Кіріспе
Канадалық актер, кинорежиссер және сценарист
Клод Ютра (11 наурыз 1930 – 5 қараша 1986) – канадалық актер, кинорежиссер және сценарист. «Prix Jutra» сыйлығы және Канада кино және теледидар академиясының Клод Ютра атындағы сыйлығы оның Квебек кино тарихындағы маңызды рөлі үшін оның құрметіне берілген. 2016 жылы оның өмірінде балаларды сексуалдық тұрғыдан зорлаған деген айыптамалар жарияланғаннан кейін, оның атымен аталған көшелермен қатар, сыйлықтардың атауы өзгертілді.
Өмір және мансап
Ютра Квебек провинциясының Монреаль қаласында Клод Ютрас деген атпен дүниеге келді және өсті. NFB қаржыландыруымен және өндірісімен Jutra 1971 жылы "Mon oncle Antoine" фильмінің сценарийін жазып, режиссерлік жасады, бұл фильм жақында ғана Канаданың ең үздік фильмі деп танылды. "Wrestling" және "The Devil's Toy" (1966) сияқты бірнеше "кино vérité" қысқаметражды фильмдерін түсіргеннен бөлек, ол Норман Макларенмен бірге режиссерлік етіп, "A Chairy Tale" атты инновациялық пикселденген қысқаметражды фильмінде ойнады, бұл фильм "Оскарға" ұсынылған. 1972 жылы оған Канада ордені табыс ету ұсынылды, бірақ ол Квебек тәуелсіздігін жақтағандықтан бас тартты. 1984 жылы ол Квебек киносындағы ең үздік еңбегі үшін Prix Albert Tessier сыйлығымен марапатталды.
Өлім
Ютраға 1980 жылдардың басында ерте сатыдағы Альцгеймер ауруының диагнозы қойылды. 1986 жылдың 5 қарашасында оның жоғалып кеткені хабарланды. 1987 жылдың сәуір айында оның денесі Сент-Лоуренс өзенінен табылды, қалтасынан "Je m'appelle Claude Jutra" ("Мен Клод Ютрамын") деген жазба шықты.
Дау
2016 жылы, Ютраның қайтысынан 30 жыл өткен соң, журналист Ив Левер «Клод Ютра, өмірбаяны» кітабында Ютраның педофил болғанын жазды. Левердің сөзіне қарағанда, «Ютраның құрбандарының бірі 14 жасқа дейін болған». 2016 жылдың 17 ақпанында La Presse газеті Ютраның құрбаны болғанын айтқан, атын жарияламауды сұраған адаммен жасаған сұхбатын жариялады. Сұхбатта құрбан болған кезде 6-дан 16 жасқа дейін, құшақтаудан бастап ауыздық жыныстық қатынасқа дейінгі жыныстық қатынастар туралы айтылды. Сол күні және осы мақаладағы ақпарат негізінде Квебек мәдениет министрі Хелен Дэвид Cinéma Québec-тен Квебектегі кинематографиялық жетістіктерін марапаттайтын жүлделерінен Ютраның атын алып тастауды сұрады, және олар осылай істеді. Ол сондай-ақ, Мәдениет министріне бағынышты, Office québécois de la langue française кеңсесінің бөлімшесі болып табылатын Commission de toponymie (Квебек топонимия комиссиясынан) провинциядағы Ютра атымен аталатын барлық көшелер мен қоғамдық орындардың тізімін жасауды тапсырды, бұл оларды қайта аттастыру процесінің бірінші қадамы болды. «Глоб энд мейл» газеті осы дауға байланысты: «Аңызға айналған тұлғалардың өте аз бөлігі осылай жылдам және толығымен құлдырады. Канадалық кинематографияның пионеріне қатысты балалық зорлық-зомбылық туралы алғашқы сенімсіз жаңалық ресми түрде жарияланғаннан кейін 24 сағат ішінде киноиндустриясы мен үкіметтер Клод Ютраның атын барлық кубоктан, саябақтан және көшеден алып тастауға кірісті» деп жазды.
Директор ретінде
Ютра режиссер ретінде дебютін «Жан Жон көлінің ақымағы» фильмімен жасады. Бұл фильмде оның барлық шығармашылығында көрінетін тақырыптар бар: балалық шаққа деген ностальгия, ес-ақылдың жоқтығы және алабақандай терең сулар. Оның Мишель Браультпен ынтымақтастығы осы ерте кезеңде басталды. «Мәңгілік қозғалыс» Жан Коктоның «Ақының қаны» фильмінен әсер алды. «Қорқыныш мектебі» (1953) Квебекте түсірілген алғашқы телефильм болды. 1950 жылдардың соңында ол Францияға көшіп кетті, ал досы Франсуа Трюффо одан Коктоның сценарийі бойынша «Анна ла Бонне» (1959) фильмін түсіруді өтінді. 1960 жылы Ютра Канадаға қайтып келді.
Клод Ютра туралы фильм
Ютраның жақын досы, режиссер Пауле Бейларджен 2002 жылы "Клод Ютра: аяқталмаған тарих" толық метражды деректі фильмін түсірді. Мари Жозе Сен-Пьер 2014 жылы "Ютра" қысқа деректі фильмін жасау үшін Ютраның архивтік кадрларын анимациямен үйлестірді.