Кіріспе
Американдық инженер және өнертапқыш (1925–2013)
Дуглас Карл Энгельбарт (30 қаңтар 1925 – 2 шілде 2013) – американдық инженер және өнертапқыш, компьютер және Интернет салаларының алғашқы дамушысы. Ол адам-компьютерлік өзара әрекеттесу саласын қалыптастырудағы еңбегімен әйгілі, әсіресе SRI International-дегі Augmentation Research Center Lab-те жұмыс істеген кезінде компьютерлік тышқанды жасап, гипертекст, желілік компьютерлер және графикалық пайдаланушы интерфейсінің алғашқы үлгілерін дамытты. Бұл 1968 жылы «Барлық демонстрациялардың анасы» аталған көрсетілімде таныстырылды. Адамның өнімділігінің ішкі деңгейі экспоненциалды түрде өседі деген байқауға негіделген Энгельбарт заңы оның құрметіне аталған. Engelbart басшылығымен және негізінен ARPA (сол кезде DARPA деп белгілі болған) қаржыландыруымен Augmentation Research Center құрған «oN Line System» (NLS) көптеген технологияларды көрсетті, олардың көпшілігі қазір кеңінен қолданылады; оларға компьютерлік тышқан, биттік карталы экрандар, гипертекст кірді. Олардың барлығы 1968 жылы «Барлық демонстрациялардың анасы» көрсетілімінде ұсынылды. Лаборатория 1970-ші жылдардың соңында SRI-ден Tymshare компаниясына ауыстырылды, ол 1984 жылы McDonnell Douglas компаниясымен сатып алынды, ал NLS Augment деп өзгертілді (қазіргі Дуг Энгельбарт институты). Tymshare және McDonnell Douglas компанияларында Энгельбарттың идеяларына қызығушылық пен оларды іске асыруға қажетті қаржы жетіспеді, сондықтан ол 1986 жылы зейнеткерлікке шықты. 1988 жылы Энгельбарт пен оның қызы Кристина оның көзқарасын, әсіресе Стэнфорд университетінде насихаттау мақсатымен Bootstrap институтын құрды, кейін ол The Doug Engelbart Institute деп аталды. Бұл күш-жігер DARPA-дан Augment пайдаланушы интерфейсін жаңғыртуға қаржы алуға мүмкіндік берді. 2000 жылдың желтоқсан айында АҚШ президенті Билл Клинтон Энгельбартқа АҚШ-тың ең жоғары технологиялық сыйлығы – Ұлттық технология медалін табыс етті. 2008 жылдың желтоқсан айында Энгельбарт «Барлық демонстрациялардың анасы» көрсетілімінің 40 жылдығына орай SRI тарапынан құрметке бөленді.
Ерте өмір және білім
Энгельбарт 1925 жылғы 30 қаңтарда Орегон штатының Портленд қаласында Карл Луис Энгельбарт пен Глэдис Шарлотта Амелия Мунсон Энгельбарттың отбасында дүниеге келді. Оның ата-тегі неміс, швед және норвегиялық тайпаларынан тараған. Ол үш баланың ортаншысы еді, одан үш жас үлкен әпкесі Дорианне және 14 ай кіші інісі Дэвид болды. Балалық шағының алғашқы жылдары отбасы Портлендте тұрды, ал ол 8 жасқа келгенде Джонсон Крик бойындағы аймаққа көшіп кетті. Бір жыл өткен соң әкесі қайтыс болды. 1942 жылы Портлендтегі Франклин орта мектебін бітірді. Орегон мемлекеттік университетінде оқып жүргенде екі жыл АҚШ Әскери-теңіз күштерінде Филиппин аралдарында радио және радар техникасы бойынша қызмет етті. Кейін Орегон штатына оралып, 1948 жылы электр инженериясы бакалавры дәрежесін алды. Орегон штатында оқыған кезінде Sigma Phi Epsilon әлеуметтік бауырластығының мүшесі болды. Ол Аэронавтика жөніндегі ұлттық консультативтік комитетте Аймс зерттеу орталығында жел тоннелінің жөндеушісі болып жұмыс істеді. Бос уақытында тауға шығып, кемпингке барып, халық билерін билеуді ұнататын. Сол жерде ол 1928 жылғы 18 тамызда дүниеге келген және 1997 жылғы 18 маусымда қайтыс болған Баллард Фишпен танысты, ол дәл сол кезде мамандық бойынша терапевттің курсын аяқтаған еді. Олар 1951 жылғы 5 мамырда Портола мемлекеттік саябағында үйленді. Одан кейін Энгельбарт Эймстен кетіп, Калифорния университетінде (Беркли) аспирантураға түсті. Берклиде ол компьютерлер саласында электр инженериясын оқып, 1953 жылы магистр, ал 1955 жылы доктор ғылымын қорғады.
SRI және Аугментация зерттеу орталығы
Энгельбарт 1957 жылы Калифорния штатының Менло-Парк қаласында SRI International (кейін Стэнфорд зерттеу институты деп аталған) ұйымында жұмысқа орналасты. Ол Хьюитт Крейн үшін магниттік құрылғылар және электрониканы кішірейту бойынша жұмыс істеді; Энгельбарт пен Крейн жақын дос болды. SRI-да Энгельбарт көп ұзамай онға жуық патент алды, бұл оның жұмысын бастау үшін ARPA-дан қаржы алуға мүмкіндік берді. Энгельбарт өзінің жаңа Аугментация зерттеу орталығында (ARC, SRI-да құрылған зертхана) зерттеу тобын жинады. Энгельбарт лабораториясында ұйымдастыру принциптерін қалыптастырды, оны ол «өздігінен даму стратегиясы» деп атады. Ол бұл стратегияны лабораториясының инновациялық процесін үдету үшін жасады. ARC желілік жүйені (NLS) жобалау және дамытудың басты күші болды. Ол және оның командасы биттік карталар негізіндегі экрандар, компьютерлік тышқан, гипермәтін, бірлескен жұмыс құралдары және графикалық интерфейстің алғашқы үлгілері сияқты компьютерлік интерфейс элементтерін жасады. Ол көптеген пайдаланушы интерфейсі идеяларын 1960 жылдардың ортасында, жеке компьютерлер революциясынан бұрын, көптеген компьютерлерге қол жеткізудің мүмкіншілігі тек делдалдар арқылы ғана болған кезде (көлемді өңдеуді қараңыз) және бағдарламалық жасақтама көбінесе меншік жүйелеріндегі вертикальді қолданбалар үшін жазылатын уақытта ойлап тапты. Энгельбарт 1967 жылы патентке өтініш берді және 1970 жылы оны алды – бұл 1965 жылға дейін бас инженері Билл Инглишпен бірге жасаған екі металл дөңгелегі бар ағаш қабықшасы (компьютерлік тышқан) үшін болды. Патенттік өтініште ол «дисплей жүйесі үшін X Y координаттық көрсеткіші» деп сипатталған. Кейін Энгельбарт оған «тышқан» деген лақап ат қойылғанын, себебі оның сымы артқы жағынан шығатынын айтты. Оның тобы экрандағы курсорды «кене» деп атады, бірақ бұл термин кеңінен таралған жоқ. Энгельбарттың алғашқы курсоры жоғары қарай бағытталған жебе түрінде болды, бірақ XEROX PARC машинасына орнатылған кезде экрандағы мәтін мен машинаның төмен ажыратымдылығындағы курсорды жақсырақ ажырату үшін солға қарай бұрылды. Қазіргі таныс жебе курсоры тік сол жағымен және оң жағындағы 45 градустық бұрышпен сипатталады. Ол тышқанды ойлап тапқаны үшін ешқандай роялти алмады. Сұхбат барысында ол былай деді: «SRI тышқанды патенттеді, бірақ оның құндылығын түсінбеді. Кейінірек олар оны Apple Computer компаниясына шамамен 40 000 долларға лицензиялағандары белгілі болды». Энгельбарт 1968 жылы «Барлық демонстрациялардың анасы» көрмесінде аккордтық пернетақтасымен және өзінің және ARC-тің көптеген өнертабыстарын көрсетті.
This led to funding from ARPA to launch his work. Engelbart recruited a research team in his new Augmentation Research Center (ARC, the lab he founded at SRI). Engelbart embedded a set of organizing principles in his lab, which he termed "bootstrapping strategy". He designed the strategy to accelerate the rate of innovation of his lab. The ARC became the driving force behind the design and development of the oN Line System (NLS). He and his team developed computer interface elements such as bitmapped screens, the mouse, hypertext, collaborative tools, and precursors to the graphical user interface. He conceived and developed many of his user interface ideas in the mid 1960s, long before the personal computer revolution, at a time when most computers were inaccessible to individuals who could only use computers through intermediaries (see batch processing), and when software tended to be written for vertical applications in proprietary systems. Engelbart applied for a patent in 1967 and received it in 1970, for the wooden shell with two metal wheels (computer mouse – ), which he had developed with Bill English, his lead engineer, sometime before 1965. In the patent application it is described as an "X Y position indicator for a display system". Engelbart later revealed that it was nicknamed the "mouse" because the tail came out the end. His group also called the on screen Cursor a "bug", but this term was not widely adopted. Engelbart's original cursor was displayed as an arrow pointing upward, but was slanted to the left upon its deployment in the XEROX PARC machine to better distinguish between on screen text and the cursor in the machine's low resolution interface. The now familiar cursor arrow is characterized by a vertical left side and a 45 degree angle on the right. He never received any royalties for the invention of the mouse. During an interview, he said, "SRI patented the mouse, but they really had no idea of its value. Some years later it was learned that they had licensed it to Apple Computer for something like $40,000." Engelbart showcased the chorded keyboard and many more of his and ARC's inventions in 1968 at The Mother of All Demos.
Tymshare және McDonnell Douglas
Энгельбарт 1970 жылдардың ортасына қарай салыстырмалы түрде көзге түспей қалды. Кездейсоқ 1970 жылы оның бірнеше зерттеушісі одан шеттесіп, наразылық пен есептеу техникасының болашағына қатысты түрлі пікірлерге байланысты Xerox PARC үшін оның ұйымын тастап кетті. Энгельбарт 1986 жылы McDonnell Douglas компаниясынан зейнеткерлікке шығып, коммерциялық қысымсыз жұмыс істеуге бекінді, сонымен бірге Бірлескен топтың ақпараттық технологияларға қойылатын талаптарын қарастыратын ірі бағдарламаға қатысты. Энгельбарт 1988 жылы қызы Кристина Энгельбартпен бірге Дуг Энгельбарт институтын құрды, ол институттың атқарушы директоры болды. Институт Энгельбарттың Ұжымдық интеллектіні арттыру философиясын – маңызды мәселелерді бірлесіп шешу жолдарын күрт жақсарту концепциясын – стратегиялық даму арқылы осы мақсатқа жетудегі прогресті үдету үшін қолдайды. 2005 жылы Энгельбарт HyperScope ашық кодты жобасын қаржыландыру үшін Ұлттық ғылым қорынан грант алды. Hyperscope тобы Ajax және динамикалық HTML қолданып, Augment жүйесінің көп көріністі және жылдам өту мүмкіндіктерін (различные құжаттардың ішінде және олардың арасындағы байланыстарды) қайта жасайтын браузерлік компонентті жасады.