Оңтүстік Африка армиясының жаяу әскер құрамы

Оңтүстік Африка армиясының 1-ші Инфантерия дивизиясы Екінші дүниежүзілік соғыстағы қатысуы, құрамы, тарихы. Шөлдегі және Африкадағы шайқастар туралы ақпарат.

22 мин оқу

100%

Дереккөз: 1st South African Infantry Division — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Оңтүстік Африка армиясының жауынгерлік құрамы

1-ші Оңтүстік Африкалық жаяу әскер дивизиясы – Оңтүстік Африка одағы армиясының жаяу әскер дивизиясы. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде дивизия 1940-1941 жылдары Шығыс Африкада, ал 1941-1942 жылдары Батыс Шөлдік науқанында қызмет етті. Дивизия 1943 жылғы 1 қаңтарда таратылды және кейіннен 6-шы Оңтүстік Африкалық броньды дивизиясына айналды. Соғыс аяқталғаннан кейін дивизия 1948 жылғы 1 шілдеден 1949 жылғы 1 қарашаға дейін қысқа мерзімге қайтадан белсенді болды.

Соғыс басталды

Невилл Чемберлен 1939 жылғы 3 қыркүйекте соғыс жариялаған кезде Одақ қорғаныс күштері 5,385 тұрақты әскер сағасынан, 14,631 азаматтық әскер сағасынан және 122,000 коммандостан тұрды, олардың тек 39,000-ы ғана майданға орналасуға жарамды деп есептелді. Қорғаныс заңы өз мүшелерін Оңтүстік Африка шегінен тысқары жерге орналастыруға тыйым салды. 4 қыркүйекте генерал Герцог отставкаға келіп, оның орнына генерал Сматс тағайындалды. Екі күннен кейін, 6 қыркүйекте Оңтүстік Африка Германияға қарсы соғыс жариялады. "Тыныш соғыс" уақытқа мүмкіндік берді және 22 қыркүйекке дейін екі "Күш" құруды талап ететін саяси құжат ұсынылып, қазан айының ортасында бекітілді, бұл 1 және 2 SA дивизияларын құруға негіз салды. 1941 жылғы наурыз айында Италияның соғысқа араласуынан қауіптенген генерал Уэвелл Императорлық Бас штаб арқылы Кениядағы Оңтүстік Африка бригадалық тобының қызметін сұрады. Премьер-министр Сматс келісім берді. Бастапқыда Оңтүстік Африканың Қорғаныс заңының (1912 жылғы № 13 заң) шектеулерін айналып өту үшін тек еріктілер ғана қабылданып, олар Африканың кез келген жеріне орналасуға келісетін ант қабылдады, бұл Одақ әскеріне қабылданудың алғы шарты болды. Осы талаптарға сай куәлік бергендер Мобильдік далалық күштердің ерекше белгісі – "Қызыл Таб" деп аталған қызыл/қоңыр иық белбеуін тағуға құқылы болды. Кейіннен Қорғаныс заңына өзгерістер енгізілді.

Шығыс Африкаға аттанушылар

1940 жылы 13 мамырда 1-ші Оңтүстік Африка жаяу әскер бригадасы тобының құрылуы бекітілді. Бекітілгенімен, Оңтүстік Африка жабдыққа зор мұқтаж болды және тек шектеулі сандағы жергілікті құрастырылған бронеавтомобильдер болды. Осы шектеулі жаяу әскер және бронетехниканың шабуылдық мүмкіндіктеріне байланысты, бастапқыда тек әуе шабуылына қарсы бөлімді ғана дайындау мүмкін болды. Осылайша, 1 маусым 1940 жылы Момбасаға Момбаса портын итальяндық әуе шабуылдарынан қорғау үшін алдын ала күш ретінде келген 1-ші Оңтүстік Африка әуе шабуылына қарсы бригадасының бір бөлігі, Бірінші дүниежүзілік соғыстан бері Оңтүстік Африкадан тысқары жерге орналастырылған алғашқы Оңтүстік Африка құрлық әскеріне айналды.

1-бригадалық топ жұмылдырылды

Шығыс Африкаға күшті жылдам жеткізу мақсатында, сондай-ақ оқытылған кадрлардың жетіспеуіне байланысты, бастапқыда 1-ші Эдинбург герцогының жеке мылтық полкінен, 1-ші Корольдік Натал карабинерлерінен және 1-ші Трансвааль шотланд полкінен бригадалық артиллерия мен қолдау бөлімдерімен бір жаяу әскер бригадасын құру туралы шешім қабылданды (қараңыз, төмендегі ORBAT). 13 шілдеде полковник Джон Дэниел басқаратын 1-ші Оңтүстік Африка бригадасы толыққанды құрамымен Зондервотердегі қоштасу парадына жиналды, ал генерал Сматс салют қабылдады – қызыққа тірілтетін жайт, сол жексенбі күні «Делвилл Вуд күні» ретінде аталып өтті. Келесі күні Дурбанда бригада штабы, 1-ші Трансвааль шотланд полкі және ілесіп келген әскерлер MS Dilwara кемесіне мінді, ал Корольдік Натал карабинерлері мен бірқатар ерікті медициналық қызметкерлер Devonshire кемесіне отырды. Эдинбург герцогының жеке мылтық полкі Rajula кемесімен жолға шықты. Конвой 1940 жылдың 17 шілдесінде сапарға аттанды.

Құру

1940 жылғы 13 тамызда Оңтүстік Африканың 1-ші жаяу әскер дивизиясы ресми түрде құрылды, құрамына Кенияда болған 1-ші Оңтүстік Африка бригада тобы және 2-ші мен 5-ші Оңтүстік Африка жаяу әскер бригада топтары кірді. Бригада генералы Джордж Бринк командир болып тағайындалды, ал лейтенант-полковник В. Х. Е. Пул штаб бастығы (GSO 1) болып бекітілді. Дивизия штабы 1940 жылғы 11 қарашада Момбасаға келді.

Шығыс Африкадағы жорық

Бұл есеп тек 1-ші Оңтүстік Африкалық жаяу әскер дивизиясының рөлін көрсетеді. Шығыс Африкадағы 1-ші Оңтүстік Африкалық жаяу әскер бригадасының тарихын білу үшін 1-ші жаяу әскер бригадасы (Оңтүстік Африка) бетіне жүгініңіз.

Дида Галгалла (Түнгі шөл) үстінен үстемдік ету

1940 жылғы 16 желтоқсанда Оңтүстік Африканың 1-ші жаяу әскер бригадасының итальяндықтарға қарсы Ел-Вак шекаралық бекетіндегі жеңісінен кейін генерал-лейтенант Алан Каннингэм Чалби шөлі арқылы Галла-Сидамо аймағына шығысқа қарай жол ашуға ниеттенді, Рудольф көлінің шығыс жағынан ілгерілеу арқылы, және итальяндықтарға қарсы Шифта тайпасының болуы мүмкін көтерілісін қолдау мақсатында болды. Бұл 1 SA дивизиясына жүктелген алғашқы шабуыл болды. Дивизия сол кезде 2-ші және 5-ші SA бригадаларынан (Марсабитте орналасқан), 25-ші Шығыс Африка бригадасынан (Локитаунгта), сондай-ақ 2-ші Абиссиниялық жалдамалы әскерлерінің алты ротасынан тұрды. Дивизияның жаяу әскері мен бронеавтомобильдері жау патрульдерін іздеу үшін күнделікті түрде Дида Галгалланы кесіп өтетін. Италиялықтар Турби тауларында жақсы бекітілген бақылау бекетін ұстады, онда олар Дида Галгалладағы кез келген көлік немесе әскер қозғалысын анық байқай алатын. 1940 жылдың желтоқсанынан 1941 жылдың ақпанына дейін патрульдер оңтүстік африкалық патрульдерді Дида Галгаллаға кіргенін көргеннен кейін Әбіссинияға тереңірек шегініп кеткендіктен, итальяндық патрульдермен немесе бөлімдерімен кездесе алмады, олар келесі күні қайта оралатын.

Ел Ибо

Оңтүстік Абиссинияға ілгері жылжуға кіріспес бұрын генерал Бринк батыс жағын қорғауға және итальяндықтарға су көздерін бермеуге мәжбүр болды. Осы себепті 16 қаңтарда 1-ші Наталь атқыштар полкі (2-ші бригада), No 2 бронеавтомобильдер ротасы, 12 SA далалық артиллериялық батареясы және екі жалдама ротасы Кенияның Солтүстік шекаралық аймағындағы Эль-Ибо және Эль-Сардудағы құдықтарға шабуыл жасады. SAAF-тың қолдауымен үш күнге созылған шайқастан кейін, жау 17 қаңтар түнінде Эль-Ибодан шегінді, ал 18 қаңтар түстен кейін бригада резервінен келген 2-ші дала күштері батальоны тастап кетілген Эль-Сардуға кірді. Аймақтағы жалғыз су көздері Оңтүстік Африкалықтардың қолында болғандықтан, Абиссинияға ілгері жылжу басталды.

Горай мен Хобок

2-ші және 5-ші бригадалар 1941 жылғы 31 қаңтарда Дукананың солтүстігіндегі Абесиния шекарасын кешірек басып өтіп, Мега Мояль кешеніндегі итальяндық позицияларын шабуылдау үшін параллель колонналармен жылжыды. Итальяндықтар Гоай кратерінде, Эль-Гуму және Хобокта жақсы бекініп, нығайтылған алдыңғы позицияларға ие болды, оларды Мега Мояльдегі басты күштерге шабуыл жасамас бұрын басып алу қажет еді. 2-ші бригадаға оң жақтан Горайға шабуылдау, ал 5-ші бригадаға Эль-Гумуға шабуылдау міндеті жүктелді. Шабуыл 1 ақпанда таңертең басталды және сағат 16:00-ге қарай екі мақсат та орындалды. Алайда, бронеавтомобильдер итальяндықтардың қалған күштерін тоқтатып тастай алмады, олар Мега және Мояльге қарай шегінді. Келесі күні 3-Трансваал шотландтықтары мен бронеавтомобильдер Эль-Гумудан батысқа қарай 30 шақырым жерде орналасқан Форт-Хобок фортына артиллерия қолдауымен шабуыл жасады. Бронеавтомобильдер қайтадан қанаттарды қорғап, шегінетін күштерді кесіп тастауға тырысты. Түске дейін форт басып алынды. 2-ші бригада қазір Горайды, ал 5-ші бригада Хобокты ұстады (Карта 1: 1-тармақ). Бұл шабуылдар Шифта көтерілісін қозғауға мүмкіндік береді деп үміттенілді, бірақ бұрынғыдай, бұл орындалмады.

Мега үшін шайқас

Эфиопияға екі ұшыраған бөлігі бар, Каннингэм мен Бринк жаңбырлы маусым басталмай, Чалби шөлін өтпес ететін жағдайға қарсы жабдықтау желілерін консолидациялау және қамтамасыз етуді шешті. Аймақтағы жабдықтаудың кілті – Кениядан Әбіссинияға бағытталған екі маңызды жолдың үстінде орналасқан Мега және Мояле қалалары болды. Бұл қалалар екі бригадалық шабуылмен алынуға тиіс болды: бірінші Мегаға (Карта 1: 2-тармақ), содан кейін Мояльге (Карта 1: 3-тармақ) шабуыл жасау. Итальяндықтар Явелодан келген бір колоннасы Явело-Мега жолын бақылауға жіберілген 2-бригаданың жасағына соқтығысқанда, өздерінен бұрын шабуылды бастап қойды. Оңтүстік Африкалықтардың нашар қорғаныс ұйымдастыруы итальяндықтар мен Банда жасақтарына (жалдамалы әскерлер) жасақтың ортасына енуге мүмкіндік берді. Бронетранспорттық компанияның араласуымен және бірнеше маневрлерден кейін, итальяндық колонна мен қолдаушы күштері жойылды. Оңтүстік Африкалықтардың орналасқан жері итальяндықтарға белгілі болған соң, 16 ақпанда итальяндық жеңіл танктердің жасағы шабуыл жасады, бұл бронетранспорттық машиналарын батысқа қарай қашуға мәжбүр етті және танктерге қорғаныссыз жаяу әскерге шабуыл жасауға мүмкіндік берді. Ұзаққа соқпаған, бірақ қатал шайқастан кейін итальяндық танктер Мегаға қайтып келді, ал Оңтүстік Африкалық жасақтар шашырап, дезорганизацияланды. Бұл шабуыл күтпегендікті жойды және Мегаға шабуыл дереу басталды. 1-ші SA Irish (полковник Доббс) Мега бекінісінің шығысындағы биіктерді басып алуға, ал 3-ші Трансвааль шотландтық (полковник Валтер Кирби) бекіністің батысындағы бірнеше төбелерді басып алып, SA Irish-пен бірге ілгерілеуге міндеттелді. 2-бригада бекініске және Мега қорғаныс кешеніне тікелей шабуыл жасауға тиіс болды. Артиллерия отына қарамастан, ирландтық және шотландтық полктарының ілгерілеуі сәтті болды, бірақ 2-бригаданың бастау сызығына әлі өтпегендіктен, жоспарланған шабуылға қауіп туды. Түске қарай қатты жаңбыр жауды және Меганың төңірегіндегі биіктерді қалың тұман қамтыды, сондықтан бекіністі сол күні басып алу мүмкін емес болды. Келесі күні бұлт пен тұман әуе көмегін болдырмады, ал ирландтық және шотландтық батальондары ілгерілеуді қайта бастады. 2-бригада нашар навигация салдарынан және барлау кезінде алға жылжу жолындағы қиын жергілікті ерекшеліктерді анықтамағандықтан үшінші күні ғана белгіленген бастау сызығына жете алды. Үшінші күні аспан ашық болғандықтан, әуеден қолдау, артиллерия және екі бригаданың бірлескен шабуылы мүмкін болды, нәтижесінде итальяндықтар кешке (18 ақпан) капитуляциялады. Мега 22 ақпанда түсті, 1000 итальяндық және африкалық сарбаз тұтқынға алынды, ал сол күні 2-бригадаға қосылған бір жасақ Мояльге қарсылықсыз кірді. Италиялықтар көптеген логистикалық материалдарды қалдырып, қашып кетті. Дивизия өз мақсатына жетті және маусымдық жаңбырлар басталғанға дейін Оңтүстік Әбіссинияға бағытталған жолдарды қамтамасыз етті.

Having two salients extending into Ethiopia, Cunningham and Brink decided to consolidate and to secure their lines of supply in face of the oncoming rainy season which would make the Chalbi desert impassable. The key to supply in the area were the towns of Mega and Moyale, overlooking the two major roads into Abyssinia from Kenya. These were to be taken in a two brigade assault, by first attacking Mega (Map 1: Point 2) and then Moyale (Map 1: Point 3). The Italians inadvertently opened the offensive when one of their supply columns from Yavello drove into a 2nd Brigade detachment deployed to control the Yavello Mega road. Poor defensive arrangements by the South Africans allowed the Italians and Banda (irregulars) to drive into the centre of the detachment. After much reactive manoeuvre and intervention by the armoured car company, the Italian supply column and supporting troops were destroyed. The South African positions now known to the Italians, they were attacked by a detachment of Italian light tanks on 16 February, which caused the armoured cars to flee westwards and allowed the tanks to descend on the unprotected infantry. After a brisk but fierce fire fight, the Italian tanks returned to Mega, leaving the South African detachment dispersed and disorganised. This attack had compromised surprise – and the attack on Mega was now commenced in all urgency. The 1st SA Irish (Col. Dobbs) were tasked to take the ridges east of Mega fort while the 3rd Transvaal Scottish (Lt Col. Walter Kirby) were to occupy the a series of hills west of the fort and were to advance in line with the SA Irish. 2nd Brigade was to launch a direct attack on the fort and the Mega defensive complex. Despite incoming artillery fire, the Irish and Scottish regiments advances progressed well – but there was no sign of the 2nd Brigade who had not yet crossed the start line, threatening to undermine the planned attack. At noon, a torrential rainstorm erupted and a thick mist enveloped the heights around Mega and it became obvious that the fort would not be taken by nightfall. The next morning, cloud and mist prevented air support and the Irish and Scottish battalions restarted their advance. It was only after the third day that the 2nd Brigade managed to reach their designated start line due to poor navigation and the failure to identify serious terrain obstacles on their line of advance during reconnaissance. Clear skies on the third day permitted a coordinated attack with air support, artillery and the two brigades attacking together leading to an Italian surrender late that afternoon (18 February). Mega fell with 1,000 Italian and African soldiers being captured on 22 February, and later that day one of the irregular companies attached to 2nd Brigade entered Moyale unopposed. The Italians had fled, leaving large quantities of logistical stores. The division had attained its objective and had secured the access roads into southern Abyssinia before the onset of the seasonal rains.

Рудольф көлінің батысындағы операциялар

Рудольф көлінің батысында 25-ші Шығыс Африка бригадасы (бриг. У. Оуэн) Намарапутқа қарай жорық жасады, мақсаты Калам қаласын басып алу болды (Карта 1: 4 нүкте). Аймақтағы Мерилл тайпасының қарсылығы сонша күшті болғандықтан, бригада алға жылжуын тоқтатып, қорғанысқа көшті. Көлдің батысына кез келген шабуыл алдымен осы жабдырылмаған күштерді бағындыру үшін кең аумақты операцияларды талап ететін еді. Каннингем осылайша 2-ші және 5-ші бригадаларды 21-ші Шығыс Африка бригадасымен алмастырып, оларды Кенияға қайтарды. 1-ші бригада 1941 жылдың 12 маусымында Массауадан Мысырға аттанды. 1940 жылғы операциялардың шарықталу нүктесінде Кенияда 77 000 әскер болды, оның 27 000-ы Оңтүстік Африкадан.

Сиди Резег: 1941 жылдың қарашасы

Бұл есеп 1-ші ОЖЖ жаяу әскер дивизиясының рөлін ғана көрсетеді.

Операциялық жоспар

Операция "Баттлэкстің" қымбатқа түскен сәтсіздігінен кейін генерал Арчибальд Уэвелл Таяу Шығыс командованиесінің Бас қолбасшысы лауазымынан босатылып, оның орнына генерал Клод Очинлек тағайындалды. Батыс Шөл майданы қайта ұйымдастырылып, генерал-лейтенант Алан Каннингхэмнің басшылығымен Сегізінші армия деп аталды, және осы кезеңде дивизияда тек екі бригада ғана болды. "Crusader" операциясының (2-картаны қараңыз) жоспары – 7-ші бронетанкті дивизиямен Африка корпусын шайқасқа түсіру, ал 1-ші Оңтүстік Африка дивизиясы және 22-ші гвардиялық бригада олардың сол қанатын қорғау болды. Осы уақытта, оң жақта XIII корпус, 4-ші бронетанкті бригаданың қолдауымен (7-ші бронетанкті дивизиядан бөлінген), Сиди Омардың батысынан сағат тілі бойынша айналып өтіп, алға жылжып, Сиди Омардан шығысқа қарай, Хальфая жағалауына дейін созылған, жаудың қорғаныс бекіністерінің тылын қауіптеуге тиіс позицияны ұстау жоспарланған. Жоспардың негізгі мақсаты – 7-ші бронетанкті дивизияның жаудың бронетехникасын жоюы, соның арқасында салыстырмалы түрде жеңіл бронетехникасы бар XIII корпустың жағалау бойындағы Бардияға қарай солтүстікке жылжуына және XXX корпустың солтүстік-батысқа қарай Тобрукқа қарай жол жалғастырып, 70-ші дивизияның жоспарланған шығуымен қосылуына мүмкіндік беру еді.

Алдын ала

Дивизия 18 қарашада сағат 06:00-де бос шөл арқылы оқиғасыз алға жылжуды бастады, тек итальяндық ұшақтардың екі әуе шабуылы болды (картадағы 1-ші нүкте). Солтүстікке қарай үздіксіз ілгерілеуде, 20 қарашада 1-SA дивизиясына Бир-эль-Губиді "жабу" және 7-ші бронетанкті дивизияның қанатына Ariete дивизиясының араласуына жол бермеу тапсырылды (картадағы 2-ші нүкте). Эль-Губи Сиди-Резегті басып алғаннан кейін маңыздылығы азайды және 21 қарашаның таңертеңінде 21-ші және 15-ші танк дивизиялары солтүстік-батысқа шегінді, одақтастардың оңтүстікке қарай жылжуын білмей – бұл дивизиядағылардың ос күштері жеңілді деген ойға келді. 22 қарашаның түскісіне дейін Сиди-Резег аймағы ос күштерінен тазарды, бірақ түстен кейін неміс бронетехникасы әуежай аймағына қарқынды шабуыл жасады. Осы шабуылда 4-ші бронетанкті бригада штабы қиратылды (тұтқынға алынды) және түнге қарай SA 5-ші бригадасы, сондай-ақ 6-шы Жаңа Зеландия бригадасына Сиди-Резегте 7-ші бронетанкті дивизияны қолдауға жеделдеу тапсырылды (картадағы 3-ші нүкте), 5-ші SA бригадасына Сиди-Резегтен оңтүстікке қарай үш миль жердегі 178-ші биіктікті басып алу міндеті қойылды. 1-ші SA бригадасы Бир-эль-Губидегі Ariete-тен бөлініп, түнгі маршпен солтүстікке қарай Сиди-Резегтегі 5-ші бригадаға қолдау көрсету үшін, 22-ші гвардиялық бригадамен ауыстырылды.

Тотенсонтаг

23-і қарашада 5-ші бригада 7-ші бронетанкті дивизиямен қосылып, әуежайдың оңтүстігінде орналасқан бронетанкті дивизияның орталық аймағына тікелей жетті. 1-ші Оңтүстік Африка бригадасы Эль-Губиден түнгі марштан кейін таңертең келуі күтілді. Дивизия білмегендей, Роммельдің жоспары 7-ші бронетанкті дивизияға Африка корпусымен майдандық шабуыл жасау, ал 7-ші бронетанкті дивизияның тылына «Ариетте» бронетанкті дивизиясымен шабуылдау болды. 5-ші Оңтүстік Африка бригадасы осы бронетанкті шабуылдың ортасында қалды. Таңертеңгі уақытта 15-ші танктік дивизия 150 танкпен шабуылға шықты, мақсаты «Ариетте» дивизиясымен байланысу еді. Танктер 7-ші бронетанкті дивизияның тылына еніп, қолдау эшелондарын қиып өтті. Осы шайқаста 5-ші Оңтүстік Африка бригадасының көлігінің және жабдықталуының көп бөлігі жойылды, бірақ бірнеше неміс танктері жойылды. Маңызды логистикалық элементтерді жойғаннан кейін 15-ші танктік дивизия 7-ші бронетанкті дивизиясы / 5-ші Оңтүстік Африка бригадасының позицияларын айналып өту және «Ариетте» дивизиясымен байланыс орнату үшін кері шегінді. Олар 12:35-ке мұңғажайлыққа жетті, ал генерал Крюэлл одақтастардың бронетехникасына шешуші шабуылға дайындалды. 1-ші Оңтүстік Африка бригадасының алдыңғы бөлімдері 5-ші бригаданың бөлімдерімен кездесті, бірақ бригадалар физикалық тұрғыдан байланыс орната алмады. 13:15-те Остік күштері мен 7-ші бронетанкті дивизия арасында ірі танк шайқасы басталды. 15:55-те 1-ші Оңтүстік Африка дивизиясы 5-ші Оңтүстік Африка бригадасына сигнал жіберген кезде, бригада «күте тұрыңыз» деп жауап берді. Бұл 5-ші Оңтүстік Африка жаяу әскер бригадасынан алынған соңғы хабарлама болды. Кейбір бөлімдер бірігіп, Жаңа Зеландия және Үндістан фронттары арқылы шығысқа қашып құтылуға үміттенді. Неміс танктеріне қарсы Оңтүстік Африка жаяу әскерінің жеткілікті танкіге қарсы құралдары болмады, сондықтан олар 25 фунтты қаруды тікелей атысқа қолдануға мәжбүр болды. Танктер бригада тылына енген кезде артиллерия басылып, барлық танкіге қарсы құралдар жойылды. Түнге қарай 5-ші Оңтүстік Африка бригадасынан қалғандары «жарықтардың арасындағы мұңды тұтқындардың шағын топтары, жанар жағуардың жарығында» ғана болды. «5-ші Оңтүстік Африка бригадасы ашық шөлде басым күштерге түсіп, дайындықсыз және қарсыластарына көзге көрінбейтін зиян келтірмей қалды». Шайқас Африка корпусының жеңісімен аяқталды, бірақ 7-ші бронетанкті және 1-ші Оңтүстік Африка дивизиялары жойылған жоқ, ал 5-ші Оңтүстік Африка бригадасының жоғалуы Африка корпусының шайқасқа қатысқан танктерінің шамамен 50% жоғалтуына жеткіліксіз болды. 24 қарашада сағат 01:00-де Бринк XXX корпусына 5-ші Оңтүстік Африка бригадасы «жауынгерлік құралым ретінде тоқтатылды» деп хабарлады.

By the 23rd, 5th Brigade had joined up with 7 Armoured Div, deploying straight from its advance into the centre of the armoured division area of deployment to the south of the airfield. The 1st SA Brigade was expected later the morning, from its night march from El Gubi. Unbeknownst to the division Rommel's plan was to attack 7 Armoured Division in a frontal assault with the Afrikakorps and to launch an attack into the rear of 7th Armoured Division with the armoured Ariette Division. The 5th SA Brigade was caught in the middle of this armoured attack. By late morning, the 15th Panzer had launched their attack with 150 tanks aimed to link up with the Ariette Division and panzers were cutting through the rear of 7th Armoured Division into the support B Echelons. 5th SA Brigade had most of their transport and supplies destroyed in this action, but did destroy a number of German tanks. After destroying significant logistical elements the 15th Panzer withdrew so as to by pass the 7 Armoured Division / 5th SA Brigade positions and to engineer a link up with the Ariette Division. They achieved this by 1235 and Gen Crüwell prepared for a decisive attack on the Allied armour. Advance elements of the 1st SA Brigade had now met elements of 5 Brigade, but the brigades never physically linked up. By 1315 a major tank battle was underway between Axis forces and 7 Armoured Division. At 1555 1st SA Division were passing a signal to 5 SA Brigade when the brigade interjected "wait " Those were the last words received from the 5th SA Infantry Brigade. Some units retained some form of unity and managed to escape east through the New Zealand and Indian fronts. Against the German tanks, the South African infantry had no real means of defence with limited Anti Tank capabilities, they were compelled to use 25 pounders in a direct fire role. By the time the panzers had broken into the rear of the brigade, the artillery had been subdued and all anti tank capabilities had been destroyed. By nightfall, all that remained of 5 SA Brigade was " little groups of disconsolate prisoners between frequent flares and the light of burning ammunition." "The 5th SA Brigade had been caught by an overwhelming force in the open desert, quite unprepared and without inflicting any negligible damage on its opponents." The battle had resulted in a victory for the Afrikakorps, but the 7th Armoured and 1st South African Divisions had not been annihilated and the loss of the 5th SA Brigade was not enough to set off the loss of almost 50% of the Afrikakorps tanks which went into battle. At 0100 on 24 November, Brink reported to XXX Corps that 5th SA Brigade had "ceased to exist as a fighting formation".

Газаладағы қорғанысты дайындау және команданың өзгеруі

Жаңа жылға қарай 5-бригада Мерса Матрухта қайта құрылды, 2-бригада Тобрукқа орналастыруға белгіленді, ал 1-бригада дивизия құрамынан тыс операцияларға жөнелтілді. Оңтүстік Африка осы дивизияны салада ұстап тұруға қабілетті ме деген сұрақ қайта туды. 1942 жылдың 8 қаңтарына дейін дивизия штатындағы 23 187 адамның орнына 5 570 әскер болды. 25 қаңтарда 1-бригада Тобрукқа жөнелтілді, оларға Мсус қаласынан шабуыл бастаған Одақтың күштеріне қарсы 38-інжі үнді жаяу әскер бригадасымен бірге кешіктіру шайқасын жүргізу тапсырылды. Аучинлек Ричиге алдағы шайқасты шекарада емес, Тобруктың батысында өткізуді ұсынды. Осы себепті 1-ші бригадаға көмек көрсету үшін 2-ші бригада да алға жылжытылды. 10 наурызда Бринк арқасын жарақаттап, Оңтүстік Африкаға эвакуацияланды, ал оның орнына 1-бригададан генерал-майор дәрежесіне көтерілген Дэн Пиэнар келді. 1942 жылдың 26 мамырында генерал Пиэнар күндізгі бұйрығында дивизияны (бірінші рет дивизияның барлық үш бригадасымен бірге орналасқан) тікелей майданға бағытталған шабуыл туралы ескертті.

Газала: 1942 жылдың мамыр айы

Бұл есеп 1-ші ОЖЖ жаяу әскер дивизиясының рөлін ғана көрсетеді.

"Қоймақ"

Кем дегенде 10 000 көлік құрайтын Роммельдің алға озылуы оңтүстікке қарай бағытталды, одақтастардың желісінің оңтүстік жағынан кеңінен оңға қарай айналып өту үшін. Африка корпусының күнделігінде айдың жарқыраған түнінде жаумен кездеспей алға жылғандары туралы жазылған. Дегенмен, 4-ші Оңтүстік Африка бронеавтомобиль полкі олардың алға жылжуын қадағалап, сағатына үш-төрт рет хабарлап отырды. Қазандықтың аймағында үш күнге созылған бронетехникалық шайқас болды. Өз позицияларын жақсырақ қорғау үшін Роммель екі итальяндық құраманы тікелей батысқа, одақтастардың миналы далалары арқылы, жабдықтау жолдарын қайта орнату үшін жіберді. Осы уақыт аралығында Газала желісінің солтүстігіндегі 1-ші Оңтүстік Африка дивизиясының орналасқан жеріне қарап, неміс 15-ші жаяу әскер бригадасы (Бригада штаб zbv (mot) 15) және итальяндық Сабрата мен Тренто дивизиялары тыныш күйде болды. 12 маусымда қалған еркін француз күштері Бір Хакимнен шығуға мәжбүр болды. Бір-эль-Хатматта Роммель екі британдық дивизияның тактикалық штабтарын, сондай-ақ 9-шы және 10-шы үнді жаяу әскер бригадаларының штабтарын және басқа да кішігірім бөлімшелерді таратып жіберді, ал 22-ші бронетанкті бригада 15-ші танк дивизиясының жаңа шабуылдарынан майданнан қуылып шықты. "Қазандықта" үш үнді жаяу әскер батальоны, барлау полкі және төрт артиллерия полкі дерлік толығымен жойылды. Күн бұрын, Остік күштер Эль-Адемге қарай жылжып, 201-ші гвардиялық бригаданы Газала желісіндегі Найтсбридж бекінісінен Тобрук периметріне кері шегінуге мәжбүр етті. 14-ші күні Очинлек Ричиге Газала желісінен шегінуге рұқсат берді, ал 1-ші Оңтүстік Африка және 50-ші Нортумбрия дивизияларына жағалау жолымен Тобрукке қарай шегінуге бұйрық берілді.

Қайту

1-ші SA және 50-ші дивизиялар Виа Балбиядан кері шегінуге дайындалып жатқанда, Оскі күштер одақтас әскерлер арасындағы жартаста үлкен қиындықтар тудырды. Роммель 170 мм-лік артиллериясына Виа Балбияға қарай атуды бұйырды. Осы кезде оңтүстік африкалықтар мен британдықтар Газала желісіндегі жарылғыш зат қоймаларын жойды. Роммель 15-ші және 21-ші танктік дивизияларға солтүстікке шабуыл жасап, Эльвет-эт-Тамар маңында Виа Балбияны кесіп, екі дивизияны батыс жақта оқшаулауды тапсырды. 21-ші және 15-ші танктік дивизиялардың шабуылдары 1-ші SA дивизиясын қорғанысқа өтуге және түн бойы әрбір бекініс арқылы кері шегінуге мәжбүр етті. Оскі күштердің танкілері Виа Балбиямен шығысқа қарай қуып жеткенімен, алғашқы бөлімдер 13-14 маусым түнінде Тобрукқа жетті. Дивизия енді бастапқы Газала қорғанысы мен Тобрук арасында таралып, әр бөлім шығысқа қарай өтуге тырысты.

Газала Галлоп

15 маусымда сағат 14:00-ге дейін 1-ші Оңтүстік Африка дивизиясы мен 50-ші Нортхэмбиан дивизиясының бөлімдері Гамбутқа жақын келді, олар Мысыр шекарасына қарай жол тартты. Сонымен қатар, Ричи 8-армияның қалған бөлігіне шекарадан шамамен 100 миль шығысқа орналасқан Мерса Матрухтағы қорғаныс позицияларына шегінуге бұйрық берді, Тобрукты ұстап тұрып, 1941 жылғыдай, Остік күштердің коммуникация желілеріне қауіп төндіруді қамтамасыз етуді тапсырды. Бұл оқиға Газала галопы деп аталды. 21 маусым күні таңда Тобрук гарнизоны Остік күштерге берілді. Сол күні 1-ші Оңтүстік Африка дивизиясына тағы 220 миль шығысқа қарай, Эль-Аламейнге шегінуге бұйрық берілді.

Эль-Аламейннің бірінші шайқасы: 1942 жылдың шілдесі

Газала желісінен оралғаннан кейін дивизия екі апта бойы "Аламейн қорабында" Эль-Аламейн қорғанысын күшейтуге жұмсалды. Аушенлик барлық артық күштерді Дельтаға қайтару туралы бұйрық берді, бұл Пиенаарды қатты ашуландырды. Дивизия екі жаяу әскер бригадасын, әрқайсысымен бірге артиллерия батареясын, қорғаныс қорабының батыс және оңтүстік бөліктерін қорғау үшін орналастырған болатын. Аучинлектің бұйрығы, тиімді түрде, Пиенаардың қорапты тек бір толық емес бригадамен ұстауы мүмкін екенін көрсетті.

06:05-те оське тиесілі көліктер 3-бригада позицияларына 2000 ярдыққа дейін жақындап келе жатқаны байқалды және Императорлық жеңіл аттан автоматтары мен танкіге қарсы зеңбіректермен атылды. Таңертеңгі сағаттарда 90-шы жеңіл бригада бағытын жоғалтып, тым солтүстікке бұрылып, ILH-пен қақтығысқа түсті. 90-шы жеңіл бригада күнінің соңында ғана шаң боранының арасында қашып шығуға қол жеткізді.

Сырлардың кеңейуі

1-ші Оңтүстік Африка дивизиясы мен армия басшылығы арасында қайтадан жіктер мен сызақтар пайда болды. 1-ші Оңтүстік Африка бригадасы флангқа, Рувейсат қыратына орналастырылды және осы кезде алдыңғы күндердегі шайқастар мен алдыңғы түнгі одақтастардың бомбалау миссиялары кезінде олар біршама оқшауланған болатын. Аучинлек үш күннен кейін Оңтүстік Африкалықтар ұстап тұрған шептің солтүстік бөлігін нығайту үшін 9-шы Австралия дивизиясын орналастырды. Пиенаар да Дельтаға шегінуді қолдады және Суэц каналының артынан Оське қарсы күреске қатысты деген жалған айып тағылды. Ол күресуге бекінген, 1942 жылдың шілдесінде Алам-Хальфадағы американдық соғыс тілшісіне: "Осы жерде мен тоқтаймын, мен жеткілікті кері шегіндім, біз оны ұстаймыз ба, ұстамаймыз ба, маған қызық емес!"

Алам Халфа: 1942 жылдың тамызы

31 тамызда Роммель Алам-эль-Хальфа жотасына тағы бір шабуыл жасады. Дивизия 31 тамыздағы түнде жаудың күштеріне қарсы бірқатар сәтті шабуылдар жасады, олар 31 тамыздағы түнге тоқтаған соң. 1 қыркүйекте түскі уақытқа қарай 15-ші танк дивизиясы Алам-Халфадан оңтүстікке қарай отын жетіспеушілігінен тоқтап қалды. Пиенаар дивизияны бір бригадамен позицияларды ұстау үшін қайта ұйымдастырды және екі бригаданы "жауынгерлік топтар" құрамында қозғалмай қалған Остік дивизияға қарсы қолдануға жіберді. Бұл күштердің қолда бар екендігі туралы хабар Корпус және Армия штабтарында қуана қабылдамады, сондықтан бұл мобильді құрамалар қолданылмады. Контршабуыл ақыры ұйымдастырылғаннан кейін, Остік әскерлері кері шегінуді бастады және 7 қыркүйекте шайқас тоқтатылды.

Ұрыс жоспары

Оңтүстік Африканың Ось күштеріне жасалған соңғы шабуылы (Лайтфут операциясы) үшін дивизияға Миеририя жотасының оңтүстік бөлігін басып алу үшін екі бригадалық фронтқа шабуыл жасау міндеті жүктелді. Үндістанның 4-ші және Нортумбрияның 50-ші дивизиялары олардың оңтүстігіне, ал солтүстігіне – 2-ші Жаңа Зеландия дивизиясы орналасты. Оңтүстік Африкалықтар 2-ші ОА жаяу әскер бригадасымен (Brig. W. H. E. Poole) оң жақта және 3-ші ОА жаяу әскер бригадасымен (Brig. R. Palmer) сол жақта шабуылдауға тиіс болды. 1-ші ОА жаяу әскер бригадасы оңтүстікке қарай орналастырылды және Оңтүстік Африка шабуылының сол жақ флангын қорғау үшін танққа қарсы қоршау құруға жауапты болды (4-картаны қараңыз). Австралиялықтар мен таулы жаяу әскері Осьтің миналық далалары арқылы солтүстік дәлізді бұзуы керек еді, ал Жаңа Зеландиялықтар мен Оңтүстік Африкалықтар оңтүстік секторда да солай істеуге тиіс болды.

Ұрлау: "Жылы табан" операциясы

Операция "Жарық" 23 қазанда сағат 2140-да бес сағаттық оттық жоспармен басталды, оның басталуы жаяу әскер шабуылы үшін H сағатын білдірді. Пиенаар жетекші бригадалардың әрқайсысын орналастырды, алғашқы батальон бірінші кезең үшін "қызыл сызыққа" бір сағат 15 минуттық үзілістен кейін жылжыды, екі ілесуші батальон Митерия жотасындағы соңғы мақсатқа өтеді. Басты шабуылға қатыспаған 1-бригадаға өздерінің және дивизияның сол жақ фланкін күзету үшін бронеавтомобильдер, пулеметтер және танкіге қарсы құралдардан арнайы күш берілді (4-картаны қараңыз). Сонымен қатар, оларға 8-ші Корольдік танк дивизиясының мобильді бөлімшесі бөлінді. X корпусының үш бөлімімен күшейтілген дивизиялық артиллерия, аралық және соңғы мақсаттарда түтін қолданып, уақыт бойынша шоғырланған оттық жоспарды орындауды, қайта ұйымдастыруды және бағыт табуға көмектесуді қамтамасыз етуге тиіс болды. Оңтүстік Африка бригадалары 40 мм Bofors зеңбіректермен батальондар арасындағы жылжу бағытын белгілеп, алға жылжыды. Кейптаун жоғарғылары Оксаликте өздерінің жеке мақсаттарына жеткен соңғы батальон болды және келесі күні таңғы сағат 08:00-ге дейін Митерия жотасында бекінді. 1-ші және 10-шы бронедивизиялар жоспарланғандай, батыстағы ашық жерлерге бұрынғыдан өте алмағандықтан, Монтгомери өзінің бұйрықтарын өзгертуге мәжбүр болды – бірінші дүниежүзілік соғыс сияқты тозу соғысына көшті, Монтгомери бұл жаңалықты "Құлату әрекеттері" деп атады. 26 қазанның кешіне қарай (23-ші күні H сағатынан бастап) Оңтүстік Африкалықтар 600 адамдық шығынға ұшырады, ал 51-ші дивизия 2000, 1000 австралиялық және шамамен сол сандағы жаңа зеландиялықтар зардап шекті.

"Қарапайым операция"

25-26 қазан түнінде өздерінің нақты Оксальдік мақсаттарын әлі толық анықтамаған Оңтүстік Африка және басқа да бірнеше бөлімдер түзету шараларын жасады. Таңға дейін XXX корпусының барлық бөлімдері бастапқы кезеңдегі мақсаттарына жетті. Австралиялықтар мен 1-ші бронетанкті дивизия солтүстікте шабуылға көшті, бұл "құлау" процесінің бастамасы болды. Сонымен қатар, оңтүстікке қарай қайта ұйымдастыру және қайта орналастыру жұмыстары жүргізілді. 26 қазанда Лиз 1-ші Оңтүстік Африка дивизиясына 4-ші Үндістан дивизиясымен бірлесіп солтүстікке қарай жылжуға және Жаңа Зеландия дивизиясы мен 9-шы бронетанкті бригада бақылап отырған аймақты иелену үшін желілерін кеңейтуге бұйрық берді. Бұл жылжу аяқталғаннан кейін, босатылған бөлімдер резервке алынуға тиіс болды. Осы тапсырманы беру кезінде Пиенаар бұрынғыдай бұйрыққа наразылық білдірді, себебі қажетті уақыт ішінде жылжу үшін жеткілікті көлігі болмады. Фрейберг, оның қарсылығын жою мақсатымен, Пиенаардан көлік ғана шектеу фактор екенін қайта сұрады. Пиенаар растады, ал Фрейберг оған Жаңа Зеландия дивизиясынан көлік ұсынғанда, мәселе одан әрі талқыланбады және қайта орналастыру жұмысы орындалды. Оңтүстік Африкалықтар енді Австралиялықтар мен солтүстіктегі 51-ші дивизия, сондай-ақ Рувейсат қырқасындағы 4-ші Үндістан дивизиясы арасында кең фронтта орналасты. 5-ші Оңтүстік Африка бригадасы оң жақта, 3-ші Оңтүстік Африка бригадасы сол жақта, ал 1-ші Оңтүстік Африка бригадасы дивизия резервіне алынды.

Брейк-Аут: Суперзаряд операциясы

Қарашаның 2-і мен 3-і аралығындағы түнде австралиялықтар жағалаудағы Остік күштердің кері шегіну белгілерін байқады, ал сағат 10:00-ге дейін Монтгомери оңтүстіктен ұқсас хабарламалар алды. Гитлердің бұйрықтарына қарамастан, Роммель кері шегінуді бастады. Остік күштерді жоюдың соңғы жоспары, "Суперзаряд" кодын алды және іске қосылды. 1-ші Оңтүстік Африка дивизиясы операцияның осы кезеңінде ешқандай рөл атқармады, бірақ XXX корпусына қосылған Оңтүстік Африканың бронеавтомобильдері жоюға және одан кейін қууға белсенді қатысты. 4 қараша күні сағат 05:40-да, Остік күштердің шебін бұзуға бірнеше рет тырысқаннан кейін, лейтенант-полковник Ривз Мур Оңтүстік Африканың бронеавтомобильдерін Остік күштердің позицияларының артына бастап, "механикаландырылған қуғынның құштар балалары таңертең миналардың, окоптардың және қару-жарақтардың сыртындағы ашық шөлге шапшаң кірді, жаудың ыдырауының ортасында өздерінің шайқасын жасады". Олар көп ұзамай күткендей қиындықтар туғыза бастады. А взводы екі 88 мм-лік, екі 105 мм-лік, екі 110 мм-лік зеңбірек, бір Бреда порти, алты жүк көлігі және 130 тұтқынды жаулап алды, ал B взводы бірнеше сағат ішінде бес жүк көлігі, штаб машинасы, бір 105 мм және бір 150 мм зеңбірек және 100 тұтқынды жаулап алды.

Таратылуы

Одақ қорғаныс күштері 1-ші Оңтүстік Африка жаяу әскер дивизиясын бронетандық дивизияға айналдыру туралы шешімді қабылдады, ал Эль-Аламейннен Окпан әскерлерінің шығуы дивизия үшін Таяу Шығыстағы соғыстың аяқталуын білдірді. 1 желтоқсанда алдыңғы жасақтар Оңтүстік Африкаға жол тартты, жаңа бронетандық дивизияны құруға көмектесу үшін. Айдың соңында генерал Дэн Пиэнар жаңа дивизияны құруға жетекшілік ету үшін Оңтүстік Африкаға қайтарылды. Ол және тағы он бір офицер 17 желтоқсанда Lockheed Lodestar ұшағына отырып, Оңтүстік Африкаға ұшты. Ұшақ Виктория көлінің жағасындағы Кисуму қаласында жанармай құю үшін тоқтады, ал 19 желтоқсанда ұшып кеткен кезде көлге құлап, барлық адам қайтыс болды. 1943 жылдың 1 қаңтарында 1-ші Оңтүстік Африка жаяу әскер дивизиясы Отанына аттанды, әскерлер Оңтүстік Африкадағы өздерінің бөлімдеріне оралды. Дивизия таратылды, ал оның көптеген бұрынғы бөлімшелері 6-шы Оңтүстік Африка бронетандық дивизиясына қосылды. 1-ші Оңтүстік Африка жаяу әскер дивизиясы деген атау 1948-1949 жылдары қысқа мерзімге қолданылды.