Кіріспе

ДНК-ның транскрипциясына қатысты кодтаушы жіп (немесе ақпараттық жіп) – РНК транскриптісінің базалық тізбегімен сәйкес келетін ДНК жіпі (бірақ тимин урацилмен алмастырылады). Осы жіпте кодондар болады, ал кодтамайтын жіпте антикодондар болады. Транскрипция кезінде РНК Pol II кодталмаған шаблондық жіпке байланысып, антикодондарды оқиды және олардың тізбегін транскрипциялап, толықтырылатын базалармен РНК транскриптісін синтездейді. ДНК тізбегін көрсету кезінде кодтаушы жіп қолданылады. Ол 5'–3' бағытында көрсетіледі. ДНК молекуласында ген болған жерде, бір жіп кодтаушы жіп (немесе сезімді жіп) болып табылады, ал екіншісі – кодтамайтын жіп (антисезімді жіп, антикодтаушы жіп, шаблондық жіп немесе транскрипцияланған жіп деп те аталады).

Транскрипциялы көпіршіктегі жіптер

Транскрипция кезінде РНК полимераза геннің басына жақын ДНК-ның қос спиральінің қысқа бөлігін ашады (транскрипцияның басталу орны). Ашылған бұл бөлік транскрипция көпіршігі деп аталады. РНК полимераза, және онымен бірге транскрипция көпіршігі, кодталмайтын тізбек бойымен кері, 3'-тен 5'-ке қарай қозғалады, сонымен қатар жаңа синтезделген тізбекті 5'-тен 3'-ке немесе төмен қарай полимерлендіреді. ДНК-ның қос спиралі РНК полимераза транскрипция көпіршігінің артында қайта оралады.

РНК-ДНК будандары

Шеңбер бұрылмаған жерде, кодтаушы жіп жұптаспаған негіздерден тұрады, ал матрицалық жіп РНК:ДНК қоспасынан тұрады, одан кейін арт жағында бірнеше жұптаспаған негіздер орналасады. Бұл гибрид РНК транскриптісінің енді ғана қосылған нуклеотидтерінен құралады, олар матрицалық жіпке толыққанды жұптасқан. Гибридтегі негіз жұптарының саны зерттелуде, бірақ гибрид соңғы қосылған 10 нуклеотидтен пайда болады деген ұсыныс бар.