Кіріспе

1993 жылғы Джанет Джексонның Janet (janet. деп стильделген) студиялық альбомы. Бұл американдық әнші Джанет Джексонның бесінші студиялық альбомы. Ол 1993 жылдың 18 мамырында Virgin Records America компаниясы арқылы шығарылды. Альбом шығар алдында Джексонның жазу келісімшарты үшін жоғары деңгейдегі бәсекелес сауда соғысы болды. 1991 жылы оның бұрынғы лейблі A&M келісімшартты жаңаруға тырысты, ал Atlantic, Capitol және Virgin сияқты басқа лейблдар да онымен келісімге қол қоюға ұмтылды. Virgin иесі Ричард Брэнсонмен кездескеннен кейін ол осы лейблмен келісімшартқа отырды. Келісімшарт шамамен 40 миллион долларға бағаланды, бұл оны сол кездегі әлемдегі ең көп жалақы алатын музыкалық орындаушыға айналдырды. Janet – Джексонның дебюттік студиялық альбомынан кейін екінші атаулы альбомы, Janet Jackson (1982). Альбомның тақырыбындағы «Janet.» деген жазу оның қоғамдық бейнесін отбасынан ажыратуға, тегін жоюға арналған. R&B альбомы болып табылатын Janet поп, хип-хоп, соул, фанк, рок, хаус, джаз және опера элементтерін қамтиды, бұл оның бұрынғы альбомдарының қатаң, индустриалды дыбысынан өзгеше. Лирикалық тұрғыдан алғанда, Janet сексуалдық жақындық тақырыбын қамтиды – бұл оның консервативті имиджінен күрт өзгешелік. Оның көптеген өлеңдері әйелдердің сексуалдыққа қатысты көзқарасын және қауіпсіз секс практикасын талап етуді баса көрсетеді. АҚШ-та Janet әншінің Billboard 200 тізімінде үшінші рет көшбасшы болған альбомы және бірінші рет тізімнің басына шыққан альбомы. Бірінші аптада 350 000 дана сатылып, ол сол кезде әйел әртісі үшін бірінші аптадағы ең жоғары сатылым рекордын орнатты. Американың дискілік индустрия қауымдастығы (RIAA) тарапынан алты есе платиналық сертификат алған, ол Nielsen SoundScan деректері бойынша АҚШ-та жеті миллионнан астам дана сатылған. Халықаралық деңгейде Janet Австралия, Жаңа Зеландия, Канада, Оңтүстік Африка және Ұлыбританиядағы хит-парадтардың жоғарғы сатысына көтерілді және бүкіл әлемде шамамен 14 миллион дана сатылды. Janet тарихында АҚШ Billboard Hot 100 тізімінде алты үздік ондық хит шығарған жеті альбомның бірі болып табылады, соның ішінде «That's the Way Love Goes» және «Again» синглдары көшбасшы болды. Альбомды қолдау үшін өткізілген MTV-нің Janet World Tour Джексонның әсем сахналық қойылымдары үшін сыншылардың жоғары бағасын алды, бұл оның MTV буынының ең көрнекті әртістерінің бірі ретінде беделін нығайтты. Джанет оны халықаралық икона және секс-символ ретінде бекітті, ал Ұлттық жазба саудагерлері қауымдастығы және Рок-н-ролл залы оны барлық уақыттағы 200 ең маңызды альбомның бірі деп тізімдеді. Академиктер оның музыкалық видеоларындағы эротикалық бейнелер әйелдер арасында сексуалдық еркіндіктің артуына үлкен үлес қосып, оның ықпалын көрсеткенін айтады.

Өмірбаян

1991 жылдың көктемінде Джексонның жазба келісімшарты үшін көп миллион долларлық сауда соғысы туралы әңгімелер тарала бастады. "Jet" журналы былай деп хабарлады: "Бір жазба компаниясы супержұлдыз Джанет Джексонды жазба келісімшартына қол қою үшін 50 миллион доллардан астам сома ұсынды, бұл 24 жастағы әнші, ән жазушы, биші және актрисаны бүгінгі күнгі ірі жазба компаниялары арасындағы ең қызықты сауда соғысының басты ойыншысына айналдырды". Хабарларға сәйкес, Capitol, Virgin және Atlantic компаниялары Джексонның келісімшартын алу үшін бәсекелесіп жатыр, өйткені оның A&M компаниясымен байланысы жақын арада аяқталады; наурыз айына қарай ол Virgin компаниясымен келісімшартқа қол қойды. "The New York Times" газеті былай деп жариялады: "Джанет Джексон жазба тарихындағы ең табысты келісімшартқа қол қойды. 24 жастағы әнші, ән жазушы және актриса кеше жарияланғандай, Virgin Records компаниясымен эксклюзивті келісімшартқа қол қойды". Оның жаңа келісімшарты сол кездегі тарихи жаңадан бастау сыйлығына қоса, табыстың жиырма екі пайызын кепілдеді. "Los Angeles Times" газетінің Чак Филипс бұл соңғы уақыттағы ең ірі сауда соғысы болғанын және "сауда-саттықтардың мұнша ауыр болуының бір себебі, әртүрлі сарапшылар атап өткендей, Джексонның 24 жасында поп сахнасында салыстырмалы түрде жаңа бет болғаны және оның поп-би стилі бүгінгі поп/бейнелеу климатына өте қолайлы болғаны" екенін хабарлады. Сонымен қатар, оның халықаралық супержұлдызға айналу әлеуеті лейблдің инвестициялауына басты себеп болды. Virgin компаниясының АҚШ-тағы бас директоры Джефф Айрофф: "Джанет – әлемдік деңгейдегі суретші және оның өсуі зор болады деп күтеміз" деді. Ричард Брэнсон бұл пікірге қарсы шығып былай деді: "Мисс Джексон Джимми Джем және Терри Льюис продюсерлік тобымен жұмыс істегенде үлкен жетістікке жетті, дәл осылай оның ағасы Майкл Джексон продюсер Куинси Джонспен ең үлкен жетістіктерін бастан кешірді. Майкл Джексонды талқылау кезінде осыған ұқсас 'міндеттеме' туралы айтпауы қызық. Мисс Джексонның продюсеріне 'байланысты' деуі - көңілі толық болмаған пікір. Ол өзінің жеке күшімен тұратын, ерекше талант иесі". Майкл Джексон әпкесінің рекордын күндерден кейін бұзып, Sony Music Entertainment компаниясымен 60 миллион долларлық келісімшартқа қол қойды. Екеуінің де келісімшарттары көп сынға ұшырады. "Los Angeles Times" газеті "A&M Records президенті Аль Кафаро, оның компаниясы Джанет Джексонды Virgin Records компаниясына өткізу үшін өткір сауда соғысына ұтылды, жазба компаниялары жеке орындаушыларға тым көп мән беруі мүмкін" деді, өйткені Джексондарға аванс ретінде жұмсалған қаражат көптеген белгісіз таланттардың жазба мансабын бастауға мүмкіндік берген еді. Q Prime менеджментінің Клифф Бернштейн жазба әртістерінің келісімшартқа қол қою кезінде аванс талаптары осы сәттен бастап күшейе бастайды деп мәлімдеді. Джексон мен Вандросс "The Best Things in Life Are Free" дуэтін Bell Biv DeVoe және Ralph Tresvant қатысуымен жазды, ол Billboard Hot 100 тізімінде 10-шы орынға жетті және Hot R&B Singles тізімінде көшбасшы болды. Одан кейін Джексон Джон Синглтонның "Поэтикалық әділдік" фильміндегі алғашқы толыққанды рөлін түсіруге кірісті. Ол үлкен студияның басшысымен әнші рөлін ойнауға шақырылса да, басқа рөлді іздеуге талап қойды. Ол былай деп түсіндірді: "Осы кезде Джон Синглтон маған жаңа сценарийін оқып беруімді өтінді. Джонмен біз дос болдық, мен "Boyz n the Hood" фильмін ұнатып көретінмін, сондықтан ол тек менің кеңесімді сұрап отыр деп ойладым. Мен сценарий өзім үшін жазылғанын білгенде қатты таңғалдым және мақтан тұттым. 'Сен әділетті ойнайсың ба?' деп сұрады ол. Иә! Мен, со наконец, драмалық, әнсіз рөлді таптым, ол маған сай келді". 1993 жылдың шілдесінде шыққан "Поэтикалық әділдік" прокатта бірінші орынға ие болды, 11,728,455 доллар жинады; жалпы сомасы 27,515,786 долларға жетті.

Құрастыру және атау беру

Жыныстық қатынас – тек от пен ыстық емес, ол табиғи сұлулық. Табиғиға берілу. Бұл – өзіңе қажеттіні алып, беру. ЖИТС заманында жауапкершілік таныту қажет. Психологиялық тұрғыдан алғанда, жақсы, қанағаттандырарлық жыныстық қатынас – өзіңді жоғалтумен, босанумен, денеңді пайдаланып, денеңнен шығумен байланысты. Алғаш рет өзімді еркін сезінемін. Мен терең сезімталдыққа ие болуды жақсы көремін және оны әлемге жариялаудан тартынбаймын. Мен үшін секс – той, шығармашылық процестің қуанышты бөлігі. 1993 жылы Rolling Stone журналына берген сұхбатында ол Дэвид Уайлдқа былай деді: "[Rhythm Nation] жұмысы кезінде мен жағдайдың қаншалықты қиын, реттелген және қара-ақ екені туралы ойладым. Мен секси жағынан бірдеңе жасағым келді, бірақ бұл мен үшін қиын, себебі мен еркек балаша өстім және өзімді солай емес деп есептеймін. Бірақ менің ойымша, бұл альбом әйелдік қасиеттеріне жақын". Ол сондай-ақ "Poetic Justice" фильміндегі актерлік тәжірибесінің музыкасында жаңа бағытқа түсуіне қалай әсер еткенін айтты. Биограф Дэвид Рицпен сөйлескенде ол: "[Rhythm Nation] – ауыр альбом, ал [Poetic Justice] – ауыр фильм болды. Альбомды жазғанда мен әлі де поэтикалық күйде болдым, Маяның әдемі тілінен шабыттандым. Осы шабыт дыбыстарда, интерлюдияларда, әсіресе 'New Agenda' әнінде естіледі. Бұл жолы мен өзімді еркін білдіре алдым". Virgin Records альбомның атауы "әнші, ән жазушы және продюсер махаббат, сезімталдық, әйелдер арасындағы байланыс күші және өзінің өзгеретін жеке басы туралы зерттейтін осы әндер жинағында батыл түрде білдіретін күшті мәлімдеме" екенін мәлімдеді. 1990 жылдардың музыкасының авторы Томас Харрисон (2011) "компания және/немесе Джексон оны Мадонна, Боно, Бейонсе және Принс сияқты бір ғана есіммен танылатын басқа суретшілермен бір деңгейге қоюға, немесе кем дегенде Уитни, Марая, Бритни, Диана, Долли және Гарт сияқты бір ғана есіммен жиі аталатын индустриядағы басқалармен бірдей ұстауға саналы шешім қабылдады. Енді Джексон өзінің күшін көрсетіп, отбасылық ойын-сауық машинасының өнімі ретінде қарастырылмайды" деп жазды. Slant Magazine журналынан Сал Синкемани альбомның атауы "әншінің ерлер басым отбасынан толық тәуелсіз екенін жариялады [және] оны өзінің дыбысына жауапты адам ретінде бекітті" деп хабарлады.

Өндіріс

Альбом 1992 жылдың қыркүйегінен 1993 жылдың ақпанына дейін Миннесота штатының Эдина қаласындағы Flyte Tyme студиясында жазылды. Альбомдағы әндерді, "What'll I Do" әнін қоспағанда, Джанет Джексон, Джимми Джам және Терри Льюис жазды, ал Стив Ходж және Дейв Ридо микстейін жасады; "What'll I Do" әнін Джексон мен Джеллибиан Джонсон жазды және өндірді. Джексон бұрынғы альбомдарына қарағанда ән жазу және продюсерлік жұмыста үлкен рөл атқарды. Ол былай деп түсіндірді: "Менің барлық жазбаларым жеке, ал janet – олардың ішіндегі ең жекесі. Сондықтан осы жолы мен үшін барлық мәтіндерді және әуеннің жартысын жазу маңызды болды". Дэвид Риц Джексон мен оның продюсерлері бұрынғы жұмыстарында кездеспеген музыкалық ықпалдармен тәжірибе жасау арқылы тәуекел еткенін айтты. Ол былай түсіндірді: "Ол Кэтлин Батл мен Public Enemy тобының Чак Ди-ын (Chuck D) шақырып, опера дивасы мен хардкор рэперін қатыстыруды сұрады – екі суретшіні Джанетпен байланыстыру қиын, бірақ олар мұны істеді. Jam and Lewis-тен басқа, енді Джанет Джексонның ерекше өндіріс стилі бар, ол батыл және кейде тіпті эксцентрикалық". "Again" әні бастапқыда өндіріс дуэті қарастырып жатқан эксперименттік дыбыс болған. Джексон оның әуенін қызықты деп тапқанмен, Poetic Justice фильмінің продюсерлері фильмнің саундтрегі үшін баллада сұрағанға дейін трио әнге көп мән берген жоқ. Альбом Джексонның музыкалық ізденістерін бұрынғы альбомдарының электронды дыбыстық ландшафтарынан асырды. Өзінің тікелей алдыңғы альбомы сияқты, janet. әндер арасында қысқа әңгімелер, инструменталдар және амбиент тректерден тұратын интерлюдияларды да қамтиды.

Rolling Stone журналының мұқабасы

1993 жылдың қыркүйегінде Джексон "Роллинг Стоун" журналының мұқабасында көкірегін күйеуі Рене Элизондо-Жұніордың қолымен жауып, топлесс түрінде суреттенді. Бұл фотосурет – Патрик Демаршельер түсірген және Джанет альбомының мұқабасында қолданылған кесілген суреттің толық нұсқасы. Дэвид Рицтің "Сексуалдық жаңару" деген мақаласында Джексон: "Секс мен үшін бірнеше жылдан бері маңызды нәрсе болды. Бірақ ол бұған дейін көпшілік алдында толыққанды ашылмады. Денеме толыққанды сеніммен қарау үшін, мен өзгерістерден өтуім керек болды және ескі көзқарастардан құтылуым тиіс еді. Жаңа дискіме құлақ салған адамдар мендегі өзгерісті сезінеді" деді.

Синглдар

"That's the Way Love Goes" альбомының жетекші синглы Billboard Hot 100 тізіміне он төртінші орында кіріп, бірінші орынға көтерілді. 1993 жылдың 12 қарашасында RIAA алтын сертификатын алды. Virgin Records "If" әнін альбомның жетекші синглы ретінде шығаруды жоспарлаған, бірақ Джексон, Джем және Льюис оған келіспеді. "If" альбомының екінші синглы ретінде жарық көрді және 1993 жылдың 28 қыркүйегінде алтын сертификат алып, Hot 100 тізімінде төртінші орынға жетті. Альбомды насихаттау мақсатында Джексон 1993 жылғы MTV Video Music Awards салтанатында алғашқы екі синглдан медиа-микс орындады. "Again" 1993 жылдың 11 желтоқсанында Hot 100 тізімінде бірінші орынға шығып, екі апта бойы көшбасшылықты сақтап тұрды. Бұл сингл 66-шы "Оскар" сыйлығының "Ең үздік ән" номинациясына ие болды, сондай-ақ ол салтанатта осы әнді орындады. "Because of Love" әні ондыққа енді, бірақ RIAA сертификатын алмады. "You Want This" альбомының АҚШ-тағы соңғы коммерциялық синглы Hot 100 тізімінде сегізінші орынға ие болды және 1994 жылдың 6 желтоқсанында алтын сертификатпен марапатталды. Альбомның құпия трекі "Whoops Now" 1995 жылы таңдалған елдерде сингл ретінде шығарылды. Альбомның шығуымен бірге күшті танымалдылыққа ие болуы, альбом әндерінің ресми сингл ретінде шығар алдында тізімдерге енуінің алғашқы мысалдарының біріне айналдырды. "Throb" әні, кейіннен 1994 жылдың маусымында "Any Time, Any Place" әніне қосымша B-side ретінде шығарылды, сұралмаған радио эфирінің арқасында бір жыл бұрын тізімге еніп, Radio Songs Chart-та 66-шы орынға жетті. Сол сияқты, альбомнан "Where Are You Now" әні де осы тізімде 30-шы орынға көтеріліп, 37 апта бойы тізімде болды. Бонус трек "One More Chance" альбомының соңғы кезеңіндегі сұралмаған эфирлік көрсетілімдерге негізделген Billboard's Rhythmic Airplay тізімінде #42 орынға ие болды. Джексонның "If" әніне түсірген музыкалық видеосы футуристикалық азиялық түнгі клубта түсірілді, онда жасырын камералар клиенттердің жеке бөлмелердегі жақын қарым-қатынастарын бақылап отырды. Бұл видео – синглдің сексуалдық қиял, құштарлық және воайеризм туралы хабарының күрделі метафорасы.

Жанет әлем турнесі

Джексон Virgin Records лейблімен дебюттік альбомын насихаттау үшін екінші әлемдік турнесіне шықты. Тур үшін костюмдер мен киім-кешектерді стилист Таня Гилл жасады, киімдер "сүйектей ақ түсті жилеттерден жоғары өкшелі мокасин буттарға, зұтты костюмдерден цилиндрлерге және цирк төңкергішінің корсеттеріне" дейін әртүрлі болды. 100-ден астам костюмді қамтитын шоуға 50-ден астам костюм тігушіден тұратын команданы киім-кешек шебері Хелен Хиатт басқарды. Джексон 1993 жылдың 17 желтоқсанында Мэдисон Сквер Гарденде төрт шоу өткізді, ал соңғы қойылым Жаңа жыл қарсаңында болды. Сан-Франциско хроникасының журналисі Майкл Снайдер 1994 жылдың ақпан айында Сан-Хосе аренасындағы Джексонның сахналық өнерін "стадиондық эстрадалық концерттер мен толыққанды театрлық қойылымдар арасындағы шекараны жойған" деп сипаттады. Бір сағат 45 минуттық қойылым өте мұқият хореографияланған – жанкөйерлердің ықыласына беріліп, көз жасы төгіп, "Any Time, Any Place" құмарлыққа арналған әнге бірінші қатардан таңдалып алынған әдемі, денелі жігітпен сүйіспеншілікке толы әңгімелесу үшін екі үзіліс жасалған. Бұл жарқын Вегас шоуы немесе теледидарлық эстрадалық бағдарламасы сияқты жылдам өтті. Алайда, Сент-Луис Пост Диспетчерінің журналисі Стив Пик 1994 жылдың 12 шілдесінде Риверпорт Амфитеатрында Джексонның сахналық қойылымын бақылап, "Janet" альбомының көптеген хит-синглдерін оның "өмірден артық сахналық бейнесімен" одан да тиімді еткенін атап өтті.

Ретроспективті тексерулер

Кейінгі сын-пікірлер көбінесе оңтайлы болды. Ретроспективті шолуда Кристагау Джанетке "А−" бағасын берді және Jam мен Lewis-тің қымбат өндірісі музыканы "әдепсізден гөрі порнографиялық" етіп көрсетсе де, "осы жетістік Джанеттікі, нүкте. Майклдан жақсы мұрын, Мадоннадан жақсы кіндік, екеуінен де жақсы секс", - деді. Лаура Синагра The Rolling Stone Album Guide (2004) басылымында Джексон Джанетпен бұрынғы альбомдарына қарағанда лирикалық тұрғыдан "көп тәуекел еткенін" жазды. Slant Magazine журналынан Сал Синкемани альбомның "90-шы жылдардағы өте танымал үлгілерді пайдалану трендінің алдында болғанын" атап өтті, тіпті бір әнде үш түрлі үлгі қолданылған. Кейбіреулері тақырыптық және дыбыстық тұрғыдан да өте үйлесімді, мысалы, Kool & the Gang-тің 'Kool It (Here Comes the Fuzz)' және Stevie Wonder-дің 'Superwoman, Where Were You When I Needed You' әндері 'New Agenda' альбомында, немесе Диана Росс & the Supremes-тің 'Someday We'll Be Together' әнінен оркестрлік фрагмент 'If' альбомында, музыкалық бейне тарихындағы ең керемет би кезеңдерінің бірін жасау үшін ғана қолданылған сияқты. Албұмның кең ауқымы туралы ол былай деді: "Кристина Агилера, Гвен Стефани және Ферги сияқты әртістердің эклектикалық, жанрлық түрлерін біріктіретін жазбалардың анасы – Джанет. Бұл альбомда new jack swing, хаус, поп, рок, хип-хоп, джаз және тіпті опера жанрлары бар, бірақ альбомның стильдерінің кең диапазоны ешқандай ыңғайсыздық тудырмайды. Джанет ешқашан бір нәрсе болған емес, ал Джанет. – сөзсіз феминистік мәлімдеме".

Коммерциялық өнімділік

Janet Billboard 200 және Top R&B/Hip Hop альбомдар тізімінде бірінші орынға шықты. SoundScan дәуірі басталғаннан бері әйел әртісінің тұңғыш рет бірінші орынға ие болуы осы болды; сол кезде әйел әртісінің алғашқы аптадағы ең көп сатылымы – 350 000 данамен тарихтағы ең үлкен көрсеткішті құрады. Альбом әлемдік деңгейде сәттілікке жетті, Ұлыбритания, Жаңа Зеландия және Австралияда бірінші орынға шықты. Сондай-ақ Швеция, Нидерланды, Канада (алғашқы аптада 65 000 дана сатылды) және Швейцарияда топ-10-ға енді. Германияда альбом бесінші орынға жетті және барлығы 49 апта тізімде болды, Джексонның ең ұзақ тізімде болған альбомы атанды. Janet 1993 жылдың 8 тамызында RIAA-дан алғаш рет алтын сертификатын алды, бұл АҚШ-та 500 000 дана таратылғанын білдіреді. Сол күні альбомның сертификаты 3x платинаға дейін көтерілді, яғни 3 000 000 дана таратылды. Жарыққа шыққан жеті ай ішінде альбом әлем бойынша он миллионнан астам дана сатылды. Басқа сертификаттарға Франциядағы «Қос алтын», Жаңа Зеландиядағы «Платина» және Норвегиядағы «Алтын» сертификаттары кіреді. BMG Music Club арқылы тағы 860 000 дана сатылды. Дүниежүзінде 14 миллионнан астам дана сатылып, ол Джексонның ең көп сатылатын альбомы болып табылады.