Маргурит де Наваррдың «Гептамерон» әңгімелер жинағы
Heptaméron
Маргурит де Наваррдың 1558 ж. жарық көрген «Гептамерон» әңгімелер жинағы. Махаббат, адалдық, құмарлық тақырыбындағы 72 әңгімеден тұрады. Баккаччоның «Декамерон» әсерімен жазылған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1558 жылы Маргарита де Наварраның әңгімелер жинағы
1558 story collection by Marguerite de Navarre
"Гептамерон" – Маргарита де Наварраның (1492–1549) француз тілінде жазған 72 әңгімеден тұратын жинақ, ол 1558 жылы, авторы қайтыс болғаннан кейін жарық көрді. Бұл жинақ шеңберлік повесть форматында жазылған және Джованни Боккаччоның "Декамерон" шығармасынан шабыттанды. Алғашқы ниет бойынша, "Декамерон" сияқты он күнге созылатын жүз әңгімеден тұруы тиіс еді, бірақ Маргаританың өлімінен кейін ол сегізінші күннің екінші әңгімесіне дейін ғана аяқталды. Көптеген әңгімелер махаббат, құштарлық, адалдыққа қиянат және басқа да романтикалық және сексуалдық тақырыптарға арналған. Олардың бірі Маргарита де Ла Рокк – Квебек жағалауындағы аралда сүйіктісімен бірге тасталған француз ақсүйек әйелінің өміріне негізделген. 1973 жылы француз режиссері Клод Пирсон (1930–1997) бұл шығарманы "Ах! Егер монахым қаласа" ("Ah! Si mon moine voulait") деген атаумен бейімдеп, түсірді, онда Элис Арно түсті.
The Heptaméron is a collection of 72 short stories written in French by Marguerite de Navarre (1492–1549), published posthumously in 1558. It has the form of a frame narrative and was inspired by The Decameron of Giovanni Boccaccio. It was originally intended to contain one hundred stories covering ten days like The Decameron, but at Marguerite’s death it was completed only as far as the second story of the eighth day. Many of the stories deal with love, lust, infidelity, and other romantic and sexual matters. One was based on the life of Marguerite de La Rocque, a French noblewoman who was punished by being abandoned with her lover on an island off Quebec. In 1973, the French director Claude Pierson (1930 1997) made an adaptation of this work, entitled Ah! Si mon moine voulait , with Alice Arno in the cast.
Мәтіннің тарихы
Жинақ алғаш рет 1558 жылы Пьер Буасту редакциялаған Histoires des amans fortunez деген атпен басылып шықты. Ол түпнұсқа нұсқасында елеулі өзгерістер енгізді; ол әңгімелердің тек 67-ін, көбісін қысқартылған түрінде пайдаланды және әңгімелер арасындағы маңызды материалдың көп бөлігін жойды. Ол сонымен қатар әңгімелердің орнын ауыстырды және автор көздегендей, оларды күндерге бөліп топтастырмады. Клод Гружеттің екінші басылымы бір жыл өткен соң жарық көрді, онда редактор "алғашқы басылымда шатастырылған бұрынғы тәртіпті қалпына келтірді" деп мәлімдеді. Буастуу жойған әрбір әңгімеге арналған прологтар мен эпилогтар да қайта қосылды және шығармаға алғаш рет Heptaméron (грекше ἑπτά – "жеті" және ἡμέρα – "күн") деген атау берілді, себебі алғашқы 70 әңгіме жеті күндік мерзімге топтастырылған. 1886 жылы Артюр Махеннің ағылшын тіліндегі алғашқы толық аудармасы жарық көрді. Пол Чилтонның 1984 жылы "Пингвин Букс" баспасы үшін жасаған аудармасы ең соңғы аударма болып табылады.
The collection first appeared in print in 1558 under the title Histoires des amans fortunez edited by Pierre Boaistuau, who took considerable liberties with the original version; he used only 67 of the stories, many in abbreviated form, and omitted much of the significant material between the stories. He also transposed stories and ignored their grouping into days as envisaged by the author. A second edition by Claude Gruget appeared only a year later in which the editor claimed to have "restored the order previously confused in the first impression". Also the prologues and epilogues to each short story left out by Boaistuau were put back and the work was given, for the first time, the title Heptaméron (from the Greek ἑπτά – "seven" and ἡμέρα – "day") due to the seven day time frame into which the first 70 short stories are grouped. The first complete English translation, by Arthur Machen, appeared in 1886. The most recent translation is by Paul Chilton in 1984 for Penguin Books.
"Прологтың" қысқаша мазмұны
"Гептамеронның" "Прологында" Парламенте күйеуі Хирканның рұқсатын алған соң, Леди Оизиледен көпір салынып бітуін күтіп отырған, ал оларды табиғи апаттар мен қылмыстық әрекеттердің қатары қоршап, аббатханада дерлік тұтқынға алған қонақтардың көңілін көтеру үшін тиіс құралдарды табуын сұрайды. Ол, шын ниетті христиан болғандықтан, Киелі кітапты оқуды ұсынады. Бірақ Хиркан олардың басқа да ойын-сауыққа мұқтаж екенін айтады. Парламенте Боккаччо үлгісінде әңгімелер жазуды қалағандардың, таңертең Киелі жазбалар оқылғаннан кейін, түстен кейін оларды басқалармен бөлісуін ұсынады. (Маргаританың өзі Франсуа Рабленің қорғаушысы болды, ол өзінің "Гаргантуа және Пантагруэль" кітабының үшінші томын оған арнады.) Көпірдің құрылысы 10 күнде аяқталады, және әр күні көлеңкелі тоғайда жазушылар 10 әңгімемен бөлісіп, барлығы 100 әңгіме айтады. Әңгімелер көрермендерге ұнаса, жарияланып, тыңдаушыларға сыйлық ретінде табыс етіледі. Леди Оизиле Парламенттің ұсынысына келіседі, әңгімелер шын болса болжады.
In the "Prologue" to The Heptameron, Parlamente, having obtained her husband Hircan's permission to do so, makes bold to ask Lady Oisille to devise an appropriate means by which the company of stranded guests, who are waiting for the building of a bridge to be completed and are beset by a series of natural calamities and criminal actions which keep them virtual prisoners in an abbey, may amuse themselves. A devout Christian, the lady suggests that they read the Bible. However, Hircan says that they are young enough to need other diversions as well. Parlamente suggests that those who want to write stories after the manner of Boccaccio, do so, sharing them with the others in the afternoon, after Scriptures are read in the morning. (Marguerite herself was a protector of François Rabelais, who dedicated the third volume of his book, Gargantua and Pantagruel, to her.) It will take 10 days to complete the bridge, and, each day, in a shady grove in a meadow, the writers will share 10 tales, telling a total of 100 stories. The stories will be published, if the audience likes them, and be presented to the listeners as presents. Lady Oisille agrees to Parlamente's recommendation, provided that the stories are true.
Үлгілік оқиғаның қысқаша мазмұны
Сафренденттің үшінші оқиғасы король Альфонсоның тұсында Италияның Неаполь қаласында өтеді. Карнавал кезінде патша өзінің қол астындағылардың үйлеріне барып, оларға меймандостық таныту үшін жарысады. Ол бақытты жас жұпқа барып, әйелінің сұлулығына таңғалады да, күйеуін бірнеше аптаға Римге жіберіп, ойлап тапқан ісімен айналысады. Күйеуі қашып кеткенде, патша әйелін азғырып, оған қарсы шығады. Бір сәттен соң күйеуі әйелінің адалдығына күмәнданады. Ол үндемей күтеді, ол өзіне кек алу мүмкіндігіне үміттеніп отыр. Ол патшайымды сүйетіндігіне және күйеуімен жақсы қарым-қатынасқа ие екеніне сендіреді, ол оны құшақтап, оның абыройын түсіреді. Олар өзара неке адалдығын бұзуға келіседі, сондықтан дворян оны алдаған патшаны алдап алады. Еділ адам өзінің елдік қожалықтарына барғанда, патша өзінің әйеліне барады, бірақ жасырын түрде еркектерге құмарлық танытады. Ол өзінің иелігіндегі жерлеріне бармай, патшаның әйелімен зина жасайтын уақытында, патшаның әйелімен ойнасып, көңіл көтеру үшін сарайға барады. Бұл қарым-қатынас жылдар бойы жалғасады, жұптар қартайғанға дейін жалғасады. Осыған ұқсас көптеген әңгімелер сияқты Сафреденттің ертегісі де кукольдизм тақырыбымен айналысады және сюжеті мен әсерлері үшін драмалық және ситуациялық иронияға байланысты.
Saffrendent tells the third story, which is set in Naples, Italy, during the reign of King Alfonso. During a carnival, the king visits his subjects’ homes as they vie to provide him the best hospitality. As he visits a happily married young couple, he is smitten by the wife’s beauty, and he sends her husband to Rome for a couple weeks on trumped up business. While the husband is away, the king succeeds in seducing the wife. After a while, the husband becomes suspicious of his wife’s fidelity. He bides his time in silence, hoping for the opportunity to avenge himself. He convinces the queen that he loves her and that she deserves to be treated better by her husband, who dishonors her in cuckolding him. They agree to an adulterous affair between themselves, so that the nobleman cuckolds the king who has cuckolded him. Whenever the nobleman visits his country estates, the king visits his wife, but secretly lusts after men. Instead of going to his estates, the nobleman now goes to the castle to dally with the queen, while the king commits adultery with his wife. The affairs continue for years, well into the couples’ old age. Like many stories of this sort, Saffredent’s tale deals with the theme of cuckoldry and depends on both dramatic and situational irony for its plot and effects.