Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Синайдағы қала, Египет. Ариш Уди эль Ариш [ru] сағасында, ұзақ мерзімдік су арнасының аузында орналасқан. Аззараниқ қорығы Ариштің шығыс жағында жатыр.
City in Sinai, Egypt
ʻArīsh is located at the mouth of Wadi el ʻArīsh [ru], a long ephemeral watercourse. The Azzaraniq Protectorate is on the eastern side of ʻArīsh.
Этимология
Қаланың қазіргі атауының пайда болуына бірнеше гипотетикалық мүмкіндіктер бар, ол бірінші рет 9 ғасырда айтылған. Бір мүмкіндік – бұл атау бұрыннан бар болған топонимнің араб фонетикалық транскрипциясы болуы мүмкін. Алайда, Иероклдің Ариза (Αριζα) атауын қоспағанда, мұндай атау толыққанды айқындалған жоқ, оны түсіндіру қиын. Тағы бір мүмкіндік – ель-Ариш атауы Византия кезеңінде бар болған қалаға берілген. Дегенмен, араб деректерінде осы аймақтағы қандай да бір қаланың аты өзгергені туралы мәлімет жоқ, сондай-ақ бұл өзгеріс үшін нақты түсінік те табылмады. Үшінші мүмкіндік – el Arish атауы 7 немесе 8 ғасырда біраз "шатырлардың" (عرش) жаңа қонысы құрылған кезде пайда болған. Риноколура қаласы 7 ғасырдың бірінші жартысында қирап, жаңа қауым пайда болған болуы мүмкін, ал жаңа тұрғындары нашар тұрмыс жағдайларына байланысты оны el Arish деп атаған. М. Игнаций де Росси арабша атауды египет тілінен шығарған, ол грекше Rinocorura-ның аналогы. 1616 жылға жатқан араб-копт колофонында "Мохонон қаласынан Михаилдың ұлы Шорпоның Сүлеймен" (ⲥⲱⲗⲟⲙⲟⲛ ⲛϣⲱⲣⲡⲟ ⲡϣⲏⲣⲓ ⲙⲓⲭⲁⲏⲗ ⲛⲧⲉ ⲡⲟⲗⲓⲥ ⲙⲟϩⲟⲛⲟⲛ) жазушысы туралы айтылады; араб нұсқасында жазушы "эль-Ариштен" деп көрсетілген. Тимм Шорпоның el Arish-тің тағы бір аты болуы мүмкін деген пікірді білдіреді.
There are several hypothetical possibilities for the origin of the modern name of the city, which is first mentioned under it in the 9th century. One possibility is that the name might be an Arab phonetic transcription of a pre existing toponym. However, there is no name that fully qualifies as such, apart from the Ariza (Αριζα) of Hierokles, which is difficult to interpret. Another possibility is that the name el Arish was given to a city that already existed in the Byzantine period. However, no Arab source mentions such a change of name for any city in the region, and there is no plausible explanation for this change. A third possibility is that the name el Arish was created when a new settlement of some "huts" (عرش) was established in the 7th or 8th century. It is possible that the city of Rinokoloura fell into ruins in the first half of the 7th century, and a new community arose that the new inhabitants started to call el Arish, after their poor living conditions. M. Ignace de Rossi derived the Arabic name from the Egyptian , an analogue of Greek Rinocorura. A Coptic Arabic colophon dating to 1616 mentions the writer "Solomon of Shorpo, son of Michael, from the city of Mohonon" (ⲥⲱⲗⲟⲙⲟⲛ ⲛϣⲱⲣⲡⲟ ⲡϣⲏⲣⲓ ⲙⲓⲭⲁⲏⲗ ⲛⲧⲉ ⲡⲟⲗⲓⲥ ⲙⲟϩⲟⲛⲟⲛ); in the Arabic version, the writer is identified as being "of el Arish". Timm raises the possibility that Shorpo may be another name for el Arish.
Тарих
Геродот Сербон көлі мен Кадитис арасында орналасқан Иенисос (Ιηνυσος) атты қала туралы сипаттайды. Иенисос Риноколураның алдағы қаласы болуы мүмкін, бірақ осы есімдердің сәйкестігін нақты растайтын дәлел жоқ.
Herodotus describes a city named Ienysos (Ιηνυσος) located between Lake Serbonis and Kadytis. It is possible that Ienysos is the predecessor of Rinokoloura, but there is no clear evidence to support this identification.
Қор
Қаланың негізі оның атауының этимологиясымен тығыз байланысты. Классикалық авторлардың түсіндіруінше, ол «мұрын» (ῥίς) және «қырқу, кесу» (κολούω) сөздерінің бірігуінен туындаған. Осылайша, қазіргі ғалымдар Сенеканың айтуынша, б.з.д. 4 ғасырда Парсы патшасы – болжам бойынша, Артаксеркс II немесе Артаксеркс III – Сирияда жорық жүргізіп, бір тайпаның немесе адамдардың мұрындарын кесіп жазалаған. Нәтижесінде, осы адамдардың туған жерлеріне немесе көшіп келген жерлеріне олардың деформациясын көрсететін жаңа атаулар берілді. Грек тіліндегі Риноколура атауы бастапқыда болған болуы мүмкін, бірақ ол басқа тілдегі ұқсас мағынадағы атаудың аудармасы болуі де мүмкін. Қала Птолемей империясының құрамына кірген кезде, египеттік дәстүр пайда болды, ол Парсы патшасын Актисан есімді эфиопиялық патшаға айналдырған болуы мүмкін. Б.з.д. 4 ғасырда жазылған Абдералық Гектейдің «Египет туралы» (Aegyptiaca) еңбегіне сүйенген Диодор алғаш рет Актисанның патша Амазис тұсында Египетті бағындырғанын айтқан. Ол Египетті әділдік пен мейірімділікпен басқарды және сотталған қылмыскерлерді өлім жазасына кесудің орнына, олардың мұрындарын кесіп, шөлдің шетіндегі, Египет пен Сирия шекарасына жақын қалаға көшірді.
The foundation of the city is closely linked to the etymology of its name. The explanation given by the classic authors is that it comes from a compound of "nose" (ῥίς) and "curtail, cut short" (κολούω). Thus modern scholars, following the version given by Seneca, believe that in the 4th century BC, a Persian king, believed to be either Artaxerxes II or Artaxerxes III, conducted a campaign in Syria where he punished people, possibly a tribe, by mutilating their noses. As a result, the places where these people came from or relocated to were given new names that reflected their disfigurement. While the Greek name Rinokoloura may have existed from the outset, it is possible that it was a translation of a name with the same meaning in another language. When the city became a part of the Ptolemaic Empire, an Egyptian tradition emerged that may have transformed the Persian king into an Ethiopian king named Actisanes. First mentioned by Diodorus, who based his information on the Aegyptiaca of Hecataeus of Abdera, written in the 4th century BC, Actisanes conquered Egypt during the reign of king Amasis. He governed Egypt with justice and benevolence, and instead of executing convicted criminals, he had their noses cut off and relocated them to a city at the desert's edge, near the border between Egypt and Syria.
Ежелгі дәуір
Птолемейлік Мысырда Ринокорура Сириямен шекарадағы Мысырдың соңғы қаласы саналды. 168 жылдың көктемінде Антиох IV-тің екінші шабуылы кезінде Птолемей VI-ның елшілігі оны Риноколура маңында кездестірді, ал шамамен б.з.б. 79 жылы ол Александр Жаннеудің Иудея патшалығының билігіне көшті. 40 жылы Герод I Пелусийге жолында Риноколурада пана тапты, онда оның інісінің қазасы туралы хабар алды. Оксиринх папирусы, дәстүрлі түрде «Изис дұғасы» немесе «Грек Изис литаниясы» деп аталады, Траян немесе Адрианның тұсында жазылған деп есептеледі, бірақ оның құрамы 1-ші ғасырдың соңына дейін сақталып қалған. Бұл мәтінде Изисқа көптеген дұғалар бар және Риноколура есімді жер туралы айтылады, онда ол «барлығын көруші» (παντόπτιν) деп аталады. Қаланың ішінде және айналасында «Ешкім мәңгілік емес» (ούδείς άθάνατος) деген қайталамалы көңіл жайлау формуласы бар бірнеше жерлеу тас тақталары табылды. Риноколураға қатысты ең ерте сенімді христиандық сілтеме Афанасийдің «Epistula ad Serapionem» атты еңбегінде кездеседі, онда Соломон 339 жылы Риноколура епископы болып тағайындалды. Созомен де 5 ғасырдың ортасында Риноколураға сілтеме жасайды, қаланың солтүстігіндегі шөлде медитация мектебі (φροντιστήριον) бар екенін, май шамдарымен жарықтандырылған шіркеу және қаланың барлық дін қызметкерлері бірге тұратын және тамақтанатын епископ үйі бар екенін айтады. Иеронимнің мәлімдемесіне сәйкес, 5 ғасырдың басында Риноколура және оның маңындағы қалалардың тұрғындары сирия тілінде сөйлескен. Алайда, аймақта табылған эпитафиялардың көпшілігі грек тілінде, ал біреуі копт тілінде жазылғандықтан, Иеронимнің қай халық тобын айтқаны белгісіз. Иоанн Никиудың айтуынша, 610 жылы генерал Боносостың әскері Атрибиске бара жатқанда Ринокорурадан (бұзылған атауы Бикуран) өтті.
In Ptolemaic Egypt, Rinocoroura was considered the last city of Egypt, on the border with Coele Syria. During the second invasion of Antiochus IV in the spring of 168 BCE, an embassy of Ptolemy VI met him near Rinokoloura, which in about 79 BCE came under the rule of the Judaean Kingdom of Alexander Jannaeus, while in 40 BCE, Herod I sought refuge in Rinokoloura on his way to Pelusium, where he received news of his brother's death. The Oxyrhynchus papyrus, traditionally referred to as 'an invocation of Isis' or 'a Greek Isis litany,' is believed to have been transcribed during the reigns of Trajan or Hadrian, but its composition dates back to the late 1st century. This text contains numerous invocations of Isis and mentions Rinokoloura, where she is called 'all seeing' (παντόπτιν). A number of funerary steles with a repeated consolation formula "nobody is immortal" (ούδείς άθάνατος) were found in and around the city. The earliest reliable Christian reference to Rinokoloura can be found in Athanasius's Epistula ad Serapionem, in which Salomon was appointed as bishop of Rinokoloura, possibly in 339 AD. Sozomen also refers to Rinokoloura in the mid 5th century AD, stating that the city was a center of scholarship, with a meditation school (φροντιστήριον) located in the desert north of the city, a church illuminated by oil lamps, and an episcopal dwelling where the entire clergy of the city resided and dined together. Hieronymus reported that in the early 5th century the inhabitants of Rinokoloura and other nearby cities spoke Syrian. However, as most of the epitaphs discovered in the area are written in Greek, and one is in Coptic, it is unclear which segment of the population Hieronymus was referring to. According to John of Nikiu, in 610 AD the army of general Bonosos passed through Rinocoroura (mentioned under the corrupted name Bikuran) on its way to Athribis.
Мысыр бұрқағы
Иерусалимнің Хесикиосының тарихы Риноколураның жанындағы вадидің бар екенін аңғартады. Бір жағдайда, Септуагинта (Ишая 27:12) Израильдің оңтүстік шекарасын көрсететін «Мысыр өзені» терминін Риноколура деп аударады, бұл аудармашылар қала маңындағы ұқсас «өзеннің» бар екенін білген болуы мүмкін екенін көрсетеді. Дегенмен, Риноколура мен «Мысыр өзені» арасындағы байланыс, 8-шы ғасырдан бері оңтүстікке қарай жылжыған Мысыр мен Сирия арасындағы заманауи саяси шекарамен байланысты болуы ықтимал.
The story of Hesychios of Jerusalem reveals the existence of a wadi near Rinokoloura. In one instance, the Septuagint (Isaiah 27:12) translates 'the brook of Egypt,' which designates the southern border of Israel, as Rinokoloura, suggesting that the translators were perhaps aware of a similar 'brook' in the vicinity of the city. However, it appears that the association between Rinokoloura and the 'brook of Egypt' may be due more to the contemporary political border between Egypt and Syria, which had shifted further southward since the 8th century AD.
Арабтардың басып алуынан кейін
Орта ғасырларда саяхатшылар қажылыққа келгендер бұл жерді Киелі кітаптағы Суккот деп жаңылысқан. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде форт британдық бомбалаушылардың шабуылынан қирады. Кейін бұл орында Палестина жорығында жарақат алғандарды емдеген 45-ші жылжымалы госпиталь орналасты. Онда көз жұмғандардың мәйіттері кейін Кантара зиратына көшірілді.
In the Middle Ages, pilgrims misidentified the site as the Sukkot of the Bible. During World War I, the fort was destroyed by British bombers. It was later the location of the 45th Stationary Hospital which treated casualties of the Palestine campaign. The remains of those who died there were later moved to Kantara Cemetery.
ХХ ғасырдан ХХІ ғасырға дейін
1916 жылы желтоқсанда Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Анзак атты дивизиясы және басқа да Британ империясының бөлімшелері Осман әскерлерінен 'Ариш аймағын басып алды. Австралиядағы Квинсленд штатындағы Эль-Ариш қаласы осы оқиғаның құрметіне аталды. Роберт Лоример жобалаған Эль-Ариш әскери бейіттері 1919 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыста қаза тапқан Достас елдерінің әскери қызметшілері үшін салынды. RAF El Arish деп аталған Корольдік әуе күштерінің әуежайы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде әуе және теңіз құтқару операцияларының базасы болды. 'Ариш 1948 жылғы Палестина соғысы мен 1956 жылғы Суэц соғысы кезінде қысқа мерзімге Израиль әскерлерінің бақылауында болды. 1958 жылдың 8 желтоқсанында 'Ариш үстінде Египет және Израиль әуе күштері арасында әуе шайқасы болды. 1967 жылғы Араб-Израиль соғысының нәтижесінде 'Ариш Израильдің оккупациясы астына өтті; 1979 жылы Египет-Израиль бейбіт шарты қол қойылғаннан кейін Мысырға қайтарылды. 2017 жылдың 24 қарашасында Синайдағы мешітке жасалған шабуылда, 'Ариштің батысындағы әл-Раудадағы мешітте бомба мен оқ жарылысынан 305 адам қаза тапты. 2021 жылдың 9 ақпанында ИМ террористерінен алты жергілікті тұрғын қаза тапты.
On December 1916, during World War I, the Anzac Mounted Division and other British Empire units captured the 'Arish area from Ottoman forces. In Australia, the town of El Arish, Queensland was named in memory of this action. El ʻArīsh Military Cemetery, designed by Robert Lorimer, was built in 1919 for Commonwealth personnel who died during World War I. A Royal Air Force airfield, known as RAF El Arish, was a base for air sea rescue and other operations, during World War II. ʻArīsh was briefly controlled by Israeli forces, during both the 1948 Palestine war and the 1956 Suez War. On December 8, 1958, there was an air battle between Egyptian and Israeli air forces over ʻArīsh. As a result of the 1967 Arab Israeli War, 'Arish was under Israeli occupation; it was returned to Egypt in 1979 after the signing of the Egypt–Israel peace treaty. In the Sinai mosque attack of 24 November 2017, 305 people were killed in a bomb and gun attack at the mosque in al Rawda, west of ʻArīsh. On 9 February 2021 six locals were killed by ISIL terrorists.
География
Ариш Синайдың солтүстігінде, Газа секторымен Рафах шекаралық өткелінен шамамен [қашықтық] қашықтықта орналасқан. Солтүстік Синай – Мысыр үкіметі жоспарлаушыларының халық өсуін Нил дельтасының жоғары тығыздығынан ауыстыру мақсатындағы аймағы. Инфрақұрылым, көлік және суару жобаларын аяқтау арқылы Солтүстік Синайға үш миллион мысырлықты қоныстандыру жоспарлануда. Ариш – Бардавил көліне ең жақын қала.
Arish is in the northern Sinai, about from the Rafah Border Crossing with the Gaza Strip. North Sinai is targeted by Egyptian government planners to divert population growth from the high density Nile Delta. It is proposed that by completing infrastructure, transportation and irrigation projects, three million Egyptians may be settled in North Sinai. Arish is the closest city to Lake Bardawil.
Климат
Оның Кёппен климаттық жіктелуі ыстық шөл (BWh), бірақ басым Жерорта теңізі желдері оның температурасын жұмсартады, бұл Мысырдың солтүстік жағалауының қалған бөлігіне тән. Ең жоғары температура 2003 жылғы 29 мамырда , ең төменгі температура 1994 жылғы 8 қаңтарда тіркелген.
Its Köppen climate classification is hot desert (BWh), although prevailing Mediterranean winds moderate its temperatures, typical to the rest of the northern coast of Egypt. The highest record temperature was , recorded on May 29, 2003, while the lowest record temperature was , recorded on January 8, 1994.
Көлік
Қалаға Эль-Ариш халықаралық әуежайы қызмет көрсетеді. Солтүстік жағалау тас жолы Суэц каналындағы Эль-Кантарахтан Ариш арқылы Газа секторының Рафах шекаралық өткізу пунктіне дейін созылады. Каирден басталатын темір жол желісі қайта құрылуда, құрылыс жұмыстары Арыштан батысқа қарай Бір әл-Абедке дейін ғана аяқталған. Бұл маршрут бұрын Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстар кезінде Египетті Түркиямен байланыстырған Палестина теміржолының бір бөлігі болған. Темір жол Израиль мемлекеті құрылған кезде үзіліп қалған. Қалада Синай түбегіндегі жалғыз терең су порты орналасқан, ол 30 000 тоннаға дейін салмағы бар кемелерге қызмет көрсете алады. Оның негізгі экспорт тауарлары – цемент, құм, тұз және мәрмәр. Синай ақ цемент компаниясының зауыты қаланың оңтүстігінде орналасқан.
The city is served by el Arish International Airport. The Northern Coastal Highway runs from el Qantarah at the Suez Canal through Arish to the Gaza border crossing at Rafah. The railway line from Cairo is under re construction with formation works completed only as far as Bir al Abed, west of Arish. The route was formerly part of the Palestine Railways built during World War I and World War II to connect Egypt with Turkey. The railway was cut during the formation of Israel. The city is the site of a deep water seaport capable of serving ships up to 30,000 tonnes, the only such port on the Sinai Peninsula. Its major exports are cement, sand, salt and marble. The Sinai White Cement Company plant is south of the city.