Кіріспе
Американдық компьютер ғалымы (туған 1940)
Алан Кертис Кей (17 мамыр 1940 жылы туған) – американдық компьютер ғалымы, объектіге бағытталған бағдарламалау және терезелік графикалық пайдаланушы интерфейсі (GUI) дизайны саласындағы пионерлік жұмысымен танымал. Xerox PARC-те ол алғашқы заманауи терезелі компьютерлік жұмыс үстелі интерфейсінің дизайны мен әзірлеуіне жетекшілік етті. Сондай-ақ ол ықпалды объектіге бағытталған бағдарламалау тілі Smalltalk-ты әзірлеуге жетекшілік етті, тілдің алғашқы нұсқаларының көп бөлігін жеке өзі жобалады және «объектіге бағытталған» терминін енгізді. Ол Америка өнер және ғылым академиясының, Ұлттық инженерлік академиясының және Корольдік өнер қоғамының мүшесі болып сайланды. 2003 жылы Тьюринг сыйлығымен марапатталды. Кей бұрынғы кәсіби джаз гитарисі, композитор және театр суретшісі болған. Сонымен қатар ол классикалық түтік органмен ойнаудың әуесқойы.
Ерте өмір және еңбек
Америкадағы білім беру туралы Дэвис Group Ltd. берген сұхбатында Кей былай деді: Мен үш жасымнан бастап еркін оқуға мүмкіндік алдым, немесе мүмкін болмады, сондықтан бірінші сыныпқа келгенімде шамамен 150 кітап оқып шыққанмын, және мұғалімдердің маған өтірік айтып жатқанын жақсы білдім. Бастапқыда Массачусетс штатының Спрингфилд қаласында дүниеге келген Кейдің отбасы, оның әкесі физиология саласындағы мансабына байланысты бірнеше рет көшіп-қонып, соңында Нью-Йорк агломерациясына қоныстанды. Ол Бруклиндегі Техникалық орта мектепте оқыды. Бітіруге қажетті кредиттерді жинағаннан кейін, ол Батыс Вирджиния штатының Бетани қаласындағы Бетани колледжінде биология мамандығы бойынша, ал математиканы қосымша пән ретінде оқыды. Кей содан кейін Колорадо штатының Денвер қаласында бір жыл бойы гитара сабақтары берді. Ол АҚШ Армиясына шақырылды, кейін АҚШ Әуе күштерінде офицерлік даярлықтан өтті, онда қабілеттілік тестінен сәтті өткеннен кейін компьютер бағдарламашысы болды. Қызметтен босатылғаннан кейін, ол Колорадо Боулдер университетіне түсіп, 1966 жылы математика және молекулалық биология бойынша ғылым бакалавры (B.S.) дәрежесін алды. 1966 жылдың күзінде ол Юта университетінің Инженерлік колледжінде аспирантураға қабылданды. 1968 жылы электр инженериясы бойынша ғылым магистрі, ал 1969 жылы компьютер ғылымдары бойынша философия докторы ғылымын қорғады. Оның докторлық диссертациясы "FLEX: Flexible Extendable Language" деп аталады, онда FLEX деп аталатын компьютер тілінің жаратылуы сипатталған. Сол кезде ол "компьютерлік графиканың әкелері" деп саналатын Дэвид С. Эванспен (жақында Калифорния университетінен, Берклиден Ютаның компьютер ғылымы бөлімін құру үшін шақырылған) және Иван Сазерлендпен (Sketchpad сияқты жаңашыл бағдарламаларды жазумен танымал) бірге жұмыс істеді. Кей Сазерлендтің 1963 жылғы диссертациясының объектілер мен компьютерлік бағдарламалау туралы көзқарасына әсер еткенін айтады. Ол Қорғаныс министрлігінің Ғылыми-зерттеулер агенттігі (DARPA) үшін зерттеу жұмыстарымен айналысқанда музыкалық мансабын аяқтады. 1968 жылы ол Сеймур Папертпен танысып, Лисптің білім беру мақсатында оңтайландырылған диалектісі – Logo бағдарламалау тілін үйренді. Бұл оны Жан Пиаже, Жером Брунер, Лев Выготскийдің еңбектерімен және конструктивистік оқумен таныстырды, бұл оның кәсіби бағдарына одан әрі әсер етті. 1969 жылы Кей Карнеги-Меллон университетінде профессорлық қызметке қабылдануға дайындықпен Стэнфордтың жасанды интеллект зертханасында қонақ зерттеуші болды. Бірақ 1970 жылы ол Пало-Альтодағы (Калифорния штаты) Xerox PARC зерттеу тобына қосылды. Он жыл бойы ол Smalltalk бағдарламалау тілін қолдана отырып, желілік жұмыс станцияларының прототиптерін жасады. PARC-тегі әріптестерімен бірге Кей объектіге бағдарланған бағдарламалау (OOP) идеясының негізін қалаушылардың бірі болды, және осы идеяға ол ат қойды. Объектіге бағдарланған бағдарламалаудың кейбір бастапқы тұжырымдамалары, соның ішінде "объект" және "класс" сөздерін қолдану, Норвегияның Есептеу орталығында Simula 67 үшін әзірленген. Кей былай деді: Мен осы тақырыпқа "объекттер" деген терминді бұрын қолданғаным үшін өте кешірім сұраймын, себебі бұл көптеген адамдарды маңызды емес идеяға назар аударуға итермелейді. Басты идея – "хабар алмасу". PARC-те жұмыс істеген кезінде Кей Dynabook тұжырымдамасын жасады, ол ноутбук пен планшеттік компьютерлердің, сондай-ақ электрондық кітаптардың алға басушысы болды. Ол сонымен қатар қазіргі заманғы терезелі графикалық пайдаланушы интерфейсінің (GUI) архитекторы болып табылады. Dynabook білім беру платформасы ретінде жобаланғандықтан, ол мобильді оқуды зерттеген алғашқы ғалымдардың бірі саналады; Dynabook тұжырымдамасының көптеген мүмкіндіктері Кейдің белсенді қатысуымен жүзеге асырылған One Laptop Per Child білім беру платформасының дизайнында пайдаланылды.
I had the misfortune or the fortune to learn how to read fluently starting about the age of three, so I had read maybe 150 books by the time I hit first grade, and I already knew the teachers were lying to me. Originally from Springfield, Massachusetts, Kay's family relocated several times due to his father's career in physiology before ultimately settling in the New York metropolitan area. He attended Brooklyn Technical High School. Having accumulated enough credits to graduate, he then attended Bethany College in Bethany, West Virginia, where he majored in biology and minored in mathematics. Kay then taught guitar in Denver, Colorado for a year. He was drafted in the United States Army, then qualified for officer training in the United States Air Force, where he became a computer programmer after passing an aptitude test. After his discharge, he enrolled at the University of Colorado Boulder and earned a Bachelor of Science (B. S.) in mathematics and molecular biology in 1966. In the autumn of 1966, he began graduate school at the University of Utah College of Engineering. He earned a Master of Science in electrical engineering in 1968, then a Doctor of Philosophy in computer science in 1969. His doctoral dissertation, FLEX: A Flexible Extendable Language, described the invention of a computer language named FLEX. While there, he worked with "fathers of computer graphics" David C. Evans (who had recently been recruited from the University of California, Berkeley to start Utah's computer science department) and Ivan Sutherland (best known for writing such pioneering programs as Sketchpad). Kay credits Sutherland's 1963 thesis for influencing his views on objects and computer programming. As he grew busier with research for the Defense Advanced Research Projects Agency (DARPA), he ended his musical career. In 1968, he met Seymour Papert and learned of the programming language Logo, a dialect of Lisp optimized for educational purposes. This led him to learn of the work of Jean Piaget, Jerome Bruner, Lev Vygotsky, and of constructionist learning, further influencing his professional orientation. In 1969, Kay became a visiting researcher at the Stanford Artificial Intelligence Laboratory in anticipation of accepting a professorship at Carnegie Mellon University. Instead, in 1970, he joined the Xerox PARC research staff in Palo Alto, California. Through the decade, he developed prototypes of networked workstations using the programming language Smalltalk. Along with some colleagues at PARC, Kay is one of the fathers of the idea of object oriented programming (OOP), which he named. Some original object oriented concepts, including the use of the words 'object' and 'class', had been developed for Simula 67 at the Norwegian Computing Center. Kay said:
I'm sorry that I long ago coined the term "objects" for this topic because it gets many people to focus on the lesser idea. The big idea is "messaging". While at PARC, Kay conceived the Dynabook concept, a key progenitor of laptop and tablet computers and the e book. He is also the architect of the modern overlapping windowing graphical user interface (GUI). Because the Dynabook was conceived as an educational platform, he is considered one of the first researchers into mobile learning; many features of the Dynabook concept have been adopted in the design of the One Laptop Per Child educational platform, with which Kay is actively involved.
Кейінгі жұмыстар
1981 жылдан 1984 жылға дейін Кей Atari компаниясының бас ғылыми қызметкері болды. 1984 жылы ол Apple Fellow атанды. 1997 жылы Apple Advanced Technology Group жабылғаннан кейін, оны Диснейдегі зерттеу және даму бөлімінің басшысы, досы Бран Феррен Walt Disney Imagineering компаниясына Дисней Fellow ретінде шақырды. Феррен Imagineer Danny Hillis-пен бірге Applied Minds Inc компаниясын құрғанға дейін ол сол жерде қалды, бұл Fellows бағдарламасының тоқтатылуына себеп болды. 2001 жылы Кей балалар, білім беру және озық бағдарламалық жасақтаманы дамытуға бағытталған коммерциялық емес Viewpoints Research Institute ұйымын құрды. Алғашқы он жыл бойы Кей және оның Viewpoints тобы Глендейлдегі (Калифорния) Applied Minds компаниясында орналасқан, онда ол Ферренмен бірге түрлі жобалармен айналысты. Кей институт 2018 жылы жабылғанға дейін президенті болып қызмет етті. 2002 жылы Кей HP Labs компаниясына аға ғылыми қызметкер ретінде қосылды, ал 2005 жылғы 20 шілдеде HP Advanced Software Research Team тобы таратылғаннан кейін кетті. Ол Калифорния университетінде (Лос-Анджелес) компьютер ғылымдары кафедрасының адъюнкт-профессоры, Киото университетінде қонақ профессор және Массачусетс технология институтында (MIT) адъюнкт-профессор болды. Кей TTI/Vanguard кеңесші кеңесінің мүшесі болды.
Скик, Этои және Крокет
1995 жылдың желтоқсан айында, әлі де Apple компаниясында жұмыс істеп жүрген кезінде Кей көптеген адамдармен бірлесіп Smalltalk тілінің ашық кодты Squeak нұсқасын құруға қатысты. Осы жұмыстың аясында 1996 жылдың қарашасында оның командасы Etoys жүйесіне айналған зерттеулерді бастады. Соңғы кезде ол Дэвид А. Смитпен, Дэвид П. Ридпен, Андреас Раабпен, Рик МакГирмен, Джулиан Ломбардимен және Марк МакКахиллмен бірге Croquet Project жобасын іске қосты, бұл бірлесіп жұмыс істеуге арналған ашық кодты 2D және 3D желілік орта.
Твик
2001 жылы Squeak-тағы Etoy архитектурасы Morphic интерфейс инфрақұрылымының шектеріне жеткені анық болды. Сол кезде Hewlett Packard компаниясындағы Кейдің тобының зерттеушісі Андреас Рааб «скрипт процесін» анықтап, бірнеше жалпы проблемалардан сақтау үшін стандартты жоспарлау механизмін ұсынды. Осының нәтижесінде Squeak Morphic пайдаланушы интерфейсін алмастыруға арналған жаңа пайдаланушы интерфейсі құрылды. Tweak аралдар, асинхронды хабар алмасу, ойыншылар мен костюмдер, тілге қосымша мүмкіндіктер, жобалар және плиткалық скрипттерді қосу мүмкіндіктерін ұсынды. Оның негізгі объектілік жүйесі класс негізінде құрылған, бірақ пайдаланушылар үшін (бағдарламалау кезінде) прототип негізінде жұмыс істейтіндей көрінеді. Tweak объектілері Tweak жобасының терезелерінде жасалады және іске қосылады.
Балалар машинасы
2005 жылдың қарашасында Ақпараттық қоғам жөніндегі әлемдік саммитте МИТ зерттеу зертханалары әлем бойынша білім беру үшін жаңа ноутбук компьютерді таныстырды. Оның көптеген атаулары бар, мысалы, 100 долларлық ноутбук, «Балаға бір ноутбук» бағдарламасы, «Балалар машинасы» және XO 1. Бағдарламаны Кейдің досы Николас Негропонте құрды және оны қолдап келеді, ол Кейдің Dynabook идеясына негізделген. Кей – компьютердің белгілі бірлескен әзірлеушісі, ол Squeak және Etoys қолданып, білім беру бағдарламалық қамтамасыздарына баса назар аударады.
Бағдарламалауды қайта құру
Кей компьютерлік революцияның салыстырмалы түрде жаңа идея екендігі және барлық жақсы идеялар әлі де кеңінен енгізілмегендігі туралы көптеп дәріс берді. OOPSLA 1997 конференциясындағы және ACM Turing Award сөйлегенде, "Компьютерлік революция әлі болған жоқ" деген тақырыптағы лекциялары Sketchpad, Simula, Smalltalk және коммерциялық бағдарламалық қамтамасының үлкен көлемді кодын талдау негізінде жасалған. 2006 жылдың 31 тамызында Кейдің АҚШ Ұлттық ғылым қорына (NSF) ұсынған жобасы мақұлданды, бұл Viewpoints Research Institute институтын бірнеше жыл бойы қаржыландыруға мүмкіндік берді. Жобаның тақырыбы "Программалауды қайта ойдағыдай құруға қадамдар: жеке компьютерді өзіндік зерттеу ортасы ретінде қарастыратын ықшам және практикалық модель" болды. STEPS – бұл "Экспрессивті бағдарламалау жүйелеріне қарай қадамдар" дегенді білдіретін рекурсивті аббревиатура. Кейдің мақсатының мәнін Берклидегі Intel Research Labs зертханасында өткен семинардың тұжырымдамасынан мына сөздер арқылы түсінуге болады: "Қазіргі таңдағы коммерциялық және көптеген ашық кодты бағдарламалық қамтамалар бірнеше жүз миллион жол кодты пайдаланады. Біз ойлаймыз: осы функционалдықты қамтитын түсінікті, практикалық 'T үлгісі' қаншалықты кіші болуы мүмкін? 1 миллион жол код? 200 мың LOC? 100 мың LOC? 20 мың LOC?"