Кіріспе

Техникалық сызбаның түрі – 3D нысандарды бейнелеу. Көлденең проекция – үш өлшемді (3D) нысандардың екі өлшемді (2D) суреттерін жасау үшін қолданылатын графикалық проекцияның қарапайым түрі. Нысандар перспективада көрсетілмейді, сондықтан олар нақты өмірде алынған нысанның ешбір көрінісімен сәйкес келмейді, бірақ бұл техника сенімді және пайдалы нәтижелер береді. Көлденең проекция техникалық сызбаларда кеңінен қолданылады. Француз әскери суретшілері 18 ғасырда кавалерлік проекцияны бекіністерді суреттеу үшін пайдаланған. Қытай суретшілері 1-ші немесе 2-ші ғасырдан 18-ші ғасырға дейін, әсіресе үйлер сияқты тік сызықты нысандарды бейнелеу үшін көлденең проекцияны дерлік барлық жағдайда қолданған. Компьютерлік графикада, соның ішінде компьютерлік дизайн (CAD), компьютерлік ойындар, компьютерлік анимация және фильмдердегі арнайы эффекттер сияқты әртүрлі графикалық проекция техникаларын қолдануға болады.

Кавалерлік проекция

Кавалерлік проекцияда (кейде кавалерлік перспектива немесе жоғарыдан көру нүктесі) объектінің нүктесі үш координаттармен – x, y және z арқылы көрсетіледі. Суретте ол тек екі координаттармен – x″ және y″ арқылы бейнеленеді. Жазық сызбада фигурадағы x және z екі өсі перпендикуляр болып келеді және осы өстердегі ұзындықтар 1:1 масштабында салынады; бұл аксонометриялық проекция болмаса да, диметриялық проекцияларға ұқсас, себебі үшінші ось, яғни y, диагональ бойынша жүргізіледі, x″ өсімен кездейсоқ бұрыш жасайды, әдетте 30 немесе 45°. Үшінші осьтің ұзындығы масштабталмайды. Оны салу өте оңай, әсіресе қалам мен қағазбен. Сондықтан, ол көбінесе суретті қолмен салу қажет болған жағдайларда қолданылады, мысалы, қара тақтада (сабақ, ауызша емтихан). Бұл бейнелеу алғашқыда әскери бекіністерді салу үшін пайдаланылған. Француз тілінде "cavalier" (сөзбе-сөз – атты, мінген адам, қараңыз, Кавалерия) – қабырғалардың артындағы жасанды төбе, ол қабырғалардан жоғарырақ тұрып, жауды көруге мүмкіндік береді. Кавалерлік перспектива – осы биік нүктеден көріністі бейнелеу тәсілі. Кейбір мамандар бұл атауды ат үстінде отырған адамның жердегі кішкентай нысанды көру мүмкіндігімен байланысты түсіндіреді.

Кабинет проекциясы

Шкаф проекциясы термині жиһаз өнеркәсібінің суреттерінде қолданылуынан пайда болған. Кавалерлік перспектива сияқты, проекцияланған нысанның бір жағы көру жазықтығына параллель болады, ал үшінші ось бұрыштап (әдетте немесе шамамен ~63,4°) көрсетіледі. Кавалерлік проекциядан айырмашылығы, онда үшінші ось өз ұзындығын сақтайды, шкаф проекциясында артқа шегінген сызықтардың ұзындығы екі есе қысқартылады.

Әскери жобалау

Әскери проекцияда x және z осьтерінің, сондай-ақ y және z осьтерінің бұрыштары 45° болып табылады, яғни x және y осьтері арасындағы бұрыш 90° тең. Демек, xy жазықтығы бұрылмаған. Бірақ ол 45°-қа бұрылған.

Мысалдар

Техникалық сурет салу және иллюстрациялардан басқа, бейне ойындар (әсіресе 3D ойындар пайда болғанға дейін) көлбеу проекцияның бір түрін жиі қолданады. Мысалдарға SimCity, Ultima VII, Ultima Online, EarthBound, Paperboy және соңғы кезде Tibia кіреді.