Кіріспе

Ашық құжат архитектурасы (АҚА) және алмасу форматы (көбінесе АҚА деп аталады) – ITU-T ұстап тұратын, барлық жабық құжат файл форматтарын алмастыруға арналған еркін және ашық халықаралық стандартты құжат файл форматы. АҚА CCITT T.411 және T.424 стандарттарында толық сипатталған, бұл ISO/IEC 8613 стандартына балама болып табылады.

Формат

ODA құрама құжат форматын анықтайды, онда қара мәтін, растрлық кескіндер және векторлық графика болуы мүмкін. Алғашқы нұсқасында осы стандарт пен басқа ұқсас стандарттардың арасындағы ерекшелік графикалық құрылымдардың тек CCITT растрлық кескіні және Компьютерлік графика метафайлы (CGM ISO/IEC 8632) ретінде ғана анықталды. Бұл мәтін өңдеушілер мен беттік басылым бағдарламалық құралдарының барлық таныс графикалық форматтарды түсіндіру қажеттілігін шектеу мақсатында жасалды. Құжаттар логикалық және макеттік құрылымға ие. Логикалық жағынан мәтінді тарауларға, сноскаларға және HTML-ге ұқсас басқа да кіші элементтерге бөлуге болады, ал макет веб әлеміндегі каскадты стильдер парағы сияқты функция орындайды. ODA стандартына сәйкес келетін файлдың екілік тасымалдау форматы Open Document Interchange Format (ODIF) деп аталады және ол Стандартталған жалпылама таңбалау тілі мен Абстрактілі синтаксис нотациясы 1 (ASN.1) негізінде құрылған. Осы стандарттың бір мүмкіндігі үш форматтың бірінде сақталуы немесе алмастырылуы мүмкін: Форматталған, Форматталған өңдеуге болатын, немесе Өңдеуге болатын. Соңғы екеуі өңдеуге жарамды форматтар. Алғашқысы – өңдеуге болмайтын формат, ол логикалық тұрғыдан бүгінде кеңінен қолданылатын Adobe Systems PDF форматына ұқсас.

Тарих

1985 жылы ESPRIT бағдарламасы ОАҚ тұжырымдамасын пилоттық жоба ретінде іске асыруды қаржылады, оған Bull корпорациясы, Olivetti, ICL және Siemens AG қатысты. Мақсат – кез келген мәтін өңдеуші немесе үстел баспасында қолданылатын, жаңартылмайтын, сақталынатын және алмастырылатын әмбебап құжат құрылымын жасау еді. 1970 жылдардың соңы мен 1980 жылдардың басында тұтынушылар мен шағын бизнес арасында дерлік жеке компьютерлердің кеңінен таралуы және алғашқы қарапайым компьютерлер үшін бағдарлама жасаудың салыстырмалы оңайлығы нәтижесінде, нарық үстемдігі үшін күрескен көптеген жаңа мәтін өңдеу бағдарламалары пайда болды. Сонымен қатар, 1970 жылдары арнайы мәтін өңдеу құрылғыларын сатып алған ірі компаниялар жаңа компьютерлерге көшті, олар мәтін өңдеу бағдарламаларын және одан да көп мүмкіндіктерді қамтамасыз етті. Бұл әртүрлі, үнемі дамитын меншік файл форматтарының көптелуіне әкелді. 1985 жылға қарай, бұл шатас және көбінесе көңілді жағдай жақсармастан бұрын нашарлайтыны анық болды, өйткені үстел баспасы мен мультимедиалық есептеулер көкжиекте көрінді. Сондықтан, ODA бағдарламалық жасақтама әзірлеушілерінің жаңа мүмкіндіктерді қосу үшін туынды файл форматтарын үнемі жаңартып, артқа қарай үйлесімділікті бұзуын шешуге бағытталған. Ескі форматтар бірнеше жылдың ішінде ескіріп, қолданысқа жарамсыз болып кетті. Бұл Microsoft Word немесе WordPerfect сияқты стандартты емес бағдарламаларды пайдаланатын компанияларға үлкен қаржылық шығын әкелді, өйткені олардың ақпараттық технологиялық бөлімдері көптеген форматтар арасында мазмұнды көшіруде шаршаған пайдаланушыларға үнемі көмектесуге және ескі сақталған құжаттарды бағдарламалардың соңғы нұсқасына импорттау үшін қызметкерлерді жалдауға мәжбүр болды. ODA стандартының мақсаты – компаниялардың мәтін өңдеуші немесе үстел баспасы бағдарламалары үшін стандартты емес шешімдерге бағынуын болдырмау еді, өйткені кез келген ортақ ашық стандартқа сәйкес келетін бағдарлама ұзақ сақталған құжаттарды оқу және өңдеу үшін пайдаланылуы мүмкін еді. ISO 8613 құрайтын құжаттардың алғашқы тобы 1987 жылдың 11 қарашасында Парижде өткен ISO/IEC JTC1/SC18/WG3 отырысында аяқталды. CCITT оларды "Ашық құжат архитектурасы" терминімен қолдана отырып, T.400 сериялы ұсынымдар ретінде қабылдады. Қосымша бөлімдер бойынша жұмыс біраз уақытқа созылды, мысалы, 1989 жылдың ақпан айында Оттавада өткен ISO жұмыс тобының отырысында. Жақсартулар мен қосымшалар үнемі енгізіліп отырды. Жаңартылған стандарт 1999 жылы жарияланды. Дегенмен, ешбір маңызды құжат бағдарламалық жасақтама әзірлеушісі бұл форматты қолдауды жөн көрмеді, себебі WordPerfect және Microsoft Word сияқты бұрыннан бар форматтардан түрлендіру қиын болды, нәтижесі нашар болды және тек олардың қолданушылар базасымен байланыстағы артықшылықтарын әлсірететін еді. Сондай-ақ, мәдени кедергілер де болды, өйткені ODA еуропалық жоба болды және жоғарыдан төменге қарай жобалау тәсілін қолданды. Ол американдық бағдарламалық жасақтама әзірлеушілер қауымдастығынан немесе сауда баспасөзінен елеулі қызығушылық таба алмады. Соңында, ODA форматын шығару өте ұзақ уақыт алды (пилоттық жоба 1985 жылы қаржыландырылды, бірақ соңғы ерекшелік тек 1999 жылы жарияланды). Форматты қолдайтын өнімдердің жетіспеуіне байланысты, оны пайдалануға қызығушылық танытқан пайдаланушылар аз болды, себебі ерекшелікті жасауға кеткен уақыт тым көп болды. Ақырында, форматқа деген қызығушылық мүлдем жоғалды. IBM-нің Германиядағы Хайдельбергтегі Еуропалық желілік орталығы (ENC) ODA-ны қолдау үшін IBM OfficeVision/VM прототиптік кеңейтулерін, әсіресе ODA және Document Content Architecture (DCA) құжат форматтары арасындағы түрлендіргішті жасады. ODA-ны сәтсіздік деп атау дұрыс емес, бірақ оның идеясы көптеген құжат бағдарламаларын әзірлеушілер мен пайдаланушылардың қолдауын алған кейінгі құжат форматтарына әсер етті. Оларға жоғарыда аталған HTML және CSS, сондай-ақ OpenDocument және Office Open XML-ге дейінгі XML және XSL кіреді.