Кіріспе

Control — 1986 жылдың 4 ақпанында A&M Records лейблымен шығарылған американдық әнші Джанет Джексонның үшінші студиялық альбомы. Оның Джимми Джем және Терри Льюис ән жазушыларымен және продюсерлермен бірлескен жұмысы, дәстүрден тыс дыбыс тудырды: ритм-энд-блюз, рэп вокалы, фанк, диско және синтезделген перкуссияның үйлесімі Джексонды, Джемді және Льюисті заманауи R&B-нің жетекші инноваторлары ретінде бекітті. Альбомда қолданылған ерекше үштік свинг ритмі, жаңа джек-свинг жанрының алға күрсіні болды деп есептеледі. Бұл альбом Джексонның коммерциялық сәттілігіне жол ашты және оның танымал музыка нарығына енуіне мүмкіндік берді, Control 1980-ші жылдар мен заманауи музыканың маңызды альбомдарының біріне айналды. Автобиографиялық тақырыптарға толы альбомның көп бөлігі, оның өміріндегі өзгерістерден туындады: әнші Джеймс ДеБарджбен некесінің жойылғаны, әкесі және менеджері Джозеф пен Джексон отбасынан бизнес байланыстарын үзуі, A&M компаниясының өкілі Джон МакКлейнді жаңа менеджер ретінде тағайындауы және оның Джимми Джем мен Терри Льюиспен танысуы. Альбом сыншылар тарапынан өнерлік жетістік және жеке өзін-өзі тану куәлігі ретінде жоғары бағаланды. Ол көптеген әйел әншілер үшін, әсіресе афроамерикандық әйелдер үшін үлгі болып табылады. Жарыққа шыққаннан кейін Control Джексонның АҚШ-тағы Billboard 200 чартында көтерілген алғашқы альбомы болды, ал оның бес синглы — "What Have You Done for Me Lately", "Nasty", "Control", "When I Think of You" және "Let's Wait Awhile" Billboard Hot 100 чартының топ бестігіне енді, бұл Джексонды бір альбомнан бес хиттің топ бестігіне енген алғашқы әйел әнші етті; "When I Think of You" әншінің бірінші номері болды. Control сонымен қатар Hot 100 чартындағы үздіксіз хиттердің ең ұзақ тізімінде 65 апта бойы сақталды. Альбомның синглдарына түсірілген музыкалық бейнелер оның би өнерінің шеберлігін көрсетті және MTV телеарнасының аудиториясын кеңейтуге ықпал етті. Альбом Billboard 200 чартында екі жылдан астам уақыт бойы сақталып тұрды. Америка жазба индустриясының қауымдастығы (RIAA) оны бес платиналық дискіге ие деп таныды және бүкіл әлемде 10 миллионнан астам данасы сатылды. Control бірнеше марапаттарға ие болды, соның ішінде "Жыл альбомы" номинациясы Грэмми сыйлығында және 1987 жылы Джимми Джем мен Терри Льюис "Жылдың классикалық емес продюсері" атағын жеңіп алды. National Association of Recording Merchandisers және Rock and Roll Hall of Fame оны "Барлық уақыттың 200 ең маңызды альбомы" тізіміне енгізді, сонымен қатар ол көптеген басылымдардың "ең жақсы" альбомдар тізіміне де қосылды. 2016 жылы ол Африкалық американдықтар тарихы және мәдениеті ұлттық мұражайында (NMAAHC) көрмеге қойылды.

Өмірбаян

Джозеф Джексон, музыканттар Джексон отбасының патриархы, тоғыз баласының мансабын басқарумен танымал болды, ең бастысы – Джексон 5 тобының табысты мансабы. 1982 жылы 15 жасар Джанет үшін A&M компаниясымен жазба келісімшартын жасасқаннан кейін, ол оның тұңғыш альбомы «Джанет Джексон» және одан кейінгі «Dream Street» (1984) альбомдарының бүкіл өндірісін қадағалады; соңғысын оның ағалары Марлон мен Майкл және Джесси Джонсон жазды және өндірді. Телевизия актрисасы ретінде танымал болған ол бастапқыда жазба мансабын бастауға құлшынбады. Ол: «Мен өте жек көретін "Слава" телешоуынан шықтым. Мен [алғашқы "Джанет Джексон" альбомын] жасағым келмеді. Мен колледжге түскім келді. Бірақ мен мұны әкем үшін істедім» деді және продюсерлерімен жиі келіспеушіліктерде болғанын айтты. Кәсіби қиындықтардың ортасында ол 1984 жылы DeBarge отбасының музыкалық тобының мүшесі Джеймс ДеБарджға үйленіп, отбасының тілегіне қарсы шықты. Джексондар ДеБардждың жас болғаны және есірткіге тәуелді болғанына сілтеме жасай отырып, бұл қарым-қатынасты мақұлдамады. Джексон 1985 жылдың қаңтар айында күйеуін тастап кетті және сол жылдың соңында некесін жойды. Кейін Джексон әкесімен менеджерлік қарым-қатынасын тоқтатты және Джон МакКлейнді жұмысқа алды, ол сол кезде A&M Records компаниясының суретшілер және репертуар жөніндегі аға вице-президенті және бас менеджері болды. Ол бұл шешімін былай түсіндірді: «Мен жай ғана үйден шығып, әкемнің бақылауынан шығуды қаладым, бұл мен үшін ең қиын нәрселердің бірі болды, оған енді онымен жұмыс істегім келмейтінін айту». МакКлейн: «Мен Джанет Джексонды пайдалануға немесе оны әкесінен тартып алуға тырыспаймын» деп жауап берді.

Құрамы мен өндірісі

Джем мен Льюис Джексонның үшінші студиялық альбомын жазуға келіскенде, поп-музыка тізімдеріндегі сәттілікке қоса, негізінен афроамерикандық қауымға үндеу жасағысы келді. Jam журналына берген сұхбатында: "Біз Америкадағы әрбір қара отбасыда болатын альбом жасағымыз келді, біз барлық уақыттағы қара альбомға ұмтылып жаттық". Дуэт Джексонға жазбалардың бір жинағын ұсынды, ол өз пікірін білдірді және альбом мазмұны үшін бірлескен авторлық және продюсерлік құқықтарды алды. Бұл ән Control альбомының жетекші синглы ретінде таңдалды, өйткені Jam мен Lewis Джексонның өмірге деген көзқарасын ең жақсы бейнелейді деп ойлады. Джимми Джам кілттік аранжировканы жазып, орындады, ал Джексон қосымша ойнады. Фондық вокалды Джексон, Джам және Льюис орындады. Жозеф Джексон бастапқыда қызын бақылау үшін оның жаңа альбомын Лос-Анджелесте жазуды талап еткенмен, Джем мен Льюис бас тартты. Олар альбомның барлық өндірісін Миннеаполистегі (Миннесота штаты) өз студиясында жасауды талап етті, "Голливудтың жылтыры мен алаңдатушы нәрселерінен және менеджер-әкелердің араласуынан алыс". "Біз Control альбомын жазғанда мен отыратын кішкентай радиатор бар еді" деп еске алды Джексон 1993 жылы. Джон МакКлейн атқарушы продюсер болды. Джексон Jam және Lewis-ке кілттік аспапта серіктестік етті және аранжировкалар жасауға қатысты. Джексонның әкесі Control-дің жаңа материалдарын және имиджін мақұлдамады, ол сатылмайды деп мәлімдеді. Ол мен МакКлейн оның наразылығын елемеді.

Альбомның мұқабасы

Мода фотографы және суретші Тони Вирамонтес жаңа альбомның, сондай-ақ "Nasty" және "Control" синглдерінің стильді обложкасын жасады. Джексон Вирамонтес туралы: "Ол өте шығармашыл адам еді, және оның туындылары бір күні танымал болатынына сенемін. Олмен жұмыс істеу үлкен қуаныш сыйлады. Мен оны сағынамын." Автор Дин Рис Морган "Болған, әдемі және құмарлыққа берілген: Мода иллюстраторы Тони Вирамонтестің әлемі" еңбегінде Джексонның "бұрынғы бала жұлдызынан трендтік үлкен шашы мен қатаң қара киімдерімен сенімді, сәнге ұмтылған тұлғаға айналғанын" талқылайды. Осыған дейін Джексон көшбасшы емес, одан бұрынғысын қайталайтын, жаңашыл емес, тек түсіндіретін адам болған. Бұл альбом Джанет туралы және оның кім болғысы келгені туралы әңгімеледі.

Шығару және жылжыту

A&M Джексонның альбомын насихаттау үшін толық концерттік турды қарастырмаса да, лейбл оның шығарылымынан кейін АҚШ-тың 13 қаласында үш апталық промо-турды қаржыландырды. Студиялық шығарылымнан басқа, ремикс-альбом, Control: The Remixes, 1987 жылдың қараша айында таңдалған елдерде жарық көрді. Джексонның лирикалық өрнегі альбомның табысының кілтті элементтерінің бірі деп есептеледі. Автор Дэйв Марш "The Heart of Rock & Soul: The 1001 Greatest Singles Ever Made" (1999) кітабында былай деп мәлімдейді: "Әрине, Джанет өзінің сөздерін өзі жазған болуы керек, ол әсіресе әкесі мен бұрынғы күйеуіне жақсы жасырынбаған сілтемелер арқылы шабуыл жасады, бұл ер адамның батылға шақырғандай емес. Нәтижесінде шыққан Control альбомы 1986–1987 жылдардағы ең көп сатылған альбомдардың бірі болды, одан бес хит-сингл туды". Slant Magazine журналынан Эрик Хендерсон Control альбомының шығуы "музыкалық бейнежұлдыз Джанеттің дүниеге келгені" деп бағалайды, себебі тоғыз тректің алтауы танымал бейнеклиптерге айналды, ол оны өндірістік би нөмірлерінің патшайымы деп жариялады. "Nasty" бейнеклипі 1987 жылғы MTV Video Music Awards-тың бесінші жылдық марапатында үш номинация алды, Паула Абдул үшін "Ең жақсы хореография" номинациясында жеңіске жетті.

Марапаттар

Ұйым Ел Марапат Жыл Көзі Billboard Жыл соңындағы тізімдер АҚШ Ең үздік қара суретші, Ең үздік қара сингл суретшісі, Ең үздік би клубында ойнайтын суретші, Ең үздік би сатылымы суретшісі, Ең үздік поп-сингл суретшісі, Ең үздік поп-сингл суретшісі, Әйел 1986 Rolling Stone АҚШ "Rolling Stone's 100 Best Albums of the Eighties" (28-орын) 1989 Vibe АҚШ "20 ғасырдың 100 ең маңызды альбомы" (рейтинг жоқ) 1999 Q Ұлыбритания "Әлемді дүркілдеткен 100 әйел" (72-орын) 2002 Slant Magazine АҚШ "Vital Pop: 50 Essential Pop Albums" (рейтинг жоқ) 2003 Rock and Roll Hall of Fame АҚШ "The Definitive 200: Барлық уақыттың ең үздік 200 альбомы" (86-орын) 2007 The Guardian Ұлыбритания "1000 альбомды өмірде көру керек" (рейтинг жоқ) 2007 Vibe АҚШ "The Unfadeable 51" (рейтинг жоқ) 2008 Slant Magazine АҚШ "80-ші жылдардың ең үздік альбомдары" (31-орын) 2012 Spin АҚШ "Соңғы 30 жылдың (1985–2014) 300 ең үздік альбомы" (234-орын) 2014 Billboard АҚШ "Барлық уақыттың ең үздік R&B/Hip Hop альбомдары" (16-орын) 2017 NPR АҚШ "Turning The Tables: Әйелдер жасаған 150 ең үздік альбом" (17-орын) 2017 Pitchfork АҚШ "1980-ші жылдардың 200 ең үздік альбомы" (8-орын) 2018 Cleveland.com АҚШ "Rock Hall Inductees-тің 1980-ші жылдардың 80 ең үздік альбомы" (9-орын) 2020 Rolling Stone АҚШ "Барлық уақыттың 500 ең үздік альбомы" (111-орын) 2020