Кіріспе
Австрияда туған американдық сәнгер (1922–1985)
Рудольф "Руди" Гернрайх Австрияның Вена қаласында өмір сүрді. Оның әкесі бірінші дүниежүзілік соғыста қызмет еткен, ал Гернрайх сегіз жасында өзіне-өзі қол жұмсап қайтыс болған шұлық өндіруші еді. Ол жеке дизайнер ретінде де жұмыс істеді, бірақ 1948 жылы Лестер Хортоннан кетіп, Хоффман компаниясында мата сатушысы болды. Гернрайх мата дизайнынан сән дизайнына көшті. Сол кездегі сән бағытын Париж дизайнерлері анықтады. 1949 жылы ол Нью-Йоркте Джордж Кармельде қысқа уақыт жұмыс істеді, бірақ оған бұл қызмет ұнамады, себебі ол париждік сәнді еліктеуге мәжбүр болды. 1952 жылға дейін Лестер Хортон үшін костюмдер жасады. 1950 жылдардың көп бөлігінде ол 1960 жылы жеке желісін құрмас бұрын, венгрлік Холокосттан аман қалған және иммигрант Рене Файрстоунмен Лос-Анджелесте бірлесіп жұмыс істеді. 1955 жылы Лос-Анджелестегі Westwood Knitting Mills компаниясы үшін суға түсуге арналған киімдерді жобалай бастады. Оны 1959 жылы суға түсу киімдерінің дизайнері ретінде жұмысқа алды. 1959 жылы Genesco корпорациясы оны аяқ киім дизайнері ретінде шақырды. Ол 1960 жылы Уолтер Басспен жасасқан жеті жылдық келісімшартын аяқтады және Лос-Анджелесте G. R. Designs фирмасын құрды. 1964 жылы компанияның атын Rudi Gernreich Inc. деп өзгертті. Оның дизайны 1966 жылы түсірілген және әдетте алғашқы сән видеосы саналатын «Basic Black: William Claxton w/Peggy Moffitt» фильмінде көрсетілді. 1960 жылдардың басында Гернрайх Нью-Йоркте Седьмая Авенюде шоу-рум ашты, онда Harmon тоқыма өнімдері мен өзінің қымбат, тәжірибелік киімдерінен танымал дизайндарын көрсетті. 1966 жылы Гернрайх Women’s Wear Daily журналында Эди Седжвик, Тайгер Морс, Пьер Карден, Пако Рабан, Бейби Джейн Холзер, Андре Курреж, Эмануэль Унгаро, Ив Сен-Лоран және Мэри Квантпен бірге «сән революционері» атанды. Ол 1970 жылдардағы британдық ғылыми-фантастикалық телесериал «Space: 1999» басты кейіпкерлері киетін Moonbase Alpha формаларын жасады, киімнің футуристикалық стилін үш онжылдық бойына дамытты.
Әлеуметтік пікір ретінде сән
Гернрайх адам денесін сексуалдауға және дененің ұятты екен деген тұжырымға қарсы болды. Гернрайх қоғамның адам денесін сексуалдауына байланысты қатты сезімдерге толы болды және діни және әлеуметтік сенімдермен келіспеді, олар дене ұятты нәрсе деп есептейді. Ол жалаңаш денеге деген қарапайымдық пен үстемдікті азайтуды және "қоғамымызды сексуалдық кедергілерден құтқаруды" көздеді. Гернрайх: "Мен үшін әйелге ең үлкен құрмет – оны адам етіп жасау. Толығымен азат болған, толығымен бостандыққа жеткен әйел" деді. Гернрайх сәнді әлеуметтік комментарий ретінде қарастырды. Ол "біздің сыртқы түрімізге алаңдамай, шын мәнінде маңызды мәселелерге назар аударатын" "пайдалы принципті" жасағысы келгенін айтты. Гернрайхтың жақын досы, сән жазушысы Мэрилу Лютер оның дизайнында екі мақсаты болғанын жазды: бірі – "20-ғасыр мен одан кейінгі" заманауи сәнді жасау, екіншісі – "киім арқылы әлеуметтік мәселелерді көтеріп, пікір білдіретін дизайнер". Гернрайх өз жобаларын әлеуметтік-саяси көзқарастарын ілгерілету үшін пайдаланды. Гернрайх көптеген дизайн ережелерін бұзған авангард дизайнер ретінде танымал болды. Бұрын биші болғандықтан Гернрайх киімнің шектеулерінен денені босатуға қызығушылық танытты. Сол кездегі көптеген суға түсу костюмдері ішкі жағынан қатты, сүйекшелі болып жасалған. Оның дизайнында әйел денесіне жабысып тұратын, серпімді жүн тоқымалар қолданылды. 1962 жылғы Sports Illustrated журналында: "Ол бишінің трикосын денені босататын суға түсу костюміне айналдырды. Осы процесте ол американдық суға түсу костюмдерін теңізге жүзуге арналған корсеттерден құралған сүйектер мен сымдарды алып тастады" делінген. 1964 жылы ол "монокини" деп аталатын алғашқы топлес суға түсу костюмін жасады. Гернрайх 1967 жылғы желтоқсанда Пегги Моффит пен Леон Бинг модельдерімен бірге Time журналының мұқабасында болды. Журнал оны "АҚШ-тағы ең авангардты, алға кеткен дизайнер" деп сипаттады. Огайодағы Цинциннати өнер мұражайының сән және тоқыма бойынша бас кураторы Синтия Амнеус: "Руди 21-ғасырдың ең маңызды және көреген американдық сән дизайнерлерінің бірі болды. Ол суға түсу костюмдерінен құрылымды алып тастаған және 1950 жылдары Ив Сен-Лораннан бұрын трапеция формалы көйлек жасаған сияқты, өте шоқтықты және авангардты нәрселер жасады". Ол Coty American Fashion Hall of Fame-ге сайланған алтыншы американдық дизайнер болды. Ол шифоннан жасалған блузканы бірінші рет жасады, трикотаж бен шұлықтан киімдер жасады, оларды молниялармен және итке байлауға арналған тұтқалармен безендірді, ал 1970 жылы минималистік, пайдалы және ерікті, соның ішінде ерлер костюмдері мен әйелдерге арналған бас киімдер бар унисекс киім идеясын енгізді. Ол өзінің дизайндарын ер және әйел модельдерде көрсетті, олардың екеуі де шашылған. 1974 жылы Лос-Анджелесте жалаңаш пляждарға тыйым салғаннан кейін ол ерлер мен әйелдер үшін бүйірлерін ашық көрсететін алғашқы суға түсу костюмін жасады. Сол айда ол бірінші рет жоғарғы жағынсыз суға түсу костюмін ойлап тапты, ол Монокини болды. Монокинидің төменгі бөлігі суға түсу костюміне ұқсас, бірақ дененің ортасында аяқталады және көкірек пен мойынның арасында екі белдікпен бекітіледі. Клэкстонның әйелі Пегги Моффиттің дизайнды модельдеуі туралы фотосуреті 1964 жылғы 4 маусымда Women's Wear Daily басылымында жарияланғанда, ол АҚШ-та және басқа елдерде үлкен дау тудырды. Моффит бұл дизайнды Гернрайхтың авангардтық идеяларының логикалық эволюциясы, сонымен қатар рұқсат етілген қоғамның шоқтықты символы деп санады. Ол бұл костюмді репрессивті қоғамға қарсы наразылық ретінде қарастырды. Ол "бес жыл ішінде көкірек ашылатын болады" деп болжады. Ол әйелдің көкірегін ашуды еркіндік деп қарастырды. Ол бастапқыда дизайнды коммерциялық мақсатта шығаруға ниеттенген жоқ, бірақ Kirtland of Look оны көпшілікке ұсынуға шақырды. "Біз тек алты-жеті ғана сатамыз деп ойладым, бірақ мен оны жасауға шешім қабылдадым". Кейінірек Моффит Монокини "саяси мәлімдеме болды. Оны жұрт алдында киюге болмайды" деді. 1965 жылғы қаңтарда ол Глория Штайнэмге берген сұхбатында сынға қарамастан, оны қайта жасайтынын айтты. "Дизайнер жылдық коллекциясының барлығына байланысты танылады, жай ғана бір бұйымға емес. Қазіргі уақытта, бұл топлес мәселесі менің жұмысымнан ештеңе алып тастаған жоқ, бірақ атымды халықаралық деңгейде таныту маған көмектеседі деп сенемін. Бірақ мен оны қайтадан жасауымның себебі осы емес. Мен оны қайтадан жасаймын, себебі топлес, дененің жаңа еркіндігін арттырып, оның орташа, дұрыс деңгейін қабылдауға мүмкіндік береді деп ойлаймын".
Cynthia Amnéus, Chief Curator and Curator of Fashion and Textiles at the Cincinnati Art Museum in Ohio, said "Rudi was one of the most important and visionary American fashion designers of the 21st century Rudi was doing very shocking and avant garde things, like taking all the structure out of swimwear, and creating a trapeze dress in the 1950s way before Yves Saint Laurent did." He was the sixth American designer to be elected to the Coty American Fashion Hall of Fame. He designed the first see through chiffon blouse, fashioned clothes from leotards and tights, decorated them with zippers and dog leash clasps, and in 1970 introduced the idea of unisex clothing that was minimalist, utilitarian, and optional, including men's suits and hats for women He showed his designs on a male and female model who were both shaved. In 1974, in response to Los Angeles banning nude beaches, he designed and named the first thong bathing suit that exposed the buttocks for both men and women. That month he first envisioned a topless swimsuit that became the Monokini. The Monokini bottom was similar to a maillot swimsuit style but ended at mid torso and was supported by two straps between the breasts and around the neck. When Claxton's photograph of his wife Peggy Moffitt modeling the design was published in Women's Wear Daily on June 4, 1964, it generated a great deal of controversy in the United States and other countries. Moffitt said the design was a logical evolution of Gernreich's avant garde ideas in swimwear design as much as a scandalous symbol of the permissive society. He saw the swimsuit as a protest against repressive society. He predicted that "bosom will be uncovered within five years". He saw baring of a woman's breasts as a form of freedom. He initially did not intend to produce the design commercially, but Kirtland of Look urged him to make it available to the public. "I thought we'd sell only six or seven, but I decided to design it anyway." Moffitt later said that the Monokini "was a political statement. It wasn't meant to be worn in public." In January, 1965, he told Gloria Steinem in an interview that despite the criticism he'd do it again. blockquote|A designer stands or falls on the totality of each year's collection, not just one item. At the moment, this topless business has done nothing but take away from my work, but in the end, I'm sure having my name known internationally will be a help. But that isn't why I'd do it again. I'd do it again because I think the topless, by overstating and exaggerating a new freedom of the body, will make the moderate, right degree of freedom more acceptable.
Суатын жоқ
Гернрайх өзінің дизайндарын бюстгальтерсіз киюді қалаған, ал 1964 жылдың қазан айында бюстгальтер өндіруші Exquisite Form компаниясының өтінішімен Гернрайх «Бюстгальтерсіз» деп жариялады. Бұл бюстгальтер мөлдір матадан жасалған, ішкі сымдары мен кез келген түрдегі астарсыз болды. Заманауи бюстгальтерлерден айырмашылығы, оның дизайны көкіректердің эстетикалық идеалға қалыптасуының орнына, табиғи пішінін алуына мүмкіндік берді. Оның артында бір ғана ілмек болды. «Бюстгальтерсіз» бұл өткен онжылдықтың қалыпты, оқ пішіндес көкірегінен үлкен ерекшелік еді. Ол 1920 жылдардағы түпкілікті бюстгальтерге ұқсас және Мэри Фелпс Джейкобтың ойлап тапқан алғашқы заманауи бюстгальтері сияқты, лентаға бекітілген екі матадан тұрып, кеудеге байланған. Гернрайхтың «Бюстгальтерсіз» дизайны одан да қарапайым болды. 1920-шы және 1960-шы жылдардың екеуі де жасөспірімдердің жіңішке дене бітімін мақұлдады, бұл кішкентай, жалпақ көкіректерді білдірді. Оның минималистік бюстгальтері бюстгальтер дизайнында революция жасап, табиғи пішіндер мен жұмсақ, мөлдір маталарға қарай бағытталған трендті бастады. «Бюстгальтерсіз» дизайнының сатудағы сәттілігінен кейін 1965 жылы келесі дизайны – терең қолтық ойықтары бар көйлектерге арналған «жақтан қорғалмаған» бюстгальтер шықты. Оның денесіне тар, созылатын белдік тігілген, бұл әйелдерге бюстгальтердің белдігін көрсетпей, ашық жеңді киім киюге мүмкіндік берді. Мөлдір стақандар матадан бір бөлігі кесілген, бір бөлігі диагональ бойынша кесілген. Ол сондай-ақ, белге дейін кесілген терең мойын ойығы бар «Алдыңғы бөлігі жоқ» маillot дизайнын және артқы бөлігі жоқ, контурлы созылатын белдікпен бекітілген, әйелге арқасы ашық көйлек киюге мүмкіндік беретін ұзын сызықты нұсқасын жасады.
Көрмелер
Руди 1967 жылы Нью-Йорктегі Сән Технология институтында «Киімнің екі заманауи суретшісі: Элизабет Хоуес және Руди Гернрайх» деген тақырыптағы сәнін көрсетті. 2000 жылы Австрияның Грац қаласындағы Кунстлерхауста «Мода уақытша» атты ретроспективті көрме жинақталды.
Марапаттар мен мойындау
Гернрайх өзінің алғашқы дизайн сыйлығын 1956 жылы алды, ол Sports Illustrated журналының жас дизайнерлерге арналған сыйлығы еді. Ол бұл сыйлықты 1963, 1966 және 1967 жылдары да алды. Los Angeles Times газетінің сән редакторы Мэрилу Лютер: "Мода индустриясындағы көптеген адамдар үшін ол осы кезеңнің ең шығармашыл дизайнері саналды" деп жазды. 1985 жылы Лос-Анджелес қаласының мэрі Том Брэдли 13 тамызды "Руди Гернрайх күні" деп жариялады, Гернрайхтың сән және Лос-Анджелес қаласына қосқан үлесін құрметтеп: "Оның дизайндары – қоғамдық пікір білдіру және біздің заман мен ұлтымыздың болашақ өмір салтына жасалған болжам" деді. 2012 жылдың 2 сәуірінде Time журналы оны "барлық уақыттағы 100 сән иконы" тізіміне қосты. 2000 жылы Нью-Йорк қаласы Седьмой авеню бойында американдық сән дизайнерлерін, оның ішінде Гернрайхты құрметтейтін қола тақталар орнатты.
Кейінгі өмірі
Өмірінің соңғы жылдары Гернрайх тамаша дәмді сорпаларға берілді. Ол қызыл бұрыш сорпасының рецептін жасағанмен белгілі, ол қызыл бұрышқа салынған суық сорпа және икра мен лимонмен әшекейленген.
Жеке өмір
1943 жылы Гернрайх АҚШ азаматы болды. 1950 жылы шілдеде Лос-Анджелесте тұратын коммунист және гей құқықтарының белсендісі Гарри Хеймен танысып, екеуі махаббатқа берілді. Хей Гернрайхке гейлерді қолдау ұйымын құру жоспары жазылған "Шақыру" атты құжатты көрсетті. Гернрайх оған: "Мен Австриядан келген босқын екенімді білесің. Бұл мен оқыған ең қауіпті нәрсе. Бірақ, иә, мен сенің жаныңдамын, жүз пайыз қолдаймын" деді. 1951 жылы Гернрайх полицияның гомосексуалдарды қамау операциясы кезінде тұтқындалып, сотталды. Гернрайх 1952 жылы Хеймен қарым-қатынасын аяқтады. 1953 жылы Гернрайх Оресте Пуччианимен танысты, ол болашақта UCLA француз тілі кафедрасының төрағасы болды және Жан-Поль Сартрды американдық білім берушілердің назарына әкелуде маңызды рөл атқарды. Оресте Пуччиани гей құқықтары қозғалысында да маңызды тұлға болды. Екі ер адам өздерінің қарым-қатынасын құпия ұстады, себебі Гернрайх өзінің гомосексуализмін жариялау оның сән бизнесіне кері әсер етеді деп ойлады. Гернрайх өзінің сексуалдық бағдары туралы ешқашан мәлімдеме жасаған жоқ. Моффит: "Ол өзінің сексуалдық қатынасы бәріне анық деп ойлады" деді. Гернрайх көбінесе парик, Gucci туфлі және өнеркәсіптік молниялары бар комбинезон киіп, Батыс Голливудта ақ Bentley көлігімен жүрді, ол Пуччианимен бірге өлгенге дейін өмір сүрді. 1985 жылдың қаңтарында Гернрайхқа өкпе рагы диагнозы қойылды және 1985 жылдың 21 сәуірінде 62 жасында қайтыс болды. Гернрайхтың 31 жыл бойы серігі болған Оресте Пуччиани 1988 жылы олардың есімінен Америка Азаматтық Бостандықтар Одағына сенімдік қор құрды. Гернрайх рөлін сомдаған актер Майкл Ури үздік басты рөлге арналған Люсиль Лортель сыйлығын алды. Өкпе рагынан қайтыс болғаннан кейін Моффит Гернрайхтың тауарлық белгісін сақтап қалды. 2003 жылы ол Comme des Garçons бренді астында авангардтық жапон дизайнері Рей Кавакубомен оның дизайндарын қайта жасау туралы келісімге келді. Кейбір дизайн үлгілері Peggy Moffitt/Comme des Garçons брендімен қайта шығарылды. 2012 жылы Women's Wear Daily басылымы неміс инвесторы Гернрайхтың кейбір дизайн үлгілерін қайта шығаруға міндеттенгенін хабарлады. Нью-Йорк Метрополитен өнер мұражайында Гернрайхтың 100-ден астам дизайн үлгісі сақталады. 2008 жылы Christie's аукционында тігілген пальто-кешкі көйлек 1245 долларға сатылды. Doyle 2002 жылы Гернрайх үшін рекордты орнатты: винил кірмесі бар екі мини-көйлек 8500 долларға сатылды.