Кіріспе

Колумбиялық саясаткер және педагог

Аурелиус Рутенис Антанас Мокус Шивикас (anˈtanas ˈmokus; 1952 жылғы 25 наурызда туған) – колумбиялық математик, философ және саясаткер. Колумбияның Ұлттық университетінен философия магистрі дәрежесін, ал Париж университетінен құрметті докторлық дәрежесін алған. Ол литвалық иммигранттардың ұлы. 1993 жылы Боготадағы Колумбия Ұлттық университетінің президенті қызметінен қалып, сол жылы мэр сайлауында сәтті өтті. Ол Богота қаласын екі (тікелей емес) мерзімге басқарды, осы жылдарда қала тұрғындарына күтпеген және қызықты бастамаларын ұсынып, танымал болды. Бұл ішінде жергілікті суретшілерді тарту немесе суды сақтау туралы роликте суға түсу сияқты қала әкімінің өзінің қатысуымен жасалған әсерлі әрекеттер болды, сондай-ақ суперқаһарман ретінде спандекс және плащ киіп көшеде жүру де осыған жатады. 2010 жылғы 4 наурызда ол 2010 жылғы президенттік сайлауда Колумбияның Жасыл партиясынан кандидат ретінде қоғамдық дауыс беру арқылы сайланды. 2010 жылғы 4 сәуірде Антанас Мокус Медельиннің бұрынғы мэрі Серхио Фахардоны вице-президенттікке өкілі етіп таңдады. 2010 жылғы 9 сәуірде ол Паркинсон ауруына шалдыққанын мәлімдеді. La W радиосына берген сұхбатында: "Дәрі-дәрмектердің арқасында 12 жыл немесе одан да көп қалыпты өмір сүруге болады, сондықтан бұл ауру менің ойлау қабілетіме әсер етпейді деп болжануда. Мен адамдарға диагноз және оның болжамы туралы айтудың қажет деп санаймын", - деді. Мокус дауыс беруде екінші орынды иеленді, нәтижесінде Хуан Мануэль Сантоспен екінші тур өтті, оған Сантос жеңіске жетті. Мокус 2011 жылғы маусымда Жасыл партиядан кетті, себебі ол бұрынғы оңшыл президент Альваро Урибе Богота мэрлігіне үміткерін қолдауына қарсы болды. 2018 жылғы 11 наурызда өткен парламенттік сайлауда ең көп дауыс жинаған екінші кандидат болғаннан кейін, ол 2018 жылғы шілдеде Колумбия Республикасының сенаторы болды. Ол сонымен қатар «Колумбия үшін көрегендер» корпорациясының (Corpovisionarios) президенті, бұл ұжымдық мінез-құлықта өздігінен болатын өзгерістерге қол жеткізу үшін зерттеу, кеңес беру, жобалау және іске асырумен айналысатын ой-пікір және коммерциялық емес ұйым.

Ерте өмір және мансап

Мокус Боготада дүниеге келген. Ол 1972 жылы Франциядағы Дижон қаласындағы Бургундия университетінің математика бакалавры және 1988 жылы Колумбия Ұлттық университетінің философия магистрі дәрежесін алды. 1975 жылдан бері университетте профессор және зерттеуші болып жұмыс істеп, 1988–1991 жылдары вице-президент, 1991–1993 жылдары президент қызметтерін атқарды. Президент ретінде ол 1991 жылғы Колумбия Конституциясын жасауға үлес қосты, назарды білім беру мәселелеріне шоғырландырды. Кейіннен ол өз әрекетін «Сөздерің біткен кезде жаңашылдық пайдалы болуы мүмкін» деп түсіндірді және оны философ Пьер Бурдьедің «символикалық зорлық» тұжырымдамасымен байланыстырды. Оның нарыққа бағдарланған әлеуметтік саясаты үлкен табысқа жете алмады. Оның қызмет ету кезеңінде кедейлік пен жұмыссыздық деңгейі жоғары болды және Боготаның әлеуметтік өмірінде маңызды мәселе болып қала береді. Оның танымал бастамаларының бірі – жол ережелерін бұзушыларды күлдіру үшін 420 мимді жұмысқа алу болды, себебі ол колумбиялықтардың айыппұлдан гөрі мазақтан қорқуға бейім екеніне сенді. Ол сондай-ақ «Ер адамдарсыз түн» атты акция ұйымдастырды, онда қала тұрғындарынан еркектерге үй шаруасын және балаларды қарауды тапсырып, әйелдерге бір кеш бойы еркін демалыс беру сұралды. Сайлауда ол 1,24% дауыс жинап, төртінші орынды иеленді. 2009 жылдың тамызында Мокус және Боготаның бұрынғы екі мэрі (Энрике Пеньялоса және Луис Эдуардо Гарсон) Колумбияның Жасыл партиясы деген жаңа саяси қозғалысқа қосылып, олардың біреуі 2010 жылғы Колумбия президенттік сайлауында кандидат болады деп шешті. Мокус, Пеньялоса және Гарсон инновациялық науқанға кірісті, онда олар бір-бірінің біліктілігі мен жұмысқа дайындығын мойындап, құрмет көрсетті және адамдарға өзіне ұнайтын кандидатты таңдауға кеңес берді. 2010 жылдың 14 наурызында өткен халықтық дауыс беруде ол көп дауыс жинап, Колумбияның Жасыл партиясынан президенттікке үміткер атанды. 2010 жылдың 4 сәуірінде Антанас Мокус Медельиннің бұрынғы мэрі Серхио Фахардоны өзінің серігі етіп таңдады, бұл саяси спектрдің орталық бөлігіндегі екі топты біріктірді. Мокус бірінші турда 21,5% дауыс жинап, екінші орынды иеленді, бұл оған Хуан Мануэль Сантоспен сайлауға қатысуға мүмкіндік берді, бірақ ол 27,5% дауыспен жеңіліске ұшырады. Антанас Мокус 2011 жылы Жасыл партиядан шығып кетті.