АҚШ Мемлекеттік хатшысы

Кіріспе

АҚШ Мемлекеттік департаментінің басшысы – АҚШ Мемлекеттік хатшысы (SecState) – федералды үкіметтің атқару билігінің мүшесі және Мемлекеттік департаменттің басшысы. Лауазым иесі президент кабинетінде вице-президенттен кейінгі екінші жоғары дәрежелі мүше болып табылады және президенттік мұрагерлік тізбегінде төртінші орында тұрады; кабинет хатшыларының арасында бірінші. 1789 жылы Томас Джефферсон алғашқы лауазым иесі ретінде тағайындалған Мемлекеттік хатшы АҚШ-ты шетелдік елдерде өкілдік етеді, сондықтан ол басқа елдердегі сыртқы істер министріне балама болып саналады. Мемлекеттік хатшыны АҚШ Президенті ұсынады және Сенаттың Сыртқы қатынастар комитетінде растау тыңдауынан кейін Сенат бекітеді. Мемлекеттік хатшы, Қаржы министрі, Қорғаныс министрі және Бас прокурор олардың ведомстволарының маңыздылығына байланысты, әдеттегідей ең маңызды төрт кабинет мүшесі саналады. Мемлекеттік хатшы – Атқару кестесіндегі І деңгейлі лауазым, демек, осы деңгейге сәйкес жалақы алады (2021 жылғы қаңтар айының мәліметі бойынша 221 400 АҚШ доллары).

Тарих

Мемлекеттік хатшы Конфедерация мақалалары негізінде құрылған үкіметтен бастау алады. Конфедерация Конгресі 1781 жылы Сыртқы істер департаментін құрып, сыртқы істер жөніндегі хатшы лауазымын орнатты. АҚШ Конституциясы ратификацияланғаннан кейін, АҚШ-тың 1-ші Конгресі департаментті қайта құрып, оны Мемлекеттік департамент деп атады және департаментті басқару үшін мемлекеттік хатшы лауазымын құрды.

Міндеттер мен жауапкершіліктер

Мемлекеттік хатшының міндеттері – АҚШ сыртқы қызметін және иммиграциялық саясатын қадағалау, сондай-ақ Мемлекеттік департаментті басқару. Мемлекеттік хатшы президентке АҚШ-тың сыртқы істер мәселелері бойынша кеңес беруі тиіс, мысалы, дипломаттар мен елшілерді тағайындау, оларды қызметтен босату және кері шақыру туралы ұсыныстар енгізу. Мемлекеттік хатшы сыртқы саясатқа қатысты келіссөздер жүргізе алады, шарттарды түсіндіре алады және тоқтатуға құқылы. Ол халықаралық конференцияларға, ұйымдар мен агенттіктерге АҚШ өкілі ретінде қатысады. Мемлекеттік хатшы АҚШ сыртқы саясатына қатысты мәселелерді Конгресс пен азаматтарға жеткізеді. Ол сондай-ақ шетелде тұратын немесе саяхаттайтын АҚШ азаматтарына, мысалы, паспорттар беру арқылы қызмет көрсетеді. Мұндай қызметтерді ұсына отырып, мемлекеттік хатшы шетелдегі азаматтардың, олардың мүлігі мен мүдделерінің қорғалуын қамтамасыз етеді. Мемлекеттік хатшылардың ішкі міндеттері де бар. 19 ғасырдың соңына таман Мемлекеттік департаменттің тарихи ішкі функцияларының көп бөлігі түрлі әкімшілік реформалар мен қайта құрулар аясында басқа агенттіктерге біртіндеп берілді. Қалғандарына Ұлы мөрді сақтау және пайдалану, Ақ үйдің протоколдық функцияларын орындау және белгілі бір жарияламаларды дайындау кіреді. Мемлекеттік хатшы жекелеген штаттармен шетелге қашқындарды экстрадициялау мәселелері бойынша келіссөздер жүргізеді. Федералды заңға сәйкес, президенттің немесе вице-президенттің отставкасы жазбаша түрде мемлекеттік хатшы кеңсесіне тапсырылған құжат арқылы ресімделген жағдайда ғана жарамды. Осыған орай, президент Ричард Никсон мен вице-президент Спиро Агнюдің отставкалары сол кездегі мемлекеттік хатшы Генри Киссинджерге тапсырылған құжаттармен ресмилендірілді. Олардың жауапкершіліктері уақыт өте келе азайғанмен, Конгресс кейде мемлекеттік хатшының міндеттерін кеңейте алады. Мұндай жағдай 2014 жылы болды, Конгресс Шон мен Дэвид Голдманның халықаралық балаларды ұрлаудың алдын алу және қайтару туралы заңын қабылдады, ол Мемлекеттік хатшының ұрланған балаларды Гаага конвенциясына қатысушы елдерден қайтаруды жеңілдету үшін шаралар қабылдауын міндеттейді. Кабинет мүшелерінің арасындағы ең жоғары дәрежелі лауазым иесі ретінде мемлекеттік хатшы АҚШ федералды үкіметінің атқарушы билігінде президенттен және вице-президенттен кейінгі үшінші жоғары лауазымды тұлға болып табылады және президенттікке мұрагерлік ретінде төртінші орында тұрады – вице-президенттен кейін, Өкілдер палатасының спикері мен Сенат президентінен кейін. Алты бұрынғы мемлекеттік хатшы – Джефферсон, Мэдисон, Монро, Джон Куинси Адамс, Ван Бюрен және Бьюкенен – президент болып сайланды. Генри Клей, Дэниел Вебстер, Льюис Касс, Джон К. Калхун, Джон М. Клейтон, Уильям Л. Марси, Уильям Севард, Эдвард Эверетт, Иеремия С. Блэк, Джеймс Блейн, Елиу Б. Уошберн, Томас Ф. Байард, Джон Шерман, Уолтер К. Грешем, Уильям Дженнингс Брайан, Филандер К. Нокс, Чарльз Эванс Хьюз, Елиу Рут, Корделл Хулл, Эдмунд Маски, Александр Хейг, Джон Керри және Хиллари Клинтон да президенттікке кандидат ретінде сайлау алдында немесе одан кейін кампания жүргізді, бірақ сәтті болмады. Сондықтан Мемлекеттік хатшы лауазымы президенттікке үміткер болмағандар үшін жұбаныш сыйлығы ретінде қарастырылады.

The stated duties of the secretary of state are to supervise the United States foreign service and immigration policy and administer the Department of State. The secretary must also advise the president on U. S. foreign matters such as the appointment of diplomats and ambassadors, advising the president of the dismissal and recall of these people. The secretary of state can conduct negotiations, interpret, and terminate treaties relating to foreign policy. The secretary also can participate in international conferences, organizations, and agencies as a representative of the United States. The secretary communicates issues relating to the U. S. foreign policy to Congress and citizens. The secretary also provides services to U. S. citizens living or traveling abroad such as providing credentials in the form of passports. Doing this, the secretary also ensures the protection of citizens, their property, and interests in foreign countries. Secretaries of state also have domestic responsibilities. Most of the historical domestic functions of the Department of State were gradually transferred to other agencies by the late 19th century as part of various administrative reforms and restructurings. Those that remain include storage and use of the Great Seal, performance of protocol functions for the White House, and the drafting of certain proclamations. The secretary also negotiates with the individual states over the extradition of fugitives to foreign countries. Under federal law, the resignation of a president or of a vice president is valid only if declared in writing, in an instrument delivered to the office of the secretary of state. Accordingly, the resignations of President Richard Nixon and of Vice President Spiro Agnew were formalized in instruments delivered to then Secretary of State Henry Kissinger. Although they have historically decreased over time, Congress may occasionally add to the responsibilities of the secretary of state. One such instance occurred in 2014, when Congress passed the Sean and David Goldman International Child Abduction Prevention and Return Act which mandated actions the Secretary of State must take in order to facilitate the return of abducted children from nations who are party to the Hague Convention on the Civil Aspects of International Child Abduction. As the highest ranking member of the cabinet, the secretary of state is the third highest official of the executive branch of the U. S. federal government, after the president and vice president, and is fourth in line to succeed the presidency, after the vice president, the speaker of the House of Representatives, and the president pro tempore of the Senate. Six past secretaries of stateJefferson, Madison, Monroe, John Quincy Adams, Van Buren and Buchananhave gone on to be elected president. Others, including Henry Clay, Daniel Webster, Lewis Cass, John C. Calhoun, John M. Clayton, William L. Marcy, William Seward, Edward Everett, Jeremiah S. Black, James Blaine, Elihu B. Washburne, Thomas F. Bayard, John Sherman, Walter Q. Gresham, William Jennings Bryan, Philander C. Knox, Charles Evans Hughes, Elihu Root, Cordell Hull, Edmund Muskie, Alexander Haig, John Kerry, and Hillary Clinton have also campaigned as presidential candidates, either before or after their term of office as Secretary of State, but were ultimately unsuccessful. The position of Secretary of State has therefore been viewed to be a consolation prize for failed presidential candidates.