Кіріспе

Бинарлық деректер ретінде кодталған суреттер

Цифрлық сурет – сурет элементтерінен, сонымен қатар пиксельдер деп аталатын, тұратын сурет. Әр пиксель өзінің қарқындылығын немесе сұрлық деңгейін көрсететін дискретті сандық мәнге ие. Бұл мән, суреттің x және y координаттарымен анықталатын екі өлшемді функцияның нәтижесі болып табылады. Сурет ажыратымдылығының белгілі бір деңгейде бекітілуіне байланысты, ол векторлық немесе растрлық типте болуы мүмкін.

Растр

Растрлық кескіндер шекті сандық мәндер жиынтығына ие, олар сурет элементтері немесе пиксельдер деп аталады. Цифрлық кескінде пикселдердің белгілі бір саны бар, олар қатарлар мен бағандар түрінде орналасқан. Пиксельдер – кескіндегі ең кішкентай жеке элемент, олар кез келген нақты нүктедегі түстің жарықтығын көрсететін квантталған мәндерді сақтайды. Әдетте пиксельдер компьютер жадында растрлық кескін немесе растрлық карта ретінде, яғни кішкентай бүтін сандардың екі өлшемді массиві ретінде сақталады. Бұл мәндер көбінесе қысылған түрде беріледі немесе сақталады. Растрлық кескіндерді сандық камералар, сканерлер, координатты өлшеу машиналары, сейсмографиялық профильдеу, әуе радары және тағы да басқа әртүрлі енгізу құрылғылары мен техникалар арқылы жасауға болады. Олар математикалық функциялар немесе үш өлшемді геометриялық модельдер сияқты бейне емес деректерден де жасалуы мүмкін; соңғысы компьютерлік графиканың маңызды саласы болып табылады. Цифрлық кескіндерді өңдеу саласы – оларды түрлендіруге арналған алгоритмдерді зерттеу.

Растрлық файл пішімдері

Пайдаланушылардың көпшілігі растрлық суреттермен бірнеше бейне файл форматтарын қолданатын цифрлық камералар арқылы танысады. Кейбір цифрлық камералар камера түсірген деректердің барлығына қол жеткізу мүмкіндігін береді, шикі сурет форматтарын пайдалана отырып. Фотографиялық бейнелеудің әмбебап нұсқаулықтары (UPDIG) осы форматтарды мүмкіндігінше қолдануға кеңес береді, себебі шикі файлдар ең жақсы сапалы суреттерді қамтамасыз етеді. Бұл файл форматтары фотографқа және өңдеу агентіне нәтиже үшін бақылау мен дәлдіктің ең жоғары деңгейін ұсынады. Олардың қолданылуына кейбір камера өндірушілерінің меншік ақпараты (сауда құпиялары) кедергі келтіреді, бірақ өндірушілерді осы деректерді жариялауға ықпал ету үшін OpenRAW сияқты бастамалар болды. Балама ретінде Digital Negative (DNG) болуы мүмкін, ол Adobe компаниясының "цифрлық камераның шикі деректері үшін ашық, архивтік формат" деп сипатталған өнімі. Бұл формат әлі толығымен қабылданбаса да, өнімге қолдау артып келеді, сондай-ақ беделді ұйымдарда жұмыс істейтін кәсіби архившілер мен консерваторлар архивтік мақсаттар үшін DNG-ні ұсынуда немесе кеңес беруде.

Вектор

Векторлық суреттер математикалық геометрия негізінде (вектор) жасалады. Математикалық тұрғыдан алғанда, вектор шамасы мен ұзындығынан және бағытынан тұрады. Көбінесе, бір суретте растрлық және векторлық элементтер біріктіріледі; мысалы, мәтіні (вектор) және фотосуреттері (растр) бар билбордта. Векторлық файл түрлерінің мысалдары: EPS, PDF және AI.

Кескінді қарау

Суреттерде көрсетілетін кескін қарау бағдарламасы. Веб-браузерлер JPEG, GIF және PNG сияқты стандартты интернет-кескіндер форматтарын көрсетуге қабілетті. Кейбіреулері W3C стандарты болып табылатын SVG форматын да көрсетуі мүмкін. Бұрын, интернет жылдам болмаған кезде, веб-сайтқа жүктеліп, пайда болатын "көрініс алды" кескіндерін ұсыну кең таралған еді, содан кейін олар негізгі кескінмен алмастырылатын (алдын ала әсер беру үшін). Қазір интернет жеткілікті жылдам, сондықтан бұл көрініс алды кескіндері сирек қолданылады. Кейбір ғылыми кескіндер өте үлкен болуы мүмкін (мысалы, 46 гигапиксельдік Самағай кескіні, шамамен 194 Гб көлемде). Мұндай кескіндерді жүктеу қиын, әдетте олар күрделі веб-интерфейстер арқылы онлайн қарастырылады. Кейбір қараушылар кескіндер тізбегін көрсету үшін слайд-шоу құралын ұсынады.

Цифрлық бейне сенсорлары

Бірінші жартылай өткізгіштік бейне сенсор – CCD, оны 1969 жылы Bell Labs-те Уиллард С. Бойл мен Джордж Э. Смит әзірледі. МОС технологиясын зерттеу барысында олар электр зарядының магниттік көпіршікке аналог екенін және оны кішкентай МОС конденсаторында сақтауға болатынын түсінді. МОС конденсаторларын қатарластырып жасау өте оңай болғандықтан, оларға тиісті кернеу қосып, зарядты бірінен екіншісіне жылжытуға мүмкіндік берді. CCD – бұл жартылай өткізгіштік тізбек, кейіннен теледидар хабарларын таратуға арналған алғашқы цифрлық бейнекамераларда қолданылды. Алғашқы CCD сенсорлары жапсырманың кешігуінен зардап шекті. Бұл мәселе негізінен тігілген фотодиодтың (PPD) ойдағыдай жасалуымен шешілді. Ол – төменгі кешігуге, төменгі шуға, жоғары кванттық тиімділікке және төменгі қараңғы токқа ие фотодетектор құрылымы. NMOS APS 1985 жылы Цутому Накамураның командасы Olympus компаниясында жасады. CMOS белсенді пиксельдік сенсор (CMOS сенсор) кейіннен 1993 жылы NASA Jet Propulsion Laboratory-дегі Эрик Фоссум тобы әзірледі. 2007 жылға қарай CMOS сенсорларының сатылымы CCD сенсорларынан басып өтті.

Цифрлық кескінді сығыстыру

Цифрлық кескіндерді сығу технологиясындағы маңызды жетістік – дискретті косинус түрлендіру (DCT) болды, бұл жоғалтулы сығу техникасын алғаш 1972 жылы Насыр Ахмед ұсынған. DCT сығуы JPEG форматында қолданылады, ол 1992 жылы Бірлескен Фотографиялық Салалар Тобы (Joint Photographic Experts Group) тарапынан енгізілді. JPEG кескіндерді әлдеқайда кіші файл көлеміне дейін сығып, Интернеттегі ең көп таралған кескін файл пішіміне айналды.