Кіріспе
Ішкі жану қозғалтқышының түрі. Табиғи аспирациялық қозғалтқыш, сондай-ақ әдеттегі аспирациялық қозғалтқыш деп те аталады және N/A немесе NA деп қысқартылады, – бұл ауаның ішке қабылдануы тек атмосфералық қысымға тәуелді болатын және турбокомпрессор немесе суперчарджер арқылы күштеп ішке тарту жүрмейтін ішкі жану қозғалтқышы.
A naturally aspirated engine, also known as a normally aspirated engine, and abbreviated to N/A or NA, is an internal combustion engine in which air intake depends solely on atmospheric pressure and does not have forced induction through a turbocharger or a supercharger.
Сипаттама
Табиғи аспирациялық қозғалтқышта, жану үшін ауа (дизельді қозғалтқыштағы дизельдік цикл немесе бензинді қозғалтқыштардағы Отто циклінің белгілі бір түрлері, атап айтқанда, тікелей бүркігішті бензин) немесе ауа-отын қоспасы (дәстүрлі Отто циклы бензинді қозғалтқыштар) атмосфералық қысымның әсерімен, поршень төмен қарай жылғанда сору кезінде туындайтын жартылай вакуумға қарсы қозғалтқыштың цилиндрлеріне тартылады. Қозғалтқыштың кіріс трактындағы, соның ішінде кіріс жинағышындағы туа біткен шектеулерге байланысты, ауа сорылғанда қысымның сәл төмендеуі байқалады, нәтижесінде көлемдік тиімділік 100%-дан кем болады – және цилиндрдегі ауа толыққанды зарядталмайды. Ауа зарядының тығыздығы, демек, қозғалтқыштың теориялық ең жоғары қуаты, индукциялық жүйенің шектеулерінен өзге, қозғалтқыштың айналу жылдамдығына және атмосфералық қысымға да тәуелді, соңғысы жұмыс биіктігінің артуымен төмендейді. Бұл мәжбүрлі индукциялық қозғалтқыштан өзгеше, онда механикалық түрде басқарылатын суперчарджер немесе эгзостық газбен жұмыс істейтін турбочарджер ауаның массасын атмосфералық қысыммен ғана қамтамасыз етілгеннен артық мөлшерде ұлғайтуға мүмкіндік береді. Азот оксиді де ауаға түсетін оттегінің массасын жасанды түрде арттыру үшін қолданылуы мүмкін. Бұл үшін сұйық азот оксиді кіріс жинағышына жіберіледі, ол атмосфералық ауаға қарағанда берілген көлемде әлдеқайда көп оттегін қамтамасыз етеді. Азот оксиді ыдырағаннан кейін масса бойынша 36,3% қолжетімді оттегі құрайды, ал атмосфералық ауада бұл көрсеткіш 20,95% құрайды. Азот оксиді атмосфералық қысымда қайнайды және буланудың жасырын жылуынан айтарлықтай салқындату эффектін береді, бұл табиғи аспирацияға қарағанда ауа зарядының тығыздығын едәуір арттыруға көмектеседі.
Қолданбалар
Автомобильдердің көптеген бензинді қозғалтқыштары, сондай-ақ автокөлік мақсатына арналмаған көптеген кіші қозғалтқыштар табиғи түрде ауамен толады. Көптеген қазіргі заманғы дизельді қозғалтқыштар, тас жол көліктерін қозғайтын, қуат пен салмақ арақатынасын жақсарту, жоғары тартымдылық қисығын, жақсы отын тиімділігін және шығарындылардың азаюын қамтамасыз ету үшін турбожүктегішпен жабдықталған. Турбожүктегіш дизельді қозғалтқыштарда, теміржол, теңіз және коммерциялық стационарлық қолданыстарда (мысалы, электр энергиясын өндіру) кеңінен қолданылады. Күшпен индукция, сондай-ақ, поршеньді ұшақ қозғалтқыштарында ұшақ биіктікке көтерілгенде болатын қуат жоғалтуын азайту үшін қолданылады.