Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Монреальдегі Иса) – 1989 жылы түсірілген канадалық комедиялық драмалық фильм. Фильмнің сценарийін жазып, режиссерлік жұмысын Дени Арканд жүзеге асырған. Басты рөлдерді Лотер Блюто, Катерина Вилкенинг және Йоханна Мари Тремблей сомдаған. Фильм Монреальдегі актерлер тобының Квебек шіркеуінде (фильмде Сен-Жозеф ораториясының аумағы қолданылған) Исаның тарихи тұлғасы туралы діни сенімдер мен дәстүрден тыс теорияларды үйлестіретін құмарлық ойыны туралы әңгімелейді. Шіркеу басты актер мен пьеса авторына қарсы шыққанда, оның өмірі Исаның өміріне ұқсас бола бастайды, ал фильм Жаңа өсиеттен көптеген оқиғаларды бейімдейді. Фильм сыншылар тарапынан жоғары бағаланып, көптеген сыйлықтарға ие болды, оның ішінде «үздік фильм» номинациясы бойынша «Джени» сыйлығы және 1989 жылғы Канн кинофестивалінің қазылар алқасының жүлдесі. Сондай-ақ фильм 1989 жылғы «Оскар» сыйлығына «үздік шетелдік фильм» номинациясы бойынша ұсынылды. Торонто халықаралық кинофестивалінің сыншылары бұл фильмді барлық уақыттағы ең үздік 10 канадалық фильмнің бірі деп санайды.
Jesus of Montreal is a 1989 Canadian comedy drama film written and directed by Denys Arcand, and starring Lothaire Bluteau, Catherine Wilkening and Johanne Marie Tremblay. The film tells the story of a group of actors in Montreal who perform a Passion play in a Quebec church (the film uses the grounds of Saint Joseph's Oratory on Mount Royal), combining religious belief with unconventional theories on a historical Jesus. As the church turns against the main actor and author of the play, his life increasingly mirrors the story of Jesus, and the film adapts numerous stories from the New Testament. The film came out to critical acclaim and won numerous awards, including the Genie Award for Best Picture and the Jury Prize at the 1989 Cannes Film Festival. The film was also nominated for the 1989 Academy Award for Best Foreign Language Film. Critics in the Toronto International Film Festival have regarded the film as one of the Top 10 Canadian Films of All Time.
Сюжет
Монреальде Даниэль есімді белгісіз актер Рим католик шіркеуінің қасиетті орнына ("le sanctuaire") өз бағында құмарлық ойынын қоюға шақырылады. Пастор, әке Леклерк, одан шіркеудің ескірген деп санайтын классикалық пьесаны "жаңартуды" сұрайды. Басқалар ескірген деп санайтын материалмен жұмыс істегеніне қарамастан, Даниэль шабыттанады және Исаның тарихилығын тексеру үшін археологиямен кеңеседі, сондай-ақ Талмудтағы Иса туралы ақпаратты пайдаланады, ол сомдаған Исаға Талмудтағы Yeshua Ben Pantera есімін қояды. Ол сондай-ақ Исаның биологиялық әкесі үйленбеген Мариямды жүкті қылғаннан кейін Палестинаны тастап кеткен римдік сарбаз болған деген аргументтерді келтіреді. Ол маңызды емес және күмәнді өмір жолынан шыққан актерлерден құралған труппаны жинап, олардың екеуі – Констанс пен Мирейльмен бірге тұра бастайды. Ойын қойылғанда, көрермендер риза болып, сыншылар жоғары баға береді. Бірақ әке Леклерк оны консервативтік емес және даулы деп санайды. Ол ашуланып, Даниэльден алыстайды. Даниэльдің өмірі Мирейльдің кастингіне барғанда одан да қиындап кетеді. Мирейльге үстінен киімін шешуді бұйырады, бұл Даниэльдің ашуын тудырады, ол жабдықтарды бүлдіріп, режиссерге шабуыл жасайды, нәтижесінде ол қылмыстық жауапкершілікке тартылады. Рим-католик шіркеуінің жоғары лауазымды тұлғалары оның Киелі кітапқа берген түсіндірмесіне қарсы шығып, күзетшілер қойылымды күшпен тоқтатып, көрермендер мен актерлер наразылық білдіреді, нәтижесінде ол жазатайым оқиғаға ұшырайды. Даниэль алдымен жедел жәрдеммен толып жатқан католик ауруханасына жеткізіледі, онда оған немқұрайлы қаралады. Ол Монреаль метросының платформасында құлап түседі. Сол жедел жәрдем оны еврей ауруханасына апарады. Дәрігерлер мен медбикелердің дереу, білікті және қарқынды күш-жігеріне қарамастан, оның миы өлі болып жарияланады. Дәрігер оның туыстары жоқ екенін ескере отырып, оның мүшелерін донорлыққа беруге рұқсат сұрап, достарының келісімін сұрайды. Дәрігерлер оны жарты сағат бұрын әкелгенде құтқарып қалар еді дейді. Өлгеннен кейін оның көзі мен жүрегі басқа науқастардың денсаулығын жақсарту үшін пайдаланылады. Оның өлімінен кейін Даниэльдің достары оның ісін жалғастыру үшін театр труппасын құрады.
In Montreal, an unknown actor named Daniel is hired by a Roman Catholic site of pilgrimage ("le sanctuaire") to present a Passion play in its gardens. The priest, Father Leclerc, asks him to "modernize" the classic play the church has been using, which he considers dated. Despite working with material others consider to be clichéd, Daniel is inspired and carries out intensive academic research, consulting archaeology to check the historicity of Jesus and drawing on supposed information on Jesus in the Talmud, using the Talmud name Yeshua Ben Pantera for Jesus, whom he portrays. He also includes arguments that the biological father of Jesus was a Roman soldier who left Palestine shortly after impregnating the unwed Mary. He assembles his cast, found from insignificant and disreputable backgrounds (one being a man who does voiceovers for pornographic material), and moves in with two of them, Constance and Mireille. When the play is performed, the audience is thrilled and it receives excellent reviews from critics. Father Leclerc, however, regards it as unconventional and controversial. He angrily distances himself from Daniel. Daniel's life is further complicated when he attends one of Mireille's auditions. Mireille is told to remove her top, causing an outburst from Daniel in which he damages equipment and assaults a director, resulting in him facing criminal charges. When the higher authorities of the Roman Catholic Church strongly object to his Biblical interpretation and security forcibly stops a performance, the audience and actors object and he is injured in an ensuing accident. Daniel is first taken by ambulance to an overrun Catholic hospital where he is neglected. He leaves and collapses on a Montreal Metro platform. The same ambulance takes him to the Jewish General Hospital. Despite immediate, skilled, and energetic efforts by the doctors and nurses, he is pronounced brain dead. His doctor asks for the consent of his friends, since he has no known relatives, to take his organs for donation. His physician states that they would have been able to save him if he had been brought to them half an hour earlier. After his death, his eyes and heart are used to restore the health of other patients. In the wake of his death, Daniel's friends start a theatre company to carry on his work.
Даму
Фильм идеясы режиссер Денис Аркандқа Монреаль консерваториясындағы кастингке сақалмен келген актер кешірім сұрағаннан кейін келді, ол: "Кешіріңіз, мен Исамын" деді. Актер Сент-Жозеф ораториясындағы құмарлық пьесасында Иса рөлін ойнағанын түсіндірді. Арканд пьесаны көруге барып, былай деп еске алады: "Мен актерлерді сапасы төмен қойылымда көрдім, оған туристер дауыстап қол шапалақтап жатысқан. Мен фильм түсіруім керек деп шештім". Актер Аркандқа актерлік кәсіптегі өзінің және достарының қиындықтары туралы, телеарналардағы жарнамалар мен порнографиялық фильмдердегі қанағаттандырмайтын рөлдерді қабылдау туралы айтты. Бұрынғы католик және өзін атеист деп жариялаған Арканд "Монреальдағы Исаны" діни фильм деп ойлаған жоқ, ол: "Менің фильмімде Азап шегу оқиғасы – суретшінің және оның күресі мен құмарлықтарының метафорасы" деп қосты. Ол Аркандтың кейінірек түсірген "Барбариялық шабуылдар" (2003) және "Қараңғылық күндері" (2007) фильмдерінде Констанс рөлін қайта ойнады. Роберт Лепаж, Даниэльдің "жақтастарының" бірі Рене рөлін сомдаған драматург болды және теледидар мен студенттік фильмдерден басқа, "Монреальдағы Иса" оның алғашқы маңызды актерлік рөлі болды. Ол сценарийдің толық және егжей-тегжейлі болғанын, күткеннен гөрі импровизацияға аз мүмкіндік бергенін айтты.
The idea for the film came to director Denys Arcand after an actor apologized for appearing with a beard at an audition at a Montreal conservatory, saying "I'm sorry, I'm Jesus." The actor explained that he had the role of Jesus in a passion play at Saint Joseph's Oratory. Arcand went to see the play and recalls, "I saw actors in a mediocre production which received shouted applause from the tourists. I decided I had to make a film." The actor also spoke to Arcand about the difficulties he and his friends had in the acting profession, taking undesirable roles in TV advertisements and pornographic films. As a lapsed Catholic and self proclaimed atheist, Arcand did not envision Jesus of Montreal as a religious film, adding, "In my film, the story of the Passion is a metaphor of an artist and his struggles and temptations." She reprised her role as Constance in Arcand's later films The Barbarian Invasions (2003) and Days of Darkness (2007). Robert Lepage, who played René, one of Daniel's "disciples", was a playwright and said that aside from TV and student films, Jesus of Montreal was his first major acting role. He said that the screenplay was complete and detailed, leaving less room for improvisation than he expected.
Түсірілім
Фильм Монреальде мобильді камералармен түсірілді. Монреальде көптеген шіркеулер бар, және ол қаланың көрінісінде "қателицизмнің бастауынан бері орталығы" болып табылады. Арканд Монреальді қашықтықтан немесе әуеден түсіріп, Құдай қалаға қарайтын бейнесін көрсетуді көздегенін айтты. Ол Монреальдегі француз-канад шіркеулері ғимараттарының ішінде түсіруге рұқсат бермегенін, бірақ ағылшын тілді католик шіркеуі түсіру тобына өз алаңын пайдалануға рұқсат бергенін мәлімдеді. Оның сөзінше, шіркеу мүшелері сценарийді көруді сұрағанмен, француз тілін білмегендіктен және жалға алудан түскен қаржыға мұқтаж болғандықтан рұқсат берген. Фильм Канадада 2,53 миллион канад доллары жинады, жалпы сомасы 3 миллион канад долларына жетті. Фильмді 187 827 адам қарады, бұл Квебек киносы үшін сегізінші ең жоғары көрсеткіш. Жалпы, фильм рим-католик халқы басым елдерде көрермендерді тартуда үміттерді ақтамады, Арканд атаудағы Иса есімін пайдалану тақырыпты банальды етуге себеп болды деп мәлімдеді. АҚШ-та Стивен Дж. Николс оны "қатты танымал емес" деп сипаттады және Мартин Скорсезенің "Мәсіхтің соңғы құмарлығы" Исаның драматикалық бейнелерінде 1980-ші жылдарда басымдық танытты деді.
The film was shot with mobile cameras on location in Montreal, which has many churches against its skyline and has been "a center of Catholicism since its beginnings". Arcand stated he often shot Montreal from a distance or from the air to represent God viewing the city. He claimed that while French Canadian churches in Montreal denied permission to shoot inside their buildings, an English language Catholic church allowed the crew to use its space. He said this was because, although church members asked to see the screenplay, they could not read French and needed money from the rental. with a gross of C$2.53 million in Canada. It went on to gross C$3 million. drawing an audience of 187,827 people, the eighth highest for a Quebec film to date. Generally, the film did not meet expectations in drawing audiences in countries with predominantly Roman Catholic populations, with Arcand claiming using the name Jesus in the title made the subject matter appear cliché. In the U. S., Stephen J. Nichols referred to it as "not very popular" and said it was Martin Scorsese's The Last Temptation of Christ "to dominate the 1980s" in dramatic portrayals of Jesus.
Сыни қабылдау
Монреальдің Исасы фильміне көбінесе оң пікірлер айтылды. Фильмнің Rotten Tomatoes сайтындағы мақұлдау деңгейі 16 сынға негізделген 69%, ал орташа бағасы 6.8/10. Роджер Эберт фильмге үш жарым жұлдыз беріп, Арканды «Квебек кинорежиссерлерінің жаңа буынының ең үздігі» деп атады және «Арканның осы туындыны бір мезгілде теология және драма ретінде жасауы қызықты», - деп Лотхейр Блутоның актерлік шеберлігін жоғары бағалады. Rolling Stone журналынан Питер Траверс «Аркан өзінің жеңілтектегін мойындамайтын және шөлдегі дауысты ести алмайтын әлемді ашып көрсетті» деп жазды. Джонатан Розенбаум оны «көз жеткізуге тиіс» деп атады. Алайда, New York журналынан Дэвид Денби Монреальдің Исасын «бастапқыдан бері мақтанға толы» деп санады, Entertainment Weekly фильмге C− бағасын беріп, фильмде бейнеленген дауға күмән келтірді: «Соңғы 20 жылда Канадада «Иса Мәсіх – Супержұлдыз» гастрольдік труппасының бірде-бір қойылымын көрмеді ме?» және фильм «өзімшілдік пен жалған мистика арасында қалқып жүреді» деп мәлімдеді. The Washington Post газетінен Хэл Хинсон Дэниел актерлерді жинаған сахналардың фильмнің ең жақсы бөлігі екенін, бірақ қалғанының көнелгенін айтты. Діни жауаптар тұрғысынан алғанда, Монреальдің Исасы Скорсезенің «Мәсіхтің соңғы құмарлығы» фильмінен айырмашылығы, шығуымен бірге «толыққанды тыныштыққа» тап болды. Торонто халықаралық кинофестивалінің сыншылары 1993 және 2004 жылдары фильмді барлық уақыттағы 10 үздік канадалық фильмнің екінші орнына, ал 2015 жылы төртінші орнына қойды. 2003 жылы The Guardian газетінен Роб Макки фильмді «ойландыратын және қатты күлкілі» деп сипаттап, «Лотхейр Блуто харизматикалық бейне жасап, оның актерлік шеберлігі барлық мәнді түсіндіреді» деді. 2010 жылы британдық сыншы Марк Кермод Блутоны «Исаның 10 ең жақсы экрандық бейнесінің» бірі деп атап, оны «гипнотикалық» деп сипаттап, фильмді «нағыз шедевр» және «нағыз кинематографиялық керемет» деп мақтады. 2014 жылы Монреальдегі La Presse газетінен Марк Андре Луссиер фильмді тамаша деп атады. E! Online оны «Исадан шабыттанған» үшінші үздік фильм деп атап, «әдемі» және «жаңашыл» деп сипаттады. 2001 жылы Playback журналы жүргізген сауалнамада фильм соңғы 15 жылдың ең жақсы канадалық фильмдерінің алтыншы орнында тұрды.
Jesus of Montreal enjoyed mostly positive review. The film has an approval rating of 69% on review aggregator website Rotten Tomatoes, based on 16 reviews, and an average rating of 6.8/10. Roger Ebert gave the film three and a half stars, calling Arcand "the best of the new generation of Quebec filmmakers", and saying "It's interesting the way Arcand makes this work as theology and drama at the same time", adding Lothaire Bluteau is perfectly cast. Peter Travers of Rolling Stone wrote "Arcand has exposed a world that can't recognize its own hypocrisy or hear a voice in the wilderness". Jonathan Rosenbaum called it a "must see". David Denby of New York, however, felt Jesus of Montreal was "smug from the beginning", Entertainment Weekly gave the film a C−, questioning the controversy depicted in the film, saying "Hasn’t Canada, in the past 20 years, ever seen a single touring company of Jesus Christ, Superstar?" and claiming the film "flits between the smug and the ersatz mystical". Hal Hinson of The Washington Post said the scenes where Daniel collects his actors are the best part of the film, but the rest is outdated. In terms of religious response, Jesus of Montreal met "dead calm" on its release, in contrast to Scorsese's more controversial The Last Temptation of Christ. Critics in the Toronto International Film Festival ranked the film second in the Top 10 Canadian Films of All Time in 1993 and 2004 and fourth in 2015. In 2003, Rob Mackie of The Guardian called the film "thought provoking and wickedly funny" and said "Lothaire Bluteau, makes a charismatic focus whose performance makes sense of the whole thing". In 2010, British critic Mark Kermode named Bluteau as one of "The 10 best screen faces of Jesus," calling him "mesmerising" and praising the film as a "genuine masterpiece" and "real cinematic miracle". In 2014, Marc Andre Lussier of the Montreal based La Presse called the film excellent. E! Online named it the third best "Jesus inspired" film, calling it "beautiful" and "inventive". In 2001, an industry poll conducted by Playback named it the sixth best Canadian film of the preceding 15 years.