Кіріспе
Скандинавиялық шаңғы спорты – шаңғының әртүрлі түрлерін қамтиды, онда шаңғы батырмасының алғы бөлігі байланысқа бекітіледі, бұл шаңғышының өкшесін шаңғыдан көтеруге мүмкіндік береді. Бұл тау шаңғысынан өзгеше, онда батырма толығымен шаңғыға бекітіледі. Демалыспен айналысуға арналған түрлеріне – жарысқа шаңғы тебу және телемарк шаңғысы жатады. Олимпиадалық бақсылыстарға – жарыс түріндегі шаңғы спорты, шаңғымен секіру және шаңғы секіру мен шаңғы тебудің біріктірілген скандинавиялық комбинациясы кіреді. FIS Скандинавиялық шаңғыдан әлем чемпионаты осы спорт түрлерін әр тақ жылдары өткізеді, бірақ телемарк шаңғысы және шаңғымен ұшу сияқты басқа да жарыстарда жеке чемпионаттар да бар. Биатлон – шаңғы тебу мен мылтықтан атудың үйлесімі, бірақ Халықаралық шаңғы федерациясының (FIS) ережелері бойынша скандинавиялық спорт түріне жатпайды. Оның орнына, ол Халықаралық биатлон одағының қарауында. Жарысқа шаңғы тебу мен шаңғымен секірудің биомеханикасы жанды зерттеулерге арналған. Шаңғы тебуге күш пен шыдамдылық, ал шаңғымен секіруге аэродинамикалық тиімділік қажет, осы талаптар екеуі де жаттығулар мен жарыстарда оңтайландырылуға тиіс нақты дағдыларға айналады.
Nordic skiing encompasses the various types of skiing in which the toe of the ski boot is fixed to the binding in a manner that allows the heel to rise off the ski, unlike alpine skiing, where the boot is attached to the ski from toe to heel. Recreational disciplines include cross country skiing and Telemark skiing. Olympic events are competitive cross country skiing, ski jumping and Nordic combined — an event combining cross country skiing and ski jumping. The FIS Nordic World Ski Championships host these sports every odd numbered year, but there are also separate championships in other events, such as Telemark skiing and ski flying. Biathlon combines cross country skiing and rifle shooting, but is not included as a Nordic discipline under the rules of the International Ski Federation (FIS). Instead, it comes under the jurisdiction of the International Biathlon Union. The biomechanics of competitive cross country skiing and ski jumping have been the subject of serious study. Cross country skiing requires strength and endurance and ski jumping requires aerodynamic efficiency, both of which requirements translate into specific skills
to be optimized in training and competition.
Шығу тегі
Көңіл көтеру саңғысы Норвегия және Швеция әскерлерінің ұйымдастырылған саңғы жаттығулары мен жарыстарынан бастау алды. Әскери жарыстар мен жаттығуларға қиын жерде таудан сырға түсу, таудан шаңғымен жүгіру кезінде нысанаға оқ атқызу және толық әскери рюкзакпен 3 шақырымдық тау шаңғысы жарысы кірді. Слалом (норвег. slalåm) – халықаралық шаңғы терминологиясына енген норвегия сөзі. 1800 жылдары Телемарк аймағындағы шаңғышылар бір-біріне "жабайы еңістерде" (ville låmir) сынасып, көлбеу еңістерді "сла" (sla) деп атаған. Кейбір жарыстар "соқпақты жолдарда" (kneikelåm) өткізілсе, кейде қиындық үшін "түсіріліс секірулері" (sprøytehopp) де қосылған. Бұл 19 ғасырдағы Телемарк жарыстары әдетте тік таудан басталып, ағаш сырғанақтары арқылы, өте қиын жолдармен жүргізіліп, дала немесе мұзды көлде өткір бұрылыс ("Телемарк бұрылысы") жасаумен аяқталған.