Кіріспе

Солтүстік Америкадағы кросс-кантри шаңғы жарысы

Америкалық Биркебейнер, немесе Бирки, Солтүстік Америкадағы ең ірі кросс-кантри шаңғы жарысы болып табылады. Ол 1973 жылы алғаш рет өткізілді және кросс-кантри шаңғы марафонының Worldloppet федерациясының негізін қалаушы мүшесі болып есептеледі. Биркидің екі маңызды жарысы – конькилік және классикалық стильдегі жарыстар, олар АҚШ-тың Висконсин штатындағы Кейбл және Хейвард қалалары арасында өтеді. Жыл сайын Биркиге 10 000-нан астам шаңғышы қатысады, оның ішінде толық қашықтықтағы жарыстар, Кортелопет және Принц Хаакон жарыстары бар.

Тарих

Америкалық Биркебейнер, көбінесе Бирки деп аталады, жыл сайын ақпан айында өткізіледі. Бұл шараны 1973 жылы Тони Уайз құрған. 1947 жылы Висконсин штатының Кейбл қаласында Телемарк шаңғы курортын ашқан Уайз, 1972 жылы Телемаркте трассалар салғанда қазіргі заманғы қардан сырғанау спортын дамытуға көмектесті. 1973 жылғы ақпан айында Уайз норвегиялық тегіне сүйене отырып, Норвегиядағы танымал оқиғаның атымен жарыс ұйымдастырды. Бирки Норвегиядағы маңызды тарихи оқиғаны еске түсіретін Биркебейнерреннет жарысының құрметіне аталды. 1206 жылы Норвегия азамат соғысында Сверре Сигурдсон және оның ұрпақтары үшін күрескен Биркебейнер партиясының сарбаздары Норвегия королі Хокон Сверресонның заңды емес ұлын Лиллехаммерден Тронхеймге қауіпсіз жерге жеткізді. Норвегиялық Бирки жарысында классикалық стильде сырғанаушылар әлі де жас ханзада Хаконның салмағын символдайтын қаптарды арқалайды.

Жарыс сипаттамасы

Бұл жарысқа әлемнің түкпір-түкпірінен шаңғышылар келеді. Бірки әртүрлі деңгейдегі шаңғышыларды тартады. Олимпиада ойындарының, ұлттық команда мүшелерінің және шетелдік мамандардың қатысуымен жарыс өтеді, сондай-ақ Бирки Висконсин, Миннесота, Мичиганның жоғарғы түбегінен, сондай-ақ көршілес Канада, Норвегия, Швеция және басқа да еуропалық елдерден келген демалыс шаңғышыларын тартады. Әдетте, АҚШ-тың барлық штаттары Біркиде өкілдік табады. Жарыс күндері сонымен қатар қысқа 29 км (18 миль) Kortelopet "Korte" және Принс Хакон 15 км (9,3 миль) жарыстары да өткізіледі. 2013 жылы американдық Биркебейнер шаңғы қоры 10,000 шаңғышыны тіркеді, ал тағы 20,000 көрермен жарысқа қатысушыларды қолдау көрсетті. Бірки трассасы өте дөңгелек және әлемдегі ең қиын кросс-кантри шаңғы марафоны трассаларының бірі ретінде танылған, бірақ Еуропадағы WorldLoppet жарыстары одан әлдеқайда ұзақ болғанына қарамастан. Қазіргі солтүстік-оңтүстік бағыты (1992 жылдан бері қолданылады) шаңғышылар "Powerline Hills" төбелеріне бұрылудан бұрын тегіс бөліктен өтеді. Содан кейін трасса 527 метр биіктікке дейін көтеріледі, бұл жарыстың ең биік нүктесі және жарыс басынан шамамен 400 метрге дейін көтерілуді білдіреді. Жарыстың алғашқы жылдары Бирки көбінесе жарнамалық мақсатта Телемарк тауының альпілік беткейлеріне көтерілуден басталатын, бірақ қатысушылардың көп болуы оны тиімсіз етті. High Point-тан кейін "Bobblehead Hill" немесе "Sledder Hill" сияқты бірнеше төмен түсетін бөлімдер бар, олардың бірінде қиын төмен түсу және қар мотоциклі жолына жақын солға бұрылыс бар, онда ондаған мотоциклшілер шаңғышылардың құлауын бақылап, "бағалай" алады. Трасса ОО (County Road) қиылысына дейін көтеріледі ("Double Oh" деп аталады), ол жарыстың шамамен жартылай нүктесі болып саналады. 2001 жылға дейін Kortelopet жарысы осы жерде аяқталды, бірақ 2017 жылдан бастап Kortelopet ОО-да басталып, 50 шақырымдық жарыстың алдындағы күні Main Street-те аяқталады. ОО-дан кейін трасса бұрынғыдай дөңгелек емес, бірақ тегіс те емес. Содан кейін жарыстың ең тік көтерілімі "Bitch Hill" орналасқан, онда көрермендер шаңғышыларды қолдап жатады. Бірнеше шақырымнан кейін (77-ші тас жолдан оңтүстікке қарай) Sunset Hill және Duffy Hill жарысының соңғы ұзақ көтерілімдері шаршаған шаңғышыларға қиындық тудырады. Бастың үстінен Хейвардтың су мұнарасы көрінеді, ол шаңғышылар үшін қуаныш сыйлайды. Шаңғышылар мұздаған Хейвард көлінен өтуден бұрын бірнеше жол өткелдері мен ашық алаңдардан өтеді. Көлден өту тегіс, бірақ желден қорғалмаған. Көлден шыққаннан кейін трасса Хейвардтың шеткі аудандарынан өтеді, онда жарыс үшін әкелінген қар бар. Бірнеше сағат бойы мыңдаған шаршаған, бірақ мақтан тұтатын шаңғышылар Хейвардтың бас көшесінде үш блокқа созылған қолдау көрсетіп тұрған көрермендердің қасынан өтеді. Ауа райының жылы болуына байланысты кейде марафонның финіш сызығы көлдің шығысындағы тегіс алаңға көшірілді. Жарысқа қатысушыларды трассада сирету үшін бірнеше толқындармен басталады. Коньки және классикалық стильдегі толқындар бес минут сайын кезектесіп шығады. Жаңа шаңғышылар жоғарырақ толқынға өту үшін тағы бір шаңғы марафонының уақытын пайдаланбаса, соңғы толқында шаңғы тебуі керек. Бір адам – Эрние Сент-Жермен, Биркебейнер жарысы жыл сайын басталатын Telemark курортының бұрынғы қызметкері – 1973 жылдан бергі барлық Бірки жарысына қатысқан. 2021 жылғы Бірки 43 шақырымдық қысқартылған жарыс болды, ол 2021 жылдың 24-28 ақпаны аралығында өтті. Трасса да өзгертілді, шаңғышылар Кэйблдегі старт сызығынан басталып, аяқтады. Бірки 2022 жылға арналған кәдімгі Кейбл-Хейвард форматына қайта оралды, сонымен қатар жарысқа қатысушылардың жарысқа дейін шаршағанда, жарысқа қатысушылар жеңілдетілген түрде, аз адам жиналып, ашық жолмен қатыса алатын "ашық трасса" жарысы қосылды. 2024 жылы қардың аз болуына қарамастан, американдық Биркибейнер шаңғы қоры 10 км (6,2 миль) жүретін жолды құрды. Бірнеше жарыстар қысқартылды: Америкалық Биркебейнер 50 км-ден 30 км-ге дейін, Кортелопет 29 км-ден 20 км-ге дейін, Принс Хакон 15 км-ден 10 км-ге дейін қысқартылды. Америкалық Биркебейн ерлер мен әйелдер элиталық коньки жарысы 50 км-ге дейін жалғасты.

Жеңімпаздар тізімі

Нәтижелер Америкалық Биркебейнер шаңғы қорынан алынған.

1973-2007 жылдар

ЖылЕрлерӘйелдер1973Эрик Эрссон, Жак Линдског, 1974Дейв Куинн, Жак Линдског (2), 1975Крис Хайнс, Вигдис Снекеви, 1976Аудун Колстад, Яна Хлавати, 1977Аудун Колстад (2), Берит Ламмедал, 1978Альфред Каэлин, Вальборг Остберг, 1979Арнт Хаарстад, Джуди Рабиновиц, 1980Пер Ноттен, Гри Офтедал, 1981Жан Поль Пьерра, Марианна Хадлер, 1982Ола Хассис, Гри Офтедал (2), 1983Руди Капеллер, Дженифер Колдуэлл, 1984Бент Хассис, Вигдис Роннинг, 1985Оддвар Бро, Мюффи Ритц, 1986Андерс Бломквист, Мюффи Ритц (2), 1987Конрад Халленбартер, Э. Дж. Холкомб, 1988Ёрян Бломквист, Келли Кимбалл, 1989Ёрян Бломквист (2), Бетси Янгман, 1990Манфред Нагль, Линн Сесил, 1991Манфред Нагль (2), Ингрид Баттс, 1992Тодд Бунстра, Нина Скейме, 1993Манфред Нагль (3), Сюзанна Кинг, 1994Томас Каславски, Хайке Везель, 1995Андре Юнген, Мария Тёурль, 1996Сильвано Барко, Гудрун Пфлюгер, 1997Михаил Ботвинов, Гудрун Пфлюгер (2), 1998Карл Свенсон, Дженифер Дуглас, 1999Йоханн Мюллегг, Лаура Маккейб, 2000Жағдайға байланысты жарыс жойылды2001Джанантонио Занетель, Надежда Слесарева, 2002Маурицио Поцци, Дженни Уолл, 2003Джанантонио Занетель (2), Лара Пейрот, 2004Джанантонио Занетель (3), Лара Пейрот (2), 2005Марко Каттанео, Лара Пейрот (3), 2006Марко Каттанео (2), Анна Сантер, 2007Зак Саймонс, Кейт Уиткомб,