Кіріспе

Электромагниттік толқынның осцилляциялары таралу бағытына перпендикуляр болатын толқын.

Электромагниттік сәулеленудің көлденең режимі – сәулеленудің таралу бағытына перпендикуляр (яғни көлденең) жазықтықтағы электромагниттік өрістің нақты бір үлгісі. Көлденең режимдер радио толқындарда және толқын жетектеріне шектелген микротолқындарда, сондай-ақ оптикалық талшықтағы жарық толқындары мен лазердің оптикалық резонаторында кездеседі. Көлденең режимдер толқын жетекшісімен шектелген жағдайлардың нәтижесінде пайда болады. Мысалы, қуыс металл толқын жетекшісіндегі радио толқынының толқын жетекшісі қабырғаларындағы тангенциалды электр өрісінің амплитудасы нөлге тең болуы керек, сондықтан толқындардың электр өрісінің көлденең үлгісі қабырғалар арасына сыйымды болуымен шектеледі. Осы себепті толқын жетекшісі қолдайтын режимдер квантталған. Рұқсат етілген режимдерді нақты берілген толқын жетекшісінің шекаралық жағдайлары үшін Максвелл теңдеулерін шешу арқылы табуға болады.

Режимдер түрлері

Еркін кеңістіктегі немесе көп мөлшердегі изотроптық диэлектриктегі бағытталмаған электромагниттік толқындар жазық толқындардың суперпозициясы ретінде сипатталуы мүмкін; оларды төменде анықталғандай TEM режимдері ретінде сипаттауға болады. Дегенмен, физикалық құрылыммен шектелген кез келген толқын жетегінде, белгілі бір жиіліктің толқыны көлденең режим (немесе мұндай режимдердің суперпозициясы) арқылы сипатталуы мүмкін. Бұл режимдер әдетте әртүрлі таралу тұрақтыларымен сипатталады. Егер екі немесе одан көп режимдер толқын жетегі бойымен бірдей таралу тұрақтысына ие болса, онда осы таралу тұрақтысымен сипатталатын толқынды сипаттау үшін бірнеше модальдық жіктемелер мүмкін болады (мысалы, орталық емес Гаусс лазерлік режимін төменде сипатталған Гермит-Гаусс режимдерінің немесе Лагерр-Гаусс режимдерінің суперпозициясы ретінде де сипаттауға болады).

Оптика талшықтары

Оптикалық талшықтағы режимдер саны көп режимді оптикалық талшықты бір режимді оптикалық талшықтан ажыратады. Басқаша айтқанда, бір режимді талшықтан көп режимді талшықтың айырмашылығы – режимдер саны. Сатылы индекс талшықтағы режимдер санын анықтау үшін V санын анықтау қажет: мұндағы – толқын саны, – талшықтың өзегінің радиусы, ал және – өзектің және қаптаманың сыну көрсеткіштері. V параметрі 2,405-тен төмен талшықтар тек негізгі режимді (гибридтік режимді) қолдайды, сондықтан олар бір режимді талшықтар, ал V параметрі жоғары талшықтар бірнеше режимге ие. Электр өрісінің таралуын режимдерге жіктеу пайдалы, себебі көптеген электр өрісінің амплитудаларын өлшеуді режимдердің амплитудасының аз санына дейін жеңілдетуге болады. Бұл режимдер уақыт өте келе қарапайым ережелер жиынтығы бойынша өзгеретіндіктен, электр өрісінің таралуының болашақ мінез-құлқын болжауға мүмкіндік туады. Күрделі электр өрісінің таралуын оңайлату оптикалық талшықты байланыс жүйелерінің сигналды өңдеу талаптарын азайтады. Типтік төмен сыну көрсеткішінің контрасты жоғары талшықтардағы режимдер әдетте LP (сызықтық поляризация) режимдері деп аталады, бұл электр өрісінің шешімі үшін скалярлық жуықтауды білдіреді, ол тек бір көлденең электр өрісі компонентін қамтиды деп есептеледі.

Лазерлер

Цилиндрлік симметриялы лазерде көлденең режим үлгілері Гаусс сәуле профилі мен Лагер полиномиалының комбинациясы арқылы сипатталады. Режимдер TEMpl деп белгіленеді, мұнда p және l – тиісінше радиалдық және бұрыштық режимдер ретін белгілейтін бүтін сандар. Режимнің ортасынан (r, φ) нүктедегі (полярлық координаттарда) интенсивтілік мынадан беріледі:

мұнда 1=ρ = 2r^(2)/w^(2), – p реттік және l индексіндегі Лагердің байланысты полиномы, ал w – режимнің Гаусс сәуле радиусына сәйкес келетін нүкте мөлшері. 1=p = l = 0 болған кезде TEM00 режимі ең төменгі реттік болып табылады. Бұл лазерлік резонатордың негізгі көлденең режимі және Гаусс сәулесімен бірдей. Үлгіде бір жапырақ бар және режим бойынша тұрақты фазасы бар. Өсе түсетін p режимдері концентрлік шеңберлердің интенсивтілігін көрсетеді, ал өсе түсетін l режимдері бұрыштық таралымды жақтарды көрсетеді. Жалпы, режим үлгісінде 2l(p+1) нүктелер бар (1=l = 0-дан басқа). TEM0i* режимі, «пончик» режимі деп аталатын, бір-біріне қатысты 360°/4i бұрышпен айналған екі TEM0i режимінен (1=i = 1, 2, 3) тұратын арнайы жағдай. Режимнің жалпы мөлшері Гаусс сәуле радиусы w арқылы анықталады, және бұл сәуле таралуымен ұлғаяды немесе азаяды, алайда режимдер таралу кезінде жалпы пішінін сақтайды. Жоғары реттік режимдер TEM00 режиміне қарағанда салыстырмалы түрде үлкен, сондықтан лазердің негізгі Гаусс режимін лазер қуысына тиісті көлемдегі диафрагманы орналастыру арқылы таңдауға болады. Көптеген лазерлерде оптикалық резонатордың симметриясы Брюстер бұрышты терезелері сияқты поляризациялық элементтермен шектеледі. Бұл лазерлерде тікбұрышты симметриялы көлденең режимдер қалыптасады. Бұл режимдер TEMmn деп аталады, m және n – өрнектің көлденең және тік реті. Z осьінде таралатын сәуле үшін (x, y, z) нүктедегі электр өрісінің үлгісі мынадан беріледі:

мұндағы , , , және – белдік, нүкте мөлшері, қисықтық радиусы және Гаусс сәулесі үшін берілген Гоуй фазалық ығысу; – нормалау тұрақтысы; және – k-шы физиктің Гермит полиномы. Тиісті интенсивтілік үлгісі:

TEM00 режимі цилиндрлік геометриядағыдай дәл сол негізгі режимге сәйкес келеді. Өсе түсетін m және n режимдерінде көлденең және тік бағытта пайда болатын жақтар болады, әдетте (m + 1)(n + 1) жақ үлгіде болады. Бұрынғыдай, жоғары реттік режимдер 00 режиміне қарағанда кеңірек кеңістікке ие. TEMmn әр жақтың фазасы оның көлденең немесе тік көршілеріне қатысты π радианмен ығыстырылады. Бұл әр жақтың поляризациясы бағытын өзгерткенмен бірдей. Лазердің шығысының жалпы интенсивтілік профилін лазер қуысының рұқсат етілген көлденең режимдерінің кез келгенінің суперпозициясынан жасауға болады, бірақ көбінесе негізгі режимде ғана жұмыс істеу қажет.