Кіріспе
Жыныстық қозғанда қынаптың табиғи майлануы. Қынап майлауы – қынапты майлайтын табиғи сұйықтық. Қынап майлауы әрқашан болады, бірақ овуляция кезінде және жыныстық қатынасқа дайындық кезінде оның өндірісі едәуір артады. Қынаптың құрғақтығы – бұл майлаудың жеткіліксіздігінен туындайтын жағдай, және кейде оны толықтыру үшін жасанды майлау заттары қолданылады. Жеткілікті майлау болмаса, жыныстық қатынас ауыруы мүмкін. Қынап қабырғасында бездер жоқ, сондықтан қынап майлаудың басқа тәсілдеріне тәуелді болуға тиіс. Вагинальды қабырғалардың плазмасы, қан тамырларының кеңеюіне байланысты, негізгі майлау көзі болып саналады, ал кіреберіс (қынап саңылауы) төменгі және оң және сол жағында орналасқан Бартолин бездері де қынап қабырғасының секрециясын арттыру үшін шырыш бөліп шығарады. Овуляция кезінде жатыр мойнының шырышы қосымша майлауды қамтамасыз етеді.
Vaginal lubrication is a naturally produced fluid that lubricates the vagina. Vaginal lubrication is always present, but production increases significantly near ovulation and during sexual arousal in anticipation of sexual intercourse. Vaginal dryness is the condition in which this lubrication is insufficient, and sometimes artificial lubricants are used to augment it. Without sufficient lubrication, sexual intercourse can be painful. The vaginal lining has no glands, and therefore the vagina must rely on other methods of lubrication. Plasma from the vaginal walls due to vascular engorgement is considered to be the chief lubrication source, and the Bartholin's glands, located slightly below and to the left and right of the introitus (vaginal opening), also secrete mucus to augment vaginal wall secretions. Near ovulation, cervical mucus provides additional lubrication.
Құрамы
Вагинальдық сұйықтық шамалы қышқыл және кейбір жұқпалы жыныстық инфекциялар кезінде одан да қышқылдануы мүмкін. Вагинальдық сұйықтықтың қалыпты pH көрсеткіші 3,8 мен 4,5 аралығында болады, ал еркек мөлдір сұйықтығының pH көрсеткіші әдетте 7,2 мен 7,8 аралығында болады (нейтральды pH 7,0). Қозған кезде, вагинальдық майлау, кейде "қозу сұйықтығы" деп те аталады, өндіріледі. Бұл түссіз, жұқа және сырғанақ. Әдетте ол бір сағатқа дейін сақталады.
Өндіріс
Адамның қынабында қан тамырларына әсер ететін ішек полипептидіне (VIP) жауап беретін жүйкелер бар. Осының нәтижесінде VIP қынабқа қан ағынын күшейтеді, сонымен қатар қынабтың майлануын арттырады. Зерттеулер көрсеткендей, VIP жыныстық қозғанда байқалатын жергілікті физиологиялық өзгерістерді – жыныс мүшелерінің тамырларының кеңеюін және қынабтың майлануының артуын – реттеуге қатысуы мүмкін.
Ұрық қурауы
Жеткілікті майлаудың болмауы немесе қынаптың құрғақтығы диспареунияға алып келуі мүмкін, ол жыныстық ауырсыну синдромының бір түрі. Қынаптың құрғақтығы жыныстық қоздырылудың бұзылуының белгісі саналғанымен, ол жеткіліксіз қоздырылу мен ынталандырудан немесе менопауза (атрофиялық вагинитті тудыруы мүмкін), жүктілік немесе бала емізу кезіндегі гормональды өзгерістерден де туындауы мүмкін. Контрацепциялық кремдер мен көбіктерден болатын тітіркеніс, сондай-ақ жыныстық жақындыққа қатысты қорқу мен алаңдаушылық та құрғақтыққа себеп болуы мүмкін. Қынаптың құрғақтығы – Сьегрен синдромының (SS) да белгісі болуы мүмкін, бұл созылмалы аутоиммундық ауру, онда организм ылғал өндіретін бездерді жояды. Кейбір дәрі-дәрмектер, соның ішінде рецептсіз сатылатын антигистамин препараттары, жүктілік, лактация, менопауза, қартаю немесе диабет сияқты жағдайлар майлауды төмендетуі мүмкін. Антихолинергиялық немесе симпатомиметик әсері бар дәрілер қынаптың шырышты қабығын, яғни "ылғал" тіндерін кептіреді. Мұндай препараттарға аллергиялық, жүрек-қантамырлық, психиатриялық және басқа да ауруларға арналған көптеген дәрілер жатады. Орал контрацептивтер де қынаптың майлауын арттыруы немесе азайтуы мүмкін. Сирек жағдайларда, селективті серотониннің кері сіңіруін тежеушілер (SSRI) әйелдерде ұзаққа созылатын, дәрігерлік шаралардың нәтижесінде туындаған жыныстық дисфункцияны тудыруы мүмкін, оның белгілеріне әйелдерде қынаптың майлауының төмендеуі кіреді. Егде жастағы әйелдерде қынаптың майлауы азаяды, ал эстроген деңгейінің төмендеуі қынаптың құрғауына әкелуі мүмкін.
Жасанды майлау материалдары
Жыныстық қатынас алдында әйелдің кіндігі құрғап қалған жағдайда, жыныстық қатынас оған қолайсыз немесе ауыртпалы болуы мүмкін. Жеке майлау затын кіндік тесігіне, қамысқа (немесе саусақтар немесе дилдо сияқты басқа да енгізілетін заттарға) немесе екеуіне де қолдануға болады, бұл табиғи майлауды күшейту және қолайсыздық немесе ауыруды болдырмау немесе азайту үшін жасалады. Сирек жағдайларда, жыныстық қатынас алдында кіндікке дәрілік тампон салынуы мүмкін. Майға негістелген майлау заттары латекстің күшін әлсіретіп, презервативтердің, латекс қолғаптардың немесе ауыздықтардың контрацепция құралы ретінде немесе жұқпалы аурулардан қорғау ретінде тиімділігін төмендетуі мүмкін, сондықтан су немесе силиконға негістелген майлау заттары жиі қолданылады. Жасанды майлау затын қолдану әйел үшін жыныстық қатынастың азабын азайтуға көмектеседі, бірақ кіндік құрғауының түпкі себебін шешпейді.
Құрғақ жыныстық қатынас
Кейбір адамдар құрғақ секс жасауға тырысады, яғни қынаптық жағылатын сұйықтықтың жоғалуына себеп болады. Мұндай іс-әрекеттің себебі тазару және енетін серіктің жыныстық қуанышын арттыру болып көрінеді. Дегенмен, бұл әрекет әйелге жыныстық қатынасты ауыртпалы етуден басқа, екі серікке де жұқпалы аурулардың таралу қаупін арттырады деп саналады.