Кіріспе
Herbert Milton Stempel (19 желтоқсан 1926 - 7 сәуір 2020) – американдық телеойын шоуларының қатысушысы және одан кейін индустрияның алаяқтығын ашық айтқан адам, ол 1950 жылдардағы викториналық скандалдармен танылды. Оның "Twenty One" шоуында жеңімпаз ретінде алты апта бойы жалған көрсетілген қатысуы Колумбия университетінің профессоры және көрнекті әдебиеттік тұлға Чарльз Ван Дореннен жалған жеңіліспен аяқталды.
Herbert Milton Stempel (December 19, 1926 – April 7, 2020) was an American television game show contestant and subsequent whistleblower on the fraudulent nature of the industry, in what became known as the 1950s quiz show scandals. His rigged six week appearance as a winning contestant on the 1950s show Twenty One ended in an equally rigged defeat by Columbia University teacher and literary scion Charles Van Doren.
Экспозиция
Кейіннен Энрайт оған өзінің шоуларын NBC-ге сатқандықтан, уәдесін орындай алмайтынын айтқанда, Стемпель Нью-Йорк Journal American теледидарлық газетінің колумнисті Джек О'Брайанды шақырды. О'Брайан оқиғаның логикалық екенін көрсе де, газеттің синдикаты жала жабудан қорқып, бұл айыптаманы қосымша растаусыз басып шығарудан бас тартты. Кейінірек Стемпель Конгресске 1957 жылдың ақпан айында "Нью-Йорк Пост" газетінің тілшісімен сөйлескенін, бірақ бұл газеттің де "Журнал Американ" сияқты күмәндері болғанын айтты. Стемпельдің айыптамаларын растайтын куәгерлер немесе нақты дәлелдер болған жоқ, ал Энрайт оларды Ван Дореннің жетістігіне деген қызғанышпен байланысты деп жоққа шығарды. Бірақ Эд Хилгмейер, күтіп тұрған қатысушы, Мари Виннге тиесілі жауаптарға толы дәптерді тапты. Мари Винн – жаңа викториналық шоу Dotto-ның қатысушысы, ол CBS телеарнасында көрсетіліп жатқан еді. Осы оқиға билік органдарын және Journal American-ды Стемпельді қабылдауға итермеледі. Манхэттен округінің прокурорының көмекшісі Джозеф Стоун, бұл істі екі үлкен сот тергеуіне жіберген, Энрайт Стемпелді өзіне "психикалық тұрақсыздықпен және шантажбен" сипаттады және Стемпельге алдын ала сұрақтар мен жауаптар бергенін жоққа шығарды. Twenty One викторинасына қатысушы Ричард Джекман, Нью-Йорк штатының Онеонта қаласынан келген жазушы, 3 қазанда өзінің қатысуына дейін жаттықтырылғанын айтты. Содан кейін викториналық шоу туралы тергеу басталды. Джекман ойынның ол пайда болған түні ғана түзетілгенін түсінді, оған қойылған сұрақтар Энрайтпен бірге "жаттығу сессиясында" қарастырылған сұрақтарға ұқсас болғанда ғана түсінген. Энрайт дереу қарсылық білдіріп, кез келген заңсыздық пен алаяқтықтан бас тартты, Journal American газетін сотқа берді және Стемпельдің беделін түсіру науқанын ұйымдастырды. Ол Стемпельдің психикалық тұрақсыз екенін дәлелдеуге тырысты, оның оған жасырын жаздырылған әңгімесінің жазбасын ойнатты. Одан әрі беделсіз ету үшін Энрайт Стемпельдің бұрын қол қойған мәлімдемесін жариялады, онда Twenty One адал бағдарлама екені, Барри мен Энрайт кінәсіз екені және ешқандай тоқымашылық болмағаны айтылған. 2008 жылы Чарльз Ван Дорен ұзақ үнсіздігін бұзып, The New Yorker журналында Роберт Редфордтың продюсерлік компаниясы оған "Квиз шоу" фильмін түсіруде ынтымақтастық жасау туралы ұсыныс жасағанын сипаттады. Ол Barry & Enright Productions қызметкері Альберт Фридманның Stempel-Van Doren бәсекесінің сценарийін жазуға жауапты екенін мәлімдеді және Стемпельді CCNY студенті ретінде бейнелеуге қарсы болды: Шын мәнінде, ол [Стемпель шын мәнінде АҚШ армиясында болды] теңізшілердің ардагері, кейде персиялық қойдың былғарыдан жасалған пальтосын киіп түсірілген әйелге үйленген және оның бет-жүзін жасыру үшін оны дереу көзден таса алып кеткен. Ван Дорен WGBH-ның "Американдық тәжірибе" деректі фильмін "Квиз шоу аңыздары" көрмейінше, шоудың бір кездері, кем дегенде бір эпизодта адал болғанын білмейтінін және "Херб Стемпель бірінші болып түзетуге келіскенін" жазды. Бұл соңғы ескерту даулы. Дэн Энрайт демеушілердің наразылығына байланысты, ол шоуды 1956 жылдың 12 қыркүйегінде дебюттік эпизодтан кейін дереу түзетуге бастағанын мәлімдеді. 17 қазанда Стемпельдің хореографиялық қатысуына дейінгі бес аптадағы қатысушылар жауаптарды "жаттығу сессияларында" Ричард Джекман сипаттағандай алды ма, әлде Стемпель сияқты ашық жаттықты ма - белгісіз. Джекманның айтуынша, Энрайт шоуға қатысу алдында қатты қорқып, Джекманның таңғалуы үшін: "Сен менің мансабымды қирату мүмкіндігіне иесің" деп мәлімдеді. Жарысқа түскен жазушы Джекман Энрайтқа бұзылған шоуда жалғаса алмайтынын айтқаннан кейін, Энрайт оны ойын өзгертуге көндіру үшін әр түрлі ынандыру түрлерін және ақша ұсыныстарын қолданды. Ақыры Джекман 15 000 долларлық чек қабылдады және жалғастығы үшін тағы да пайда боламын деп уәде берді, сондықтан ол "жеңісін" алып, шоудың басында кетуге болады. Кент Андерсон Энрайтты келесі қатысушының ынтымақтасатынына көз жеткізетін адам ретінде суреттейді. Энрайт басқа қатысушылармен істегендей, Стемпельдің сезімдерін әдейі нысанаға алған деп сипатталады, олардың толық қатысуына қол жеткізу үшін ешбір мүмкіндікті жібермеген. quote|Мен өмір бойы кедей болдым, мен қуаныштан қалжыңдадым, мен бұл бағдарламалардың осылай жүргізілетінін өз басымға ала бастадым. Мен таңғалдым, не айтарымды білмедім. Мен оған мен солай жасаймын дедім.|Херб Стемпель
In fact, he was a Marines [Stempel was actually in the U. S. Army] veteran married to a woman of some means who once appeared on the set wearing a Persian lamb coat and was quickly spirited away so that she wouldn't blow his cover. Van Doren wrote that until he viewed WGBH's American Experience documentary The Quiz Show Scandals he was ignorant of the fact that the show had once been honest—at least for one episode—and that: "Herb Stempel was the first to agree to the fix". This latter remark is debatable. Dan Enright has stated that due to the sponsor's displeasure he began to rig the show immediately after the premiere episode debuted on September 12, 1956. Whether the contestants in the five weeks before Stempel's choreographed October 17 appearance unwittingly received the answers in "practice sessions" the way Richard Jackman described, or were openly coached the same way Stempel was, is unclear. According to Jackman, an earlier contestant than Stempel, Enright was extremely nervous before his appearance on the show and stated, to Jackman's bewilderment: "You are in a position to destroy my career." After Jackman, a struggling author, told Enright he could not continue on a rigged show, Enright tried various types of persuasion and offers of money to persuade him to change his mind. Jackman finally accepted a check for $15,000, and for continuity's sake promised to appear again so he could publicly choose to take his "winnings" and depart at the beginning of the show. Kent Anderson portrays Enright as someone who would make certain his next contestant would cooperate. Enright is described as deliberately targeting Stempel's emotions, as he did with other contestants, leaving no angle overlooked when trying to gain their full participation. quote|I had been a poor boy all my life, and I was sort of overjoyed, and I took it for granted that this was the way things were run on these programs I was stunned, I didn't know what to say I told him I would do it.|Herb Stempel