Кіріспе

CYC1 генімен кодталатын белок. Цитохром C1 (сонымен қатар Комплекс III 4-ші суббөлігі деп те аталады) – CYC1 генімен кодталатын белок. Цитохром – цитохром b c1 кешенінің гемалы құрамдас бөлігі, ол Риске белгісіз ақуызынан электрондарды қабылдап, митохондриялық тыныс алу тізбегінде цитохром c-ға электрондарды жібереді. Ол цитозольде түзіледі және митохондрияның қабықшааралық кеңістігіне жеткізіледі. Цитохром c1 цитохром c ақуыздар отбасысына жатады.

Функция

Цитохром С1 окистендірілетін фосфорилдеу кезінде электрондық тасымалдауға қатысады. Темір-күкірт ақуы b c1 кешеніне жақындағанда, ол цитохром b суббөлімінен электронды қабылдап, содан кейін конформациялық өзгеріске ұшырап, цитохром c1-ге байланысады. Онда темір-күкірт ақуы тасымалдаған электрон цитохром c1 тасымалдаған гемоға беріледі. Бұл электрон цитохром c тасымалдаған гемоға беріледі. Осының нәтижесінде цитохром c-ның тотығу деңгейі төмендеген түрі пайда болады, ол b c1 кешенінен ажыралып, электрондық тасымалдау тізбегіндегі соңғы фермент – цитохром c оксидазаға (IV кешен) қарай жылжиды.

Түрлер

CYC1 – шимпанзеде, резус маймылында, иттің, сиырдың, егеуқұйрықтың, құрғақ тышқанның, зебра балығында, жеміс шыбынында, масада, C. elegans, S. cerevisiae, K. lactis, E. gossypii, S. pombe, N. crassa, A. thaliana, күріш пен бақада сақталған адам гені. 137 белгілі организмде CYC1 ортологтары кездеседі. Цитохром b c1 кешенінің құрылымы мен функциясы хлоропластар мен цианобактериялардың цитохром b6f кешеніне өте ұқсас; цитохром c1 цитохром f сияқты рөл атқарады, олардың құрылымдары әртүрлі болғанына қарамастан.

Клиникалық маңызы

CYC1 геніндегі мутациялар митохондриялық III кешенінің жетіспеушілігінің ядролық 6-шы түрімен байланысты. Аурудың белгілеріне ерте балалық шақтағы қанағаттандырмас сүт қышқылы ацидозы және кетоацидозы жатады, әдетте инфекцияға жауап ретінде. Инсулинге сезімтал гипергликемия да байқалады, бірақ психомоторлық даму қалыпты болып көрінеді. CYC1 мутациясы цитохром b c1 кешенінің тұрақсыздығын тудырады, бұл окистеуші фосфорилирлеу арқылы энергия өндіру қабілетін азайтады. Митохондриялық III кешенінің ядролық 6-шы түріндегі жетіспеушілік аутосомалық рецессивті болып табылады.