Кіріспе

Канадалық жазушы, актер, режиссер
канадтық композитор

Роберт Лепэйдж (12 желтоқсан 1957 жылы туған) – канадтық драматург, актер, кинорежиссер және сахналық режиссер.

Ерте өмір

Лепаж Квебек қаласында өсті. Бес жасында ол сирек кездесетін алопеция ауруына шалдықты, бұл ауру оның бүкіл денесінен шашты түсірді. Ол жасөспірім шағында өзінің геи екенін қабылдағанда клиникалық депрессиямен күресті. Ол сол кезде әлемдегі ең үлкен ашық сәулеттік проекция болды. 2008 жылдың қарашасында Лепаж Нью-Йорктегі Метрополитен опера театрында Гектор Берлиоздың «Фаусттың лағынымы» операсының сахналық нұсқасын қойды. 2009 жылдың ақпан айында Лепаж Лондонның Садлер Велс театрында «Эоннагата» атты жаңа туындысын көрсетті. Бұл жобада ол бишілер Сильви Гилем және Рассел Малифант, киім дизайнері Александр Маккуин, жарық дизайнері Майкл Халлз және дыбыс дизайнері Жан Себастьен Котэмен жұмыс істеді. Кристофер Хогвудтың дирижерлігімен Стравинскийдің «Рейк прогресі» қойылымы 2009 жылдың қаңтар айында Мадридтегі Театро Реалда қайта қойылды. 2009 жылдың көктемінде Лепаж өзінің «Аждаһалар трилогиясының» жалғасы «Көк аждаһаны» (Le Dragon Bleu) ұсынды, онда ол Қытайда тұратын квебек суретшісі Пьер Ламонтанның рөлін (жиырма жылдан астам уақыт өткен соң) қайта ойнады. 2009 жылдың күзінде Лепаж Стравинскийдің қысқа шығармаларын, қол көлеңкелі қуыршақтарды, кабуки театрын, қытай операсын және вьетнамдық су қуыршақтарын біріктіретін «Түнқұйрық және басқа қысқа ертегілер» опералық қойылымын қойды. Торонтодағы Канада операсы бұл туындыны тұсаукесерге шығарды. Содан кейін Лепаж «Тотем» атты Cirque du Soleil кезеңдік шоуының сценарийін жазып, режиссерлік етті және Нью-Йорк Метрополитен операсы үшін Ричард Вагнердің «Нибелунгтер сақинасын» жаңадан қоюға кірісті. Сериал 2010/2011 және 2011/2012 маусымдарында бөлімдермен ұсынылды – «Das Rheingold» және «Die Walküre» 2010/2011 маусымында, «Siegfried» 2011 жылдың 27 қазанында, ал «Götterdämmerung» 2012 жылдың 27 қаңтарында көрсетілді. Лепаждың толық «Сақина» циклі 2012 жылдың сәуірінде көрсетілді. Метрополитен опера театры Лепаждың шамамен 45 тонналық декорациясын ұстап тұру үшін сахна астына болаттан жасалған нығайтуларды орнатты. Лепаж 2012 жылы Met Ring өндірісі туралы «Вагнердің арманы» атты деректі фильмде түсті. 2012 жылы Лепаж Мартин Вильнёвтің «Марс және Априль» ғылыми-фантастикалық фильмінде голограмма түрінде пайда болды. Лепаждың автобиографиялық «естелік пьесасы» «887» 2017 және 2019 жылдары Нью-Йоркте («Нью-Йорк сыншылары таңдауы» ретінде) және Торонтода қойылды. Сұхбаттарының бірінде ол өзін «ылақты сепаратист» деп атады. 2018 жылы Лепаж Монреаль джаз фестивалінде «SLĀV» жобасын іске қосты; Бетти Бонифассидің туындысы соншалықты даулы болғандықтан, 19 ғасырдағы қара нәсілді құлдардың әндерін ақ адамдардың орындауы мәдени меншікке салу болып табылады деген наразылықтардан кейін тоқтатылды. Бұл шоу осы айыптауға байланысты халық арасында наразылық тудырды. Лепаждың келесі «Каната» қойылымы, 2018 жылдың желтоқсанында Парижде көрсетуге жоспарланған, онда еуропалықтардың Канадаға алғашқы қоныстануы көрсетілуі керек еді, бірақ туыс тайпа өкілдерінен келген шағымдардан кейін, оның қаржылық демеушілері қолдауын кері тартып алғаннан кейін 2018 жылдың шілдесінде жойылды. Шоу бастапқыда тоқтатылған болса да, ол ақыры 2018 жылдың желтоқсанында көрсетілді және туыс тайпа қауымдастықтарының қолдауына ие болды. Лепаждың Моцарттың «Сыбырлы флейта» операсы 2018 жылдың шілде және тамыз айларында Квебекте қойылды және оны Метрополитен операсына әкелу жоспарлануда. 2022 жылғы Крайовадағы Халықаралық Шекспир фестивалінде театр ғалымы Октавиан Саю оның жаңашылдық рухы мен бірегей шығармашылығы үшін мақтап, Лепажды қазіргі заманғы театрдың нағыз шебері деп атады. 2022 жылы Роберт Лепаж Мартин Вильнёвтің «Имельданың 12 міндеті» фильміне оралды, онда ол Гиннетт Рено мен Мишель Барретпен бірге Мартин мен Денис Вильнёвтің әкесі Жанды, нотариусты ойнады. Сонымен қатар, ол суретші Жан Пол Риопельдің туындылары негізінде жаңа пьесаның құрылуын жариялады. Шоу 2023 жылы суретшінің 100 жылдығына орай қойылатын болады.

Құрметтер

1994 жылы Лепаж "өзінің ерекше ойлы және жаңашыл жұмысы үшін" Канада орденінің офицері атанды. 1999 жылы ол Квебектің Ұлттық орденінің офицері атанды. 2001 жылы Канаданың Даңқ аллеясына енді. 2009 жылы "өнер саласына, әсіресе кино, театр және операға, актер, продюсер және режиссер ретінде халықаралық үлесі үшін" Канада орденінің серігі атанды. 1994 жылы ол Ұлттық өнер орталығы сыйлығын, Бас губернатордың өнер сыйлығының қосымша сыйлығын алды. 2009 жылы Лепаж өмір бойы шығармашылық жетістіктері үшін Бас губернатордың сахналық өнер сыйлығын алды. Ол марапаттау рәсіміне қатыса алмады, бірақ алдын ала жазылған сөйлеу арқылы сыйлықты қабылдады. 2007 жылдың 29 сәуірінде Лепаж Еуропалық комиссияның 2007 жылғы Еуропа театр сыйлығымен марапатталды. Бұл сыйлықты Лепаж бен неміс режиссері Питер Задек бөлісті. Ол "Полиграф" (Le Polygraphe), "Мүмкін әлемдер" және "Айдың алыс жағы" фильмдері үшін ең үздік режиссура номинациясында "Джин" сыйлығына ұсынылды. Ол "Конфессионал" (Le Confessionnal) фильмі үшін осы сыйлықты жеңіп алды. "Но" фильмі үшін "Ютра" сыйлығының үздік режиссері номинациясына ұсынылды. "Мүмкін әлемдер" фильмі үшін арнайы "Ютра" сыйлығын жеңіп алды. 2013 жылы Лепаж оныншы Гленн Гулд сыйлығының иегері атанды.

Еуропа театр сыйлығы

2007 жылы Салоникада XI Еуропа театр сыйлығымен марапатталды. Сыйлықты табыстаушы ұйым былай деп мәлімдеді: Квебек режиссері Роберт Лепаж, Еуропадан болмаса да, Ескі құрлықтың театрына зор әсер етіп, оның өрнек құралдарын жаңарып, көбінесе еуропалық актерлермен жұмыс істейді және репертуары, сезімталдығы мен көзқарасы еуропалық санатында қарастырылады. Лепаждың таңдалуы, бір кездегі Американың Роберт Уилсонының таңдалуы сияқты, ең алдымен 1986 жылы Еуропалық комиссиямен келісім бойынша бекітілген сыйлық ережелерінде көзделген мәдени саясат тұрғысынан қарастырылуы керек, аталған саясаттың мақсаты – "ұлттардың өзара түсіністігі мен білімін арттыруға маңызды үлес қосатын мәдени шараларды жасау арқылы көзге түскен театр қайраткеріне немесе мекемесіне" сыйлық беру болып табылады.