Кіріспе

Голландиялық ғылыми-зерттеу институты The Centrum Wiskunde & Informatica (қысқ. CWI; ағылшын тілінде: "National Research Institute for Mathematics and Computer Science") – математика және теориялық информатика саласындағы ғылыми-зерттеу орталығы. Ол Нидерланд Ғылыми-зерттеу Кеңесінің (NWO) институттар ұйымының құрамына кіреді және Амстердам ғылыми паркінде орналасқан. Бұл институт Python бағдарламалау тілінің туған жері ретінде танымал. Ол Еуропалық информатика және математика зерттеу консорциумының (ERCIM) негізін қалаушы мүшесі болды.

Ерте тарих

Институт 1946 жылы Иоганн ван дер Корпут, Дэвид ван Данциг, Юрген Коксма, Хендрик Энтони Крамерс, Марсель Миннаерт және Ян Арнольдус Шоутен құрды. Ол бастапқыда Математикалық орталық (голланд тілінде: Mathematisch Centrum) деп аталды. Алғашқы мақсаттарының бірі – Дельта жұмысы сияқты голландиялық ірі инженерлік жобаларға көмектесу үшін математикалық болжамдау модельдерін әзірлеу болды. Осы ерте кезеңде Математика институты 2006 жылы ХХ ғасырдың ең әдемі голландтық дизайны деп танылған Fokker F27 Friendship ұшағының қанаттарын жобалауға көмектесті. Компьютерлік ғылым саласы көп ұзамай дамыды. Нидерландыда компьютерлік ғылымның (немесе информатиканың) негізін қалаушы деп саналатын Адриаан ван Вийнгаарден институттың директоры болып шамамен 20 жыл қызмет етті. Эдсгер Дайкстра өзінің алғашқы, маңызды жұмыстарында алгоритмдер мен формалды әдістерді CWI-де жасады. Голландияның алғашқы компьютерлері, Electrologica X1 және Electrologica X8, екеуі де орталықта жасалған, ал Electrologica машиналарды өндіру үшін жеке компания ретінде құрылды. 1983 жылы институттың атауы Centrum Wiskunde & Informatica (CWI) деп өзгертілді, бұл Нидерландыда компьютерлік ғылым зерттеулеріне үкімет тарапынан баса назар аударуға жасалған тырыс еді.

Соңғы зерттеулер

Институт операциялық зерттеулер, бағдарламалық жасақтаманы жасау, ақпаратты өңдеу және тіршілік ғылымдары мен логистикада математикалық қолданулар сияқты салалардағы жұмысымен танымал. CWI-дың зерттеу нәтижелерінің соңғы мысалдарының қатарында Голландия темір жол жүйесі (Nederlandse Spoorwegen, әлемдегі ең қарбалас темір жол желілерінің бірі) үшін кесте жасау алгоритмдерін және Гидо ван Россумның Python бағдарламалау тілін әзірлеуін атауға болады. Python Google іздеу платформасын дамытудың басынан-ақ маңызды рөл атқарды және жүйе өсіп, дами келе де осы рөлін жалғастыруда. SPSS сияқты пакеттерде қолданылатын көптеген ақпаратты іздеу техникалары бастапқыда CWI-дың еншілес компаниясы Data Distilleries тарапынан әзірленген. Институттағы жұмыс ұлттық немесе халықаралық ғылыми наградалармен, мысалы, Ланчестер сыйлығымен (INFORMS жыл сайын табыстайды), Гёдель сыйлығымен (ACM SIGACT табыстайды) және Спиноза сыйлығымен мойындалды. Оның көптеген жетекші зерттеушілері Голландияның басқа университеттерінде штаттан тыс профессорлық қызмет атқарады, институт тарихында 170-тен астам толық профессор шығарды. CWI-дың бірнеше зерттеушілері Нидерланд Корольдік өнер және ғылым академиясының, Academia Europaea-ның мүшелері немесе Нидерланд Арысы орденінің рыцарі ретінде танылды. 2017 жылдың ақпан айында CWI, Google компаниясымен бірлесіп, SHA 1 шифрлау алгоритміне сәтті соқтығысу шабуылын жасағанын хабарлады.

Еуропалық Интернет

CWI Еуропада Интернеттің алғашқы пайдаланушыларының бірі болды, ол TCP/IP қосылысы арқылы NSFNET желісіне қосылды. Пит Бертема CWI-де 1988 жылдың 17 қарашасында АҚШ-тан тыс NSFNET-ке (Францияның INRIA-сынан кейін көп ұзамай) EUnet үшін алғашқы екі қосылымның бірін орнатты. Голландияның алғашқы елдік кодтық жоғары деңгейлі домені cwi.nl болды. Осы cwi.nl домені 1986 жылдың 1 мамырында тіркелген кезде, nl АҚШ-тан тыс алғашқы белсенді ccTLD атанды. Алғашқы он жыл бойы CWI, немесе дәлірек айтқанда Бертема, nl әкімшілігін жүзеге асырды, 1996 жылы бұл міндет оның еншілес ұйымы SIDN-ге берілді.

Бөлектелген компаниялар

CWI өз зерттеушілерінің жұмысын қоғамға ұсынуға үздіксіз күш жұмсап келеді, негізінен коммерциялық компаниялармен ынтымақтастық орнату және жаңа кәсіпорындар құру арқылы. 2000 жылы CWI "CWI Incubator BV" компаниясын құрды, оның мақсаты – жоғары технологиялық жаңа кәсіпорындарды дамыту. CWI-дің кейбір туынды компаниялары:
1956: Electrologica, алғашқы голландиялық компьютер өндіруші. 1971: SARA (қазір SURF деп аталады), Vrije Universiteit Amsterdam, Universiteit van Amsterdam және CWI үшін деректерді өңдеу орталығы ретінде құрылды. 1990: Дэвид Чоум құрған DigiCash, электрондық ақша корпорациясы. 1994: NLnet, интернет-провайдер. 1994: LBi (кейін Lost Boys international) сатып алған General Design / Satama Amsterdam дизайн компаниясы. 1995: Data Distilleries, ақпаратты іздеуге бағытталған аналитикалық деректер базасы бағдарламалық құралын әзірлеуші, кейін SPSS құрамына кіріп, IBM сатып алды. 1996: Stichting Internet Domeinregistratie Nederland (SIDN), .nl домендік аймағының тіркеушісі. 2000: Software Improvement Group (SIG), бағдарламалық қамтамасыз етуді жақсарту және ескі кодты талдау компаниясы. 2008: MonetDB, жоғары технологиялық деректер базасы технологиясы компаниясы, MonetDB бағаналық қоймасын әзірлеуші. 2008: Vectorwise, аналитикалық деректер базасы технологиясы компаниясы, Ingres Corporation (қазір Actian) компаниясымен бірлесіп құрылып, кейін олардың сатып алынды. 2010: Spinque, ақпаратты іздеу мамандарына іздеу технологиясын ұсынатын компания. 2013: MonetDB Solutions, деректер базасы қызметтерін ұсынатын компания. 2016: Seita, энергия секторы үшін сұранысқа жауап беру қызметтерін ұсынатын технологиялық компания.