 2Линден Джонсон 2Уильям Рот 1967 жылдың 24 наурызы 1969 жылдың 20 қаңтары 3Карл Гилберт 1969 жылдың 6 тамызы 1971 жылдың 21 қыркүйегі Ричард Никсон 4Уильям Эберле 1971 жылдың 12 қарашасы 1974 жылдың 24 желтоқсаны 5Фредерик Дент 1975 жылдың 26 наурызы 1977 жылдың 20 қаңтары Джеральд Форд 6Роберт Страусс 1977 жылдың 30 наурызы 1979 жылдың 17 тамызы Джимми Картер 7Реубин Аскью 1979 жылдың 1 қазаны 1980 жылдың 31 желтоқсаны 8Билл Брок 1981 жылдың 23 қаңтары 1985 жылдың 29 сәуірі Рональд Рейган 9Клейтон Йеттер 1985 жылдың 1 шілдесі 1989 жылдың 20 қаңтары 10Карла Хиллс 1989 жылдың 6 ақпаны 1993 жылдың 20 қаңтары Жорж Буш-ұлы 11Микки Кантор 1993 жылдың 22 қаңтары 1996 жылдың 12 сәуірі Билл Клинтон —Шарлен Баршефски 1996 жылдың 12 сәуірі 1997 жылдың 18 наурызы 121996 жылдың 12 сәуірі 2001 жылдың 20 қаңтары 13Роберт Зоэллик 2001 жылдың 7 ақпаны 2005 жылдың 22 ақпаны Жорж Буш-кіші —Питер Аллейер 2005 жылдың 23 ақпаны 2005 жылдың 16 мамыры 14Роб Портман 2005 жылдың 17 мамыры 2006 жылдың 29 мамыры 15Сьюзан Шваб 2006 жылдың 8 маусымы 2009 жылдың 20 қаңтары —Питер Аллейер 2009 жылдың 21 қаңтары 2009 жылдың 17 наурызы Барак Обама 16Рон Кирк 2009 жылдың 18 наурызы 2013 жылдың 15 наурызы —Деметриос Марантис 2013 жылдың 15 наурызы 2013 жылдың 23 мамыры —Мириам Сапиро 2013 жылдың 23 мамыры 2013 жылдың 21 маусымы 17Майкл Фроман 2013 жылдың 21 маусымы 2017 жылдың 20 қаңтары —Мария Паган 2017 жылдың 20 қаңтары 2017 жылдың 1 наурызы Дональд Трамп —Стивен Вон 2017 жылдың 2 наурызы 2017 жылдың 15 мамыры 18Роберт Лайтхайзер 2017 жылдың 15 мамыры 2021 жылдың 20 қаңтары —Мария Паган 2021 жылдың 20 қаңтары 2021 жылдың 18 наурызы Джо Байден 19Кэтрин Тай 2021 жылдың 18 наурызы Қазіргі қызметте.