Ніл дельтасы: Мысырдың төменгі бөлігіндегі құрметті өзеннің Жерорта теңізіне құятын жері. Ауылшаруашылық аймақ, географиялық орны және ұзындығы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Нил өзені Жерорта теңізіне құятын жерінде қалыптасқан дельта.
Delta produced by the Nile River at its mouth in the Mediterranean Sea
Нил дельтасы (دلتا النيل, немесе жай ғана الدلتا, ) – Нил өзенінің Жерорта теңізіне таралып ағып түсетін Төменгі Мысырдағы дельтасы. Бұл әлемдегі ірі дельталардың бірі – батыстағы Александриядан шығыстағы Порт-Саидқа дейін Жерорта теңізінің жағалауын алып жатыр және құнарлы ауыл шаруашылығы аймағы болып табылады. Дельтаның солтүстіктен оңтүстікке дейінгі ұзындығы шамамен . Дельта Каирден өзен бойымен сәл төмен қарай басталады.
The Nile Delta (دلتا النيل, or simply الدلتا, ) is the delta formed in Lower Egypt where the Nile River spreads out and drains into the Mediterranean Sea. It is one of the world's larger deltas—from Alexandria in the west to Port Said in the east, it covers of Mediterranean coastline and is a rich agricultural region. From north to south the delta is approximately in length. The Delta begins slightly down river from Cairo.
География
Солтүстіктен оңтүстікке қарай дельтаның ұзындығы шамамен ... шақырымды құрайды. Батыстан шығысқа қарай ол жағалаудың ... шақырымдай бөлігін алып жатыр. Дельта кейде бөліктерге бөлінеді, Нил өзені екі негізгі арнаға – Дамиетта мен Розеттаға – бөлінеді, олар сол аттас порты бар Жерорта теңізіне құяды. Бұрын дельтада көптеген арналар болған, бірақ олар су тасқынын бақылау, лайлану және жер бедерінің өзгеруі салдарынан жоғалып кетті. Мұндай қолданыстан шыққан арналардың бірі – Вади Тумилат. Суэц каналы дельтаның шығысында орналасқан және дельтаның солтүстік-шығысындағы Манзала көлінің жағалауына кіреді. Солтүстік-батысында тағы үш жағалау көлі немесе лагунасы бар: Бурулл көлі, Идку көлі және Мариоут көлі. Нил өзені «доға тәрізді» дельта (доға пішіндес) деп есептеледі, себебі жоғарыдан қарағанда ол үшбұрышқа немесе гүлге ұқсайды. Аристотель сияқты ғалымдар дельтаның Мысыр аймағының құрғауына байланысты ауыл шаруашылығы мақсатында салынғанын жазған. Қазіргі уақытта дельтаның сыртқы жиектері эрозияға ұшырап, кейбір жағалау лагуналарының тұздылығы Жерорта теңізімен байланысының күшеюіне байланысты артып жатыр. Асуан тоғанының салынуына байланысты дельта енді жыл сайынғы қоректік заттар мен шөгінділерді алмайды, сондықтан су тасқыны жазықтарының топырағы кедейдеп, қазір көп мөлшерде тыңайтқыштар қолданылуда. Дельтадағы топырақтың қалыңдығы 21,34 метрге жетеді.
From north to south, the delta is approximately in length. From west to east, it covers some of coastline. The delta is sometimes divided into sections, with the Nile dividing into two main distributaries, the Damietta and the Rosetta, flowing into the Mediterranean at port cities with the same name. In the past, the delta had several distributaries, but these have been lost due to flood control, silting and changing relief. One such defunct distributary is Wadi Tumilat. The Suez Canal is east of the delta and enters the coastal Lake Manzala in the north east of the delta. To the north west are three other coastal lakes or lagoons: Lake Burullus, Lake Idku and Lake Mariout. The Nile is considered to be an "arcuate" delta (arc shaped), as it resembles a triangle or flower when seen from above. Some scholars such as Aristotle have written that the delta was constructed for agricultural purposes due to the drying of the region of Egypt. In modern day, the outer edges of the delta are eroding, and some coastal lagoons have seen increasing salinity levels as their connection to the Mediterranean Sea increases. Since the delta no longer receives an annual supply of nutrients and sediments from upstream due to the construction of the Aswan Dam, the soils of the floodplains have become poorer, and large amounts of fertilizers are now used. Topsoil in the delta can be as much as 21.34 m in depth.
Тарих
Нил өзенінің дельта аймағында адамдар мыңдаған жылдар бойы өмір сүріп келеді, ал соңғы бес мың жылдан бері осы аймақта қарқынды шаруашылық жүргізіліп келеді. Дельта Төменгі Египеттің маңызды бөлігі болды, дельтада және оның төңірегінде көптеген археологиялық ескерткіштер сақталған. Дельтаның жағалауында ежелгі қоныстарға тиесілі заттар табылған. Розетта тасы 1799 жылы дельтада, Розетта портында (Рашид қаласының ағылшынша атауы) табылған. 2019 жылдың шілдесінде Гераклион қаласының суға батқан қалдықтарынан ежелгі гранит бағаналары, қазына тасымалдаған кемелер, Птолемей II билігі кезеңіне (б.з.д. III-IV ғасырлар) жататын қола монеталар табылды. Зерттеу жұмыстарын египеттік және еуропалық су асты археологтары, су асты зерттеуші Франк Годдио басқарды. Олар сонымен қатар Египеттің солтүстік жағалауында су астында қираған тарихи ғибадатхананы (қаланың басты ғибадатханасын) да тапты. 2019 жылдың қаңтар айында Нил дельтасының Ком Аль-Хелган аймағында Мұстафа Вазири басқаратын археологтар Екінші аралық кезеңге және Накада II дәуіріне жататын қабірлерді тапты. Жерлеу орнында жануарлардың қалдықтары, фаянстан жасалған әшекейлер мен қанатты қоңыздар, тұтқалары бар дөңгелек және сопақ құмыралар, кремний пышақтар, сынық және күйген керамикалық ыдыстар табылды. Барлық жерлеу орындарында иілген күйде бас сүйектері мен қаңқалар кездесті, олар жақсы сақталмаған.
People have lived in the Nile Delta region for thousands of years, and it has been intensively farmed for at least the last five thousand years. The delta was a major constituent of Lower Egypt, and there are many archaeological sites in and around the delta. Artifacts belonging to ancient sites have been found on the delta's coast. The Rosetta Stone was found in the delta in 1799 in the port city of Rosetta (an anglicized version of the name Rashid). In July 2019 a small Greek temple, ancient granite columns, treasure carrying ships, and bronze coins from the reign of Ptolemy II, dating back to the third and fourth centuries BC, were found at the sunken city of Heracleion, colloquially known as Egypt's Atlantis. The investigations were conducted by Egyptian and European divers led by the underwater archaeologist Franck Goddio. They also uncovered a devastated historic temple (the city's main temple) underwater off Egypt's north coast. In January 2019 archaeologists led by Mostafa Waziri working in the Kom Al Khelgan area of the Nile Delta discovered tombs from the Second Intermediate Period and burials from the Naqada II era. The burial site contained the remains of animals, amulets and scarabs carved from faience, round and oval pots with handles, flint knives, broken and burned pottery. All burials included skulls and skeletons in the bending position and were not very well preserved.
Халық саны
Дельта аймағында шамамен 39 миллион адам тұрады. Ірі қалалардың сыртында дельтаның халық тығыздығы орташа және одан да жоғары болады. Александрия – дельтадағы ең ірі қала, оның халқы 4,5 миллионнан астам. Дельтадағы басқа да ірі қалаларға Шубра-Эль-Хейма, Порт-Саид, Эль-Махалла-Эль-Кубра, Мансура, Танта және Загазиг кіреді.
About 39 million people live in the Delta region. Outside of major cities, population density in the delta averages or more. Alexandria is the largest city in the delta with an estimated population of more than 4.5 million. Other large cities in the delta include Shubra El Kheima, Port Said, El Mahalla El Kubra, Mansura, Tanta, and Zagazig.
Жабайы табиғат
Күзде Ніл өзенінің бір бөлігі лотос гүлдерімен қызыл түске боялады. Төменгі (солтүстік) және жоғарғы (оңтүстік) Ніл өзендерінде өсімдіктер көптеп өседі. Жоғарғы Нілде египеттік лотос, ал төменгі Нілде қамыстың бір түрі – папирус (Cyperus papyrus) өседі, бірақ ол бұрынғыдай көп емес, азына барады. Дельтада бірнеше жүз мың су құсы қыстайды, оның ішінде әлемдегі ең ірі шағын шағалалар мен жұқа мойынды шағалалар тобы шоғырланған. Дельтада мекендейтін басқа құстарға сұр қасқыр, Кент шұбар, қашушы, қара қасқыр, ақ қасқыр және ибис жатады. Дельтада жабындар, тасбақалар, қалпақ тасбақалар, мангустар және Ніл мониторы да кездеседі. Ежелгі заманда дельтада кең таралған Ніл крокодильдері мен бегемоттар қазір мұнда табылмайды. Дельтада кездесетін балықтарға жалпақ басты сұр шұбар және тік балық жатады.
During autumn, parts of the Nile River are red with lotus flowers. The Lower Nile (North) and the Upper Nile (South) have plants that grow in abundance. The Upper Nile plant is the Egyptian lotus, and the Lower Nile plant is the Papyrus Sedge (Cyperus papyrus), although it is not nearly as plentiful as it once was, and is becoming quite rare. Several hundred thousand water birds winter in the delta, including the world's largest concentrations of little gulls and whiskered terns. Other birds making their homes in the delta include grey herons, Kentish plovers, shovelers, cormorants, egrets and ibises. Other animals found in the delta include frogs, turtles, tortoises, mongooses, and the Nile monitor. Nile crocodiles and hippopotamus, two animals which were widespread in the delta during antiquity, are no longer found there. Fish found in the delta include the flathead grey mullet and soles.
Климат
Дельтаның Египеттің қалған бөлігі сияқты ыстық шөлді климаты бар (Köppen: BWh), бірақ оның ең солтүстік бөлігі, Египеттің солтүстік жағалауының қалған бөлігі сияқты, елдегі ең ылғалды аймақ болып табылады, сондықтан салыстырмалы түрде орташа температураға ие, жазда әдетте жоғары температурадан аспайды. Дельта аймағына орташа жыл сайын жаңбыр жауады, оның көп бөлігі қыс айларында жауады. Дельтада шілде және тамыз айларында ең жоғары температуралар тіркеледі, ал қысқы температуралар түнінде әдетте күндізгі температурадан төмен болады. Қыс айларында салқынырақ температура мен жаңбырдың болуына байланысты Нил дельтасы аймағында ылғалдылық артады.
The Delta has a hot desert climate (Köppen: BWh) as the rest of Egypt, but its northernmost part, as is the case with the rest of the northern coast of Egypt which is the wettest region in the country, has relatively moderate temperatures, with highs usually not surpassing in the summer. Only of rain falls on the delta area during an average year, and most of this falls in the winter months. The delta experiences its hottest temperatures in July and August, with a maximum average of Winter temperatures normally range from at nights to in the daytime. With cooler temperatures and some rain, the Nile Delta region becomes quite humid during the winter months.