Кіріспе

Уридин 5′-трифосфаты (UTP) – пиримидин нуклеозид трифосфаты, рибоза қантының 1′-көміртегіне байланысқан урацил негізінен және 5′-позицияда трифосфор қышқылымен этерификацияланғаннан тұрады. Оның басты қызметі – транскрипция кезінде РНҚ синтезі үшін субстрат ретінде қатысуы. UTP – CTP синтетаза арқылы CTP өндірісінің алғашқы заттарының бірі. UTP, АТФ-тан фосфат тобын қолданып, нуклеозид дифосфат киназа арқылы UDP-дан биосинтезделуі мүмкін. UDP + ATP ⇌ UTP + ADP; UTP және ATP энергиялық тұрғыдан теңдес. UDP глюкоза гликоген синтезіне қатысады. UTP галактоза метаболизмінде қолданылады, онда UDP галактозаның белсенді түрі UDP глюкозаға айналады. UDP глюкуронат билирубиннің суға жақсы ерігіш билирубин диглюкуронидімен қосылуына (конъюгациясына) қатысады. UTP сондай-ақ глюкозамин 1-фосфатын UDP глюкозаминге, ал N-ацетилглюкозамин 1-фосфатын UDP N-ацетилглюкозаминге түрлендіру арқылы амин қанттарын белсендіруге қолданылады.

Рецепторларды медиациялаудағы рөлі

UTP сонымен қатар клеткалардың P2Y рецепторларына клеткадан тыс байланысу арқылы жауап беруді реттеуде де маңызды рөл атқарады. UTP және оның туындылары адам медицинасында қолданылу мүмкіндіктері бойынша қазір де зерттеліп жатыр. Дегенмен, түрлі модельдік жүйелерден алынған мәліметтер оның патогендерге қарсы қорғаныс және зақымдануды жазылуында пайдалы екенін көрсетеді. Егешқұйрықтарда UTP P2Y4 рецепторларымен өзара әрекеттесіп, антидене өндірісін арттыратыны анықталды. Шваннома жасушаларында UTP зақым келген кезде P2YP рецепторларына байланысады. Бұл зақымды жазылуға әкелетін тізбекті сигналдау каскадына бастайды.