Кіріспе
АҚШ-тың Алабама штатындағы Тускалуза қаласындағы стадион
Брайант–Денни стадионы – АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы Алабама университетінің кампусында орналасқан ашық стадион. Бұл Оңтүстік-Шығыс Конференциясының (SEC) «Алабама Кримсон Тайд» футбол командасының үй стадионы. 1929 жылы ашылған стадион бастапқыда 1912 жылдан 1932 жылға дейін университет президенті болған Джордж Х. Деннидің құрметіне «Денни стадионы» деп аталды. 1975 жылы штат заң шығарушы органы ұзақ жылдар бойы бас жаттықтырушы болған және университет түлегі Пол «Айғыр» Брайанттың есімін стадион атына қосты. Брайант 1982 жылға дейін жеті маусым бойы «Тайд» командасын жаттықтырды және өз атымен аталатын аренада жаттықтырған бірінші дивизиондағы санаулы жаттықтырушылардың бірі болып табылады. 100 077 орынға ие стадион Оңтүстік-Шығыс Конференциясындағы төртінші, АҚШ-тағы сегізінші және әлемдегі оныншы үлкен стадион болып есептеледі.
Құрылыс тарихы
Денни Филдтің орнын алған Денни стадионы 1929 жылы ашылды, 28 қыркүйекте Миссисипи колледжіне қарсы өткен ойында 55:0 есебімен жеңіске жетілді, бұл ойынды 6000 көрермен тамашалады. Ол келесі аптада Оле Мисске қарсы үйге оралу салтанатында ресми түрде ашылды, бұл ойында Crimson Tide командасы 22:7 есебімен жеңіске жетті. Бастапқыда стадионның сыйымдылығы 12 000 адамды құрады – бұл қазіргі стадионның шығыс трибунасының төменгі жағына тең. Алайда, президент Денни бастапқыда 66 000 орындыққа арналған толық стадионды жобалаған. 1937 жылғы маусымға дейін шығыс жақтағы жағалау бойында тұрақты орындықтар салынды, осылайша сыйымдылығы 24 000 адамға дейін артты. 1946 жылы (екі аяқ аймағындағы трибуналар), 1961 жылы (батыс трибунасындағы жаңа орындықтар) және 1966 жылы (екі аяқ аймағы толығымен жабылып, шығыс трибунасындағы жаңа орындықтар) сыйымдылығы тиісінше 31 000, 43 000 және 60 210 адамға дейін жетті.
Шығыс жоғарғы палуба (1998)
1995 жылдың қыркүйегінде Алабама университетінің басқарушы кеңесі шығыс жоғарғы қабатының құрылысын бекітті. Heery Chambless Adams архитектуралық фирмасы жобалаған бұл құрылыс университет және Таскалуза қаласы, Нортпорт қаласы мен Таскалуза округінен түскен 4,65 миллион доллар есебінен қаржыландырылды. 1999 жылы тағы төрт жеке ложа салынды, осылайша олардың жалпы саны 85-ке жетті. Оңтүстік қанатқа бейне экраны бар JumboTron есеп тақтасы орнатылды, ол сол кезде студенттер спортындағы ең ірісі болды. Бұған қоса, 1998 жылғы кеңейту барысында жаңа шығыс жақтан кіреберіс мұнарасы, кірпіштен жасалған қасбет және Стипендия және А клубының демеушілері үшін қабылдау залдары да салынды. Стадионның шығыс жоғарғы қабаты 1998 жылы ашылды, соның арқасында ресми отыру орындарының саны 83 818-ге дейін артты. Бұл жаңадан кеңейтілген арена 5 қыркүйекте алғаш рет пайдаланылды, сол күні Алабама командасы BYU командасын 38:31 есебімен жеңіп, жүгіруші Шон Александр бір ойында бес гол соғып, университет тарихында жаңа рекорд орнатты.
Солтүстік шет аймағының кеңейтілуі (2006)
2004 жылғы маусымнан кейін университет солтүстік аяқ аймағын кеңейтуге шамамен 47 миллион доллар жұмсады, жұмыс 2006 жылы Гавайи командасына қарсы өткен ойынға дейін аяқталды. Кеңейту нәтижесінде солтүстік аяқ аймағына жаңа жоғарғы қабат салынды, онда үш деңгейлі жабық трибуналар (скайбокстар) орналастырылды. Бұл жабық трибуналар жиынтығы «Аймақ» деп аталды, бұл стадиондағы жабық трибуналардың жалпы санын 123-ке жеткізді. Daktronics компаниясынан келген екі үлкен дисплей солтүстік аяқ аймағының әр бұрышына орнатылды, ал шығыс және батыс жағындағы жоғарғы қабаттардың алғы жиегіне 1 метр биіктігі мен 129 метр ені бар LCD ленталы экрандар орнатылды. Стадионның солтүстік жағындағы аумаққа үлкен өзгерістер енгізілді, оның ішінде Чемпиондар аллеясы салынды. Чемпиондар аллеясын салу үшін Delta Kappa Epsilon студенттік үйі бұзылып, оның орнындағы төбе тегістелді. Чемпиондар аллеясы – Университет бульварынан солтүстік аяқ аймағының кіреберісіне дейін созылатын кірпішпен төселген алаң. Алаңда Crimson Tide командасының SEC және ұлттық чемпионаттарын жеңіп алған жылдары құрметіне арналған 16 граниттік ескерткіш орнатылған. Алаңның батыс жағында, шамамен 3 метр биіктіктегі бес қоладан жасалған мүсін орналасқан, олардың әрқайсысы Алабама футбол командасын ұлттық чемпионатқа жеткізген жаттықтырушыларға арналған. Әрбір мүсіннің артында жаттықтырушының аты және команданы ұлттық чемпионатқа жеткізген жылдары жазылған жартылай дөңгелек қабырға бар. 2006 жылы ашылған алғашқы төрт мүсінге Уоллес Уэйд, Фрэнк Томас, Пол "Аю" Брайант және Джин Сталлингс кірді. Бесінші мүсін, Ник Сабанның мүсіні, 2011 жылдың 16 сәуірінде A Day ойынынан бұрын ашылды. Бұл мүсін Сабанның Алабама штатын 37:21 есебімен Техас Лонгхорнс командасын жеңіп, 13-ші ұлттық чемпионатқа жетелегенін еске салады. Соңында, солтүстік аяқ аймағының кіреберісінде екі анонимді Алабама футболшысының қоладан жасалған мүсіндері орналасқан. Сол жақтағы футболшы қолында үлкен Алабама Кримсон Тайд туын тік тұрғызып ұстап тұр, ал оң жақтағы футболшы 92 нөмірін киіп, алысқа қарай ишара жасап тұр. Футболшылардың жейделеріндегі нөмірлер 1892 жылды білдіреді, ол "Кримсон Тайд" футбол командасының алғашқы маусымы болған жыл.
Оңтүстік аймақты кеңейту (2010)
Алабама университетінің қамқоршылар кеңесі 2008 жылдың 19 қыркүйегінде Брайант-Денни стадионының одан әрі кеңейтілуі жөніндегі зерттеуді мақұлдады. Алабама университетінің физикалық мүліктер комитеті 2008 жылдың 13 қарашасында UA спорт бөлімінен Брайант-Денни стадионының оңтүстік жағындағы жоғарғы қабат пен жабық орындықтардың 80,6 миллион долларлық кеңейтілуі туралы баяндама тыңдады. Ұсынылған кеңейту стадионның сыйымдылығын шамамен 101 600 орынға дейін жеткізеді, осылайша ол Оңтүстік-Шығыс конференциясының (SEC) екінші ең ірі стадионы және университет футболындағы бесінші ең ірі стадион болады. Комитет жобаны төрт кезеңнің үшіншісіне көшіруге бірауыздан келісті, төртінші кезең – құрылысты бастауға соңғы мақұлдау. 2009 жылдың 6 ақпанында университет қамқоршылар кеңесі оңтүстік жақты кеңейту құрылысын бастауға соңғы келісім беру үшін бірауыздан, талқылаусыз дауыс берді. Қамқоршылар кеңесінің мақұлдауымен құрылыс 2009 жылдың көктемінде басталды және 2009 жылғы футбол маусымы бойына жалғасты. Кеңейту команданың 2010 жылғы маусымның бірінші ойынына дейін аяқталды. The Tuscaloosa News 2009 жылдың 17 сәуірінде экономикалық жағдай мен оның нәтижесінде құрылыс құнының төмендеуіне байланысты стадионды кеңейту күтілгеннен 15 миллион долларға арзанға, шамамен 65,6 миллион долларға аяқталғанын хабарлады. Кеңейтілген оңтүстік жаққа енді екі қабатты Оңтүстік аймақ клубы кіреді, онда барлығы 1700 орын және 36 жабық орындық бар, бұл Брайант-Денни стадионындағы жабық орындықтардың жалпы санын 159-ға жеткізеді, сондай-ақ 8500 орындық жоғарғы қабат бар. Стадионның барлық аудиовизуалды жүйесі жаңартылды, оңтүстік жақтың екі бұрышында екі жаңа бейне тақта орнатылды. 2009 жылғы маусымға дейін үлкен оңтүстік таблосы жаңа стадион кеңейтуіне орын беру үшін демонтаждалды. Осы процесте дәнекерлеу жабдықтарының бірі өртке себеп болды, ол таблоның ішкі бөлігін өртеді. Сонымен қатар, осы кезеңде төрт жаңа ойын сағаты және қашықтық көрсеткіштері орнатылды (әрбір жақ аймағының әр бұрышында біреуден) және оңтүстік қақпа бағанасының артына жаңа LED ойын сағаты орнатылды. Кеңейту 2010 жылдың ортасында аяқталды және 101 821 орынға ие болды, бұл оны елдегі ең ірі университет футболы стадионының бірі етіп отыр. Жаңа орындықтардың барлығы 2010 жылғы футбол маусымы үшін тез сатылып кетті. Келешектегі кеңейтулер жақ аймағының төменгі жағында дүкендер мен басқа да қосымша жайлылықтарды қамтыды.
Жаңарту жұмыстары (2019-2020)
Университет 10 жылдық 600 миллион долларлық жоспардың аясында кампустың спорттық нысандарын жаңартуды жоспарлап отыр. Университет стадионды жаңартуға 92,5 миллион доллар бөлді, оның ішінде жаңа әлеуметтік аймақтар, жақсартылған өткелдер, қосымша премиум орындықтар, сондай-ақ спортшылар мен талапкерлерге арналған жаңартылған кеңістіктер қарастырылған. Чемпиондар аллеясы жаңа ойын күніне арналған жаңа киім ауыстыру бөлмесіне бейне экрандармен жабдықталған жаңа туннель арқылы ұзартылады. Жоба 48,4 миллион долларлық облигациялар және UA спорт бөлімінің қайырымдалық қоры Crimson Tide Foundation-нан түскен 35 миллион доллар есебінен қаржыландырылады. Құрылыс 2019 жылғы маусым аяқталғаннан кейін дерлік басталды. 2019 жылдың 12 тамызы күні стадион үшін жаңа LED шамдары таныстырылды, жаңа орнатулардың арқасында қызыл түсті жарық шоуы көрсетілді.
Футбол туралы мәлімет
1929 жылы ашылғаннан бастап 2022 жылға дейін «Crimson Tide» командасы «Брайант-Денни» стадионында 0.830 көрсеткішті иеленді. Ник Сэбан стадиондағы жеңістер саны бойынша көшбасшы, 2007 жылдан бері 0.931-ге тең жалпы көрсеткішке ие, бірақ сол жылы NCAA 3 үй матчының нәтижесін жойды. 1980-жылдардың басында «Легион Филд» стадионы «Брайант-Денни» стадионынан шамамен 20 мың көрерменге артық сыйымдылыққа ие болды. Сондықтан, 1990-жылдардың соңына дейін «Легион Филд» Алабама штатының көптеген маңызды үй матчтарын қабылдады. Осы матчтардың ең атақтысы – өміріне қас дұшпаны «Оберн» командасымен өткізілетін «Темір Боул» болды. «Легион Филд» 1948 жылдан 1987 жылға дейін бейтарап алаң ретінде қарастырылды. 1988 жылы «Темір Боул» екі стадионда өтетін форматқа көшкеннен кейін, Алабама командасы 1998 жылға дейін «Легион Филд» стадионында өз үй матчтарын жұп жылдары өткізе берді. «Crimson Tide» командасы Бірмингемде тақ жылдары «Теннесси» командасымен, ал 1964 жылдан 1986 жылға дейін жұп жылдары «LSU» командасымен, 1980 жылды қоспағанда, кездесулер өткізді. Әдетте, «Брайант-Денни» стадионы маусым сайын үш немесе төрт матч қабылдады, көбінесе конференциядан тыс матчтар, бірақ «Tide» командасы Тускалузадағы «Миссисипи» штатымен, 1987 жылды қоспағанда, Тускалуза мен Старквилл қалаларының жақындығына байланысты, әрқашан кездесу өткізді. Дегенмен, 1998 жылы «Брайант-Денни» стадионының сыйымдылығы «Легион Филд» стадионынан асып кеткенде, маңыздырақ үй матчтары «Брайант-Денни» стадионына көшіріле бастады, бұл 1999 жылы «Теннесси» сериясының Тускалузаға және бір жылдан кейін «Темір Боул» сериясының көшірілуімен аяқталды. 1998 жылдан 2003 жылға дейін Алабама командасы Бірмингемде екі-үш шағын матч өткізе берді. Соңында, 2003 жылы Алабама «Легион Филд» стадионында «Оңтүстік Флорида Буллз» командасына қарсы соңғы матчын өткізді, және қазір «Брайант-Денни» Алабама футбол командасының жалғыз үй стадионы болып табылады.
Далалық жобалау
Мыңжылдыққа дейін Брайант-Денни стадионының алаңында тек ойынға қажетті белгілер ғана болды. Көптеген стадиондар алаң дизайнына логотиптер сияқты қосымша элементтерді қоса бастағанда, Алабама командасы алаң дизайнын дәстүрлі етіп сақтауды жөн көрді. Шындығында, тіпті 2002 жылғы маусымға дейін Брайант-Деннидің орталық алаңында және 25 ярдтық сызықта логотиптер болған жоқ, бұл көптеген стадиондарда кең таралған жағдай. Соңғы аймақтың дизайны тек ақ түсті, тікбұрышты шрифтпен жазылған "ALABAMA" деген сөзден тұрды. Алайда, 1992 жылғы маусымда Алабама футбол клубының 100 жылдығын тойлау үшін орталық алаңға арнайы логотип орнатылды. 2002 жылғы маусымда орталық алаңға үлкен ақ "A" әрпі қосылды. Алаң дизайны 2004 жылғы маусымнан бастап толыққанды өзгеріске ұшырады. Орталықтағы үлкен ақ "A" әрпі қызыл түсті "A" логотипімен ауыстырылды, оның айналасында "Алабама Қызыл толқын" деп жазылған қызыл шеңбер салынды. Сонымен қатар, соңғы аймақтың дизайны ақ сызықпен шектелген қызыл түсті, тікбұрышты шрифтпен өзгертілді. 2006 жылғы маусымда университеттің 175 жылдығына арналған екі бірдей логотип 25 ярдтық сызықтарға қосылды. Біреуі стадионның оңтүстік жағында, ойын алаңының батыс бөлігінде, ал екіншісі стадионның солтүстік жағында, ойын алаңының шығыс бөлігінде орналастырылды. 2007 жылғы маусымда Оңтүстік-Шығыс конференциясының (SEC) құрылғанына 75 жыл толуына орай, SEC командаларының үй алаңына екі бірдей логотип қосылды. Бұл логотиптер 2006 жылғы маусымдағы 175 жылдық логотиптер орналасқан жерлерде болды. 2008 жылғы маусымда әрбір SEC командасының үй алаңына екі бірдей SEC логотипі қосылды. Брайант-Денни стадионындағы логотиптердің негізгі түсі ретінде Алабаманың қызыл түсі қолданылды. Бұл логотиптер бұрынғы логотиптермен бірдей жерлерде орналасқан және бүгінге дейін сол жерде сақталып тұр. 2009 жылғы көрсету ойынында соңғы аймақтар 2004 жылғы маусымға дейін қолданылған бастапқы ақ түсті, тікбұрышты шрифтпен ауыстырылды, бірақ фон қызыл түспен боялды. Солтүстік аймақта "АЛАБАМА", ал оңтүстік аймақта "КРИМСОН ТАЙД" деп жазылды. Бұл дизайн 2009 жылғы маусымнан бері қолданыста. 2011 жылғы маусымда 27 сәуірдегі 2011 жылғы дауылдан кейін жүргізілген көмек жұмыстарын құрметтеу үшін 25 ярдтық сызықтарға екі бірдей "ит тісі" таспасы қосылды.
Киім бөлмелер
2008 жылы келушілердің шешінетін бөлмесі түлек және демеуші Джеймс М. Фейл атымен ресми түрде "Фейл бөлмесі" деп аталды. Ол: «Биыл басында, келушілердің шешінетін бөлмесін атау құқығын алу мүмкіндігі ретінде көргенімде, менің атымды қолданудың ең орынды мүмкіндігі осы деп ойладым», – деді.
Орта мектептер чемпионаттары
2009 жылдан бастап Брайант-Денни стадионы және Оберн университетінің Джордан-Хар стадионы Алабама жоғары мектептерінің спорттық қауымдастығының футболдан өткізілетін штаттық чемпионатының ойындарына, Super 7 деп аталатын жарысқа (футболдан AHSAA кластарының санымен байланысты аталған) үй иесі болды. 2021 жылы Бірмингемдегі жаңа ашылған Қорғаушы стадионы Super 7 айналымына қосылды. Ағымдағы цикл 2032 жылы аяқталады, ол бойынша 2021 жылдан 2030 жылға дейін Бірмингемде әр үшінші жыл сайын шара өткізіледі, ал қалған жылдары Брайант-Денни және Джордан-Хар стадиондары кезекпен қабылдайды. Бұрын, AHSAA футбол классификациясының бұрынғы құрылымын көрсететін Super 6, Бирмингемдегі Легион алаңында өткізілген.