Кіріспе

Вульвадағы қынап ашылуының екі жағындағы тері жапсырмалары. Кіші еріндер (латынша «кіші еріндер», labium minus), сондай-ақ ішкі еріндер немесе нимфалар деп те аталатын бұл екі тері жапсырмасы приматтардың вульвасының құрамына кіреді, қынап және зәр жолы ашылуларынан басталып, вестибюльді қамтиды. Кіші еріндер үлкен еріндер арасында орналасқан және бірге еріндерді құрайды. Олардың мөлшері, түсі және пішіні әр адамда әртүрлі болады. Кіші еріндер еркектердегі ұрғашы мүшесінің рафесімен гомологты.

Құрылымы мен жұмыс істеуі

Кіші еріндер клитордан көлденең төмен қарай, бүйірлеріне және артқа қарай, кіріспе вестибулының екі жағында созылып, кіріспе вестибулының төменгі бөлігі мен үлкен еріндер арасында аяқталады. Кіші еріндердің артқы (төменгі) ұштары көбінесе кіші еріндердің тобығы деп аталатын тері қабатшасымен орта сызықта біріктіріледі. Олардың кіріспе беттері қабатты қабыршақты эпителиймен жабылады. Кіріспе вестибулының барлық аймағы сияқты, осы бездер бөліп шығаратын шырыш кіші еріндерді құрғақтан және механикалық тітіркенуден қорғайды.

Жұмыс істеу

Ішкі еріндер механикалық тітіркенуден, құрғақтықтан және инфекциялардан жоғары сезімталдығымен ерекшеленетін кілегейлі қуыстың (вестибуль) қорғаныш функциясын атқарады, оның арасында қынап және зәр шығару тесігі орналасқан. Қынаптық жыныстық қатынас кезінде олар әйелдің кілегейлі қуыс аймағының, клитордың және қынабының, сондай-ақ серігінің мүшесінің қоздырылуына көмектеседі. Клитордың қоздырылуы ішкі еріндердің клитордың қақпағын (капотын) және оның бауын (френулумын) тартып тұруы арқылы жүзеге асуы мүмкін. Жыныстық уытқтану кезінде олар қынаптан және оның айналасынан шығатын шырышпен майланады, бұл енуді жеңілдетіп, тітіркенуден сақтайды. Әйелдің сыртқы зәр шығару тесігі (меатус) кішкентай еріндер арасында орналасқандықтан, олар әйелдер зәр шығарған кезде зәр ағынын бағыттауға қатысуы мүмкін.

Медициналық жағдай

Құрылымы бойынша кез келген тітіркендірішке өте сезімтал және несеп, кілегей, смегма және тіпті нәжіс болуы мүмкін шығару аймағында орналасқандықтан, кіші еріндер вульваның қабыну инфекцияларына, мысалы вульвитке бейім болуы мүмкін. Вульваның барлық бөлігін су және медициналық сараптамадан өткен тазалау құралдарын қолданып, дұрыс және үнемі тазалау арқылы қабыну мүмкіндігін азайтуға болады. Нәжіс бактерияларымен ластануды болдырмау үшін, вульва тек алдыңғы жағынан артқа қарай жуу ұсынылады – ұйқы безінен (mons pubis) бастап, перинеум мен анусқа дейін. Су мен арнайы сұйық тазалау құралдарынан (лосьондардан) басқа, әйелдердің жеке гигиенасы үшін ылғалды сүлгілер де сатылымда бар. Кейбір әйелдер несеп тастағаннан кейін, аймақтағы несеп тамшыларынан туындаған тітіркену мен инфекциялардан сақтану үшін вульвалық вестибульді қағаз салфеткамен сүртіп кептіреді. Дегенмен, тазалау құралдарын дұрыс таңдамау немесе оларды дұрыс қолданбау кіші еріндердің тітіркенуіне әкелуі және медициналық көмек қажет болуы мүмкін. Кішкентай қыздардың кіші еріндерін жуу кезінде күшпен сүртіп тазалау, олардың денесіндегі эстрогеннің жетіспеушілігімен бірігіп, көбінесе балалар арасында кездесетін кіші еріндердің бірігуіне (labial fusion) алып келуі мүмкін. Егер біріккен кіші еріндер несеп шығаруға кедері келтірсе, несеп жиналып, ауырсыну мен қабынуға себеп болуы мүмкін. Ересек әйелдерде бұл аймақтың тітіркенуіне тым тар іш киім кию себеп болуы мүмкін (әсіресе, кіші еріндердің кеңейгені пудендальді жарыққа (pudendal cleft) шығып тұрған жағдайда); ал дене қозғалыстары кезінде кіші еріндерге тиіп сүртілетін G-кенттер (G-strings) тітіркенуге немесе сыртқы ортадан немесе анус арқылы берілген бактериялардан инфекцияға әкелуі мүмкін.

Басқа жануарлар

Примат емес сүтқоректілерде әдетте бір ғана жұп кішкентай лабиалар болады, олар лабиа вульва деп аталады және приматтардың кіші лабиаларымен гомологты болып табылады.