Жонстаун, Пенсильвания – тарихы терең, 1800 ж. құрылған қала. Теміржол мен көлік арқасында дамыған, неміс және валлий тайпаларының отаны. Су тасқынына ұшыраған аймақ.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
АҚШ-тың Пенсильвания штатындағы тарихи жер және естелік кешені.
Historic site and memorial in the U. S. state of Pennsylvania
Джонстаундағы су тасқынының тарихы
1800 жылы құрылған Джонстаун – Пенсильвания темір жолының дамуымен және Камбрия округінің басқа да көлік инфрақұрылымымен өскен болат өндіретін қала. Қаланың халқы отыз мың адамды құрады, олардың көп бөлігі неміс және уэльс тегінен шыққан. Кіші Конемо және Стоуни Крик өзендері арасындағы су тасқынына бейім аймақтың орталығында орналасқан қауым, он тоғызыншы ғасырдың соңында орманды жою және төбелерді тегістеу салдарынан қираған жерлермен қоршалған. 1836 жылы Коннемо көлінде Пенсильвания каналының батыс бөлігі үшін су қоймасын құру мақсатында Оңтүстік Форк бөгеті салынды. Оның негізгі бөлігі сегіз жүз елу футқа жететін бұл бөгет, жер мен тастан тұрғызылды және құрылыс кезінде әлемдегі ең ірі бөгеттердің бірі деп есептелді. Кейіннен канал жүйесі қолданудан шығарылғаннан кейін, оны Питтсбург аймағынан келген бай адамдардан құралған Оңтүстік Форк балық аулау және аңшылық клубы сатып алды. Клуб бөгетті жөндеуге, биіктігін арттыруға және аймақты қайықпен жүзуге және балық аулауға арналған демалыс орнына айналдыруға қаражат бөлді. 1889 жылдың 31 мамырында, Оңтүстік Форк бөгеті, ауыр жаңбыр мен кенеттен келген су тасқынының күшінен жарылды, нәтижесінде су қоймасындағы су деңгейі қалыпты деңгейден әлдеқайда жоғары көтерілді. Бөгеттің жарылуы сағатына 40 шақырым жылдамдықпен қозғалған жиырма миллион тонна суды босатты, бұл 70 фут биіктіктегі су қабырғасын құрады. Бұл су қабырғасы 14 шақырым төмен қарай Кіші Конемо өзенінің аңғарына қарай жылжып, Джонстаун қаласын су басты. Мүлік, өнеркәсіп, үйлер, шаруашылықтар мен адам өмірі жойылды, су, қиындықтар, мұнай және су тасқынынан қаза тапқандардың денелері Пенсильвания темір жолына тиесілі тас көпірдің аркаларында тоқтады. Ішінде қалған сексен адам кейіннен өрттен қаза тапты. Су тасқыны бар болғаны он минутқа созғанмен, оның салдарынан келген апатты зиянды жоюға және қаланы қайта жаңғыртуға бес жыл уақыт кетті. Мыңдаған алғашқы жарақаттар мен қаза тапқандардан басқа, су тасқынынан ластанған бактериялардың салдарынан туған ішек тасқыны салдарынан қырық адам қосымша қаза тапты. Аман қалғандарға Пенсильванияның оңтүстік-батысындағы бірнеше қалалардан келген көмекші топтар көмек көрсетті және оларды күтіп бақты. Федералды үкімет пен шетелдер де қалаға 3,7 миллион доллардан астам ақша, азық-түлік және киім-кешек жөнелтті. Су тасқыны кезінде он алты жаста болған аман қалған Виктор Хайзер, оқиға туралы естеліктерін жылдардан кейін жазған ауызша тарихының жазбасында айтты. Ол бөгеттің жанында тұратын адамдардың алдын ала "Бұл бөгет құлап кетеді, бірақ бізге ештеңе болмайды" деп айтқанын еске алды, сондай-ақ су тасқыны келген кезде, ол көше бойымен "үлкен қабырға" сияқты келгенін еске алды. Су тасқынынан ең ұзақ өмір сүрген аман қалған Фрэнк Шомо 1997 жылдың 20 наурызында жүз сегіз жасында қайтыс болды.
Founded in 1800, Johnstown was a steel town that grew from the development of the Pennsylvania Railroad and other transportation services in Cambria County. The town had a population of thirty thousand people who were of mostly German and Welsh ancestry. Established in the center of a floodplain between Little Conemaugh and Stony Creek rivers, the community was surrounded, during the latter part of the nineteenth century, by land that had been devastated by deforestation and the leveling of hills, both of which were responsible for periodic floods. In 1836, the South Fork dam was built at Conemaugh Lake to create a reservoir for the Pennsylvania Canal's western division. Measuring eight hundred and fifty feet at its breast section, the dam was made of earth and stone, and was reported to be the largest dam of its type in the world at the time of its construction. Subsequently abandoned by the canal system, it was purchased by the South Fork Fishing and Hunting Club, a recreational group composed of wealthy individuals from the Pittsburgh region who subsequently paid for repairs to the dam and additional construction which raised its height in order to transform the area into a boating and fishing resort community. On May 31, 1889, the South Fork dam broke from the weight of combined heavy rains and a sudden freshet that had caused a significantly higher amount of water to accumulate in its reservoir than normal. The dam's rupture released twenty million tons of water, which traveled at forty miles per hour, creating a seventy foot high wall of water that was propelled fourteen miles downward into the Little Conemaugh River Valley, where it flooded Johnstown. Property, industry, homes, farms, and lives were destroyed as the water, debris, oil, and bodies of flood victims were caught in the arches of a Pennsylvania Railroad owned stone bridge. Eighty of the trapped people subsequently died in a related fire. Although the flood lasted for just ten minutes, the catastrophic damage it caused required five years of cleanup and rebuilding to enable residents of Johnstown to recover. In addition to the thousands of initial injuries and lives lost, the community was also impacted by an outbreak of typhoid fever, which developed from bacteria tainted flood waters, causing forty additional deaths. Surviving residents were treated and cared for by relief corps from several cities in Southwestern Pennsylvania. The federal government and foreign countries also responded with more than $3.7 million in money, food, and clothing for the town. Just sixteen when the flood happened, survivor Victor Heiser gave his recollection of the event years later during a recording of his oral history. He remembered people living in the area near the dam often saying beforehand, "That dam will give way, but it won’t ever happen to us," and also recalled that the flood, when it hit, was like a "huge wall" coming down the street. The longest living survivor of the flood, Frank Shomo, died March 20, 1997, at the age of one hundred and eight.
Көлдің түбін қалпына келтіру жобасы
2020 жылдың қаңтар айында Джонстон су тасқыны ұлттық ескерткішінде көл төрінің қалпына келтіру жобасы басталды. Жобаның мақсаты – 1889 жылы бөгет бұзылғанға дейін көл төрінің қандай болғанын қалпына келтіру еді. Аймақта өсімдіктер өсіп кеткендіктен, Ұлттық саябақтар қызметінің өрттен қорғау және авиациялық бөлімдері мастикатор машинасымен оларды тазартты. Алайда, бұл қиындықтар тудырды, себебі адам да, техника да қауіпсіз тазалай алмайтын көп орын болды. Питтсбург қаласындағы "Allegheny Goatscape" атты ұйым 12 ешкі мен есек көмегімен аймақты тазалауға жәрдемдесті. Түйелер екі апта ішінде шамамен бір гектар өсімдік жей алады. Сонымен қатар, Огайо штатынан келген "Russell Tree Experts" ұйымы да көл төрін механикалық түрде тазалауға көмектесті. Бұл жоба 2021 жылдың жазына дейін жалғасуы күтілуде.
On January, 2020, the Lakebed Rehabilitation Project began at the Johnston Flood National Memorial. The project's goal was to restore the view of how the lakebed looked before the breakage of the dam in 1889. Vegetation has grown in the area so the National Park Service Wildland Fire and Aviation staff cleared it using a masticator machine. This caused problems however as there are many places that both man and machine cannot clear with safety. An organization named Allegheny Goatscape from Pittsburgh used their services of 12 goats and a donkey to provide assistance in clearing the area. The herd is able to eat an approximate of an acre of vegetation every two weeks. Another organization named Russell Tree Experts from Ohio also assisted in mechanical clearing of the lakebed. This clearing project is expected to continue till the summer of 2021.