Кіріспе

1980 ж. Жюль Басс жасаған анимациялық музыкалық телефильм. "Корольдің оралуы" (немесе "Корольдің оралуы: Хоббиттер туралы әңгіме") – 1980 жылғы америка-жапон анимациялық музыкалық фантастикалық телефильмі, оны Rankin/Bass және Topcraft компаниялары жасаған. Бұл Дж.Р.Р.Толкиннің 1955 жылғы жоғары фантастикалық романы "Сақиналардың иесі" бөлігінің бейімделуі. Фильм атауын романның үшінші және соңғы томы – "Корольдің оралуынан" алған, және ол 1977 жылғы "Хоббит" фильмінің жалғасы болып табылады. Бұл көрсетілім Толкин отбасы мен "Fantasy Films" компаниясы арасындағы сот дауы шешілгеннен кейін 1980 жылғы 11 мамырда, жексенбі күні ABC телеарнасында көрсетілді. "Корольдің оралуы" сыншылар мен жанкүйерлер тарапынан әлсіз қарсы алынды.

Сюжет

Бильбо Бэггинстің 129-шы туған күніне арналған тойда оның жүйкесі Фродо қолынан саусағының жоқтығын түсіндіреді, ал Гондордың Миңкүлшісі бір сақинаны жою және Қара Лорд Сауронды жеңу туралы баяндайтын жыр айтады. Мордорда Фродоның досы және серігі Сэмвайз Гамги Фродоның болмауында Сақинаны алып жүреді, өйткені ол Фродоны Сирит Унгол орк бекінісінен құтқаруға тырысады. Саяхат барысында Сэм Сақинаны өзіне қалауға құмарланады, бірақ соңында оның күшіне қарсы тұрады. Ол Фродоны құтқарады, ал екі хоббит Құтқарылу тауына барып, Сақинаны жоюға бет түзеді. Осы уақытта Ақ Гандальф және Хоббит Пиппин Минас Тиритке келіп, Гондордың басқарушысы Денеторды алдағы соғыс туралы ескертеді, бірақ басқарушының ақылдан адасып, өз өмірін құртуға ниеттенгенін біледі. Фродо мен Сэмвайз Құтқарылу тауына қарай жол тартады (Сақина иелерінен жасырынып, орктар батальонының ішіне кіріп кетеді), бірақ оларға ондаған жыл бұрын Бильбодан Сақинаны алған Голлум шабуыл жасайды. Бірақ Фродо Голлумды құлатып, Ажалдың жарығына қадам басады. Сэм Голлумды өлтіруге дайындалады, бірақ оған аянып, қашып кетуіне рұхсат береді. Осы кезде Гондордың көршілес мемлекеті Рохан Пеленнор шайқасында Сауронның әскерлерімен шайқасады, бірақ оның патшасы Теоден Ангмардың Сиқыршы патшасынан қаза табады. Теоденнің қызы Эовин шайқасқа қатысу үшін еркек кейпінде киініп, Мерридің көмегімен Сиқыр патшасын өлтіріп, Сауронның әскерін уақытша жеңеді. Бұл күштер батыстан келе жатқан қара флотты көріп қайта жиналады, оның көрінісі Денеторды өз-өзіне қол жұмсауға итермелейді, бірақ флот Гондордың принці Арагорнның басқаруында екенін білгенде олардың рухы құлдырайды. Өзі келгенде Гондор тағына мұрагер Арагорн Сауронмен Қара қақпада кездесуге ниеттенді. Мұнда ол Сауронның елшісімен тартысқа түседі, ал екі әскер шайқасқа дайындалады. Құтқарылу тауында Фродо Сақинаның күшіне бағынып, оны киеді, көрінбей қалады. Сэм Голлум мен Фродоның Сақина үшін күресіп жатқанын көреді, нәтижесінде Голлум Сақинаны иелену үшін Фродоның саусағын тістейді. «Бағалысы» қайта қолға тиген қуаныштан билеп, Голлум Құтқарылу тауының лавасына құлап, Сақинаны өзімен бірге алып кетеді. Сақина жойылды, Саурон жоқ болады. Сэм мен Фродоны Бүркіттер құтқарады. Бірнеше айдан кейін Арагорн Гондордың патшасы болып тағайындалады. Оқиға Фродоның Орта жерді тастап кеткенде Бильбо, Гандальф және Эльрондты ертіп бара жатқанымен аяқталады. Ол Сэмге жақсы өмір күтіп тұрғанын айтып, Вестмарштың Қызыл кітабын (Бильбоның естеліктері мен бірнеше қосымша беттерден тұрады) сыйлайды. Гандальф оларға хоббиттердің бір күні адамдар арасында ұрпақтары болады, осылайша олардың өмір сүруін сақтайды деп сендіреді; ал фильм Фродоның Сұр теңізден кетуімен аяқталады.

Өндіріс

1977 жылы NBC телеарнасында "Хоббит" көрсетілгеннен кейін, Артур Ранкин-кіші және Жюль Басс басшылығымен Нью-Йорктегі Rankin/Bass Productions компаниясында "Патшаның оралуы" фильмінің дамыту және өндіріс жұмыстары басталды. Фильмнің бастапқы жұмыс атауы "Фродо, Хоббит II" болған. Ромео Мюллер сценарийді жазды, ал Ранкин кейіпкерлердің дизайны мен сюжет тақталарын жасады. Алдыңғы фильмнің актерлері дауыстарын қайта жазды, сондай-ақ жаңа актерлер де қосылды. Орсон Бин ескі Билбо Бэггинстің және фильмнің батыры Фродо Бэггинстің дауыстарын сомдады. Джон Хьюстон да Гандальф сиқыршысы рөлінде қайтып келді, ал олармен бірге Уильям Конрад Денетор, Родди Макдаулл Сэмвайз Гамджи, Теодор Бикель Арагорн рөлдерін орындады, ал Бауыр Теодор Голлум рөлін қайта сомдады. Rankin/Bass компаниясының тұрақты актері Пол Фрис, қайтыс болған Сирил Ричардты Элрондтың дауысымен алмастырды; Кейси Касем – Мерри, Сони Мелендерез – Пиппин, Нелли Беллфлауэр – Эовин рөлдерін орындады, ал Гленн Ярброу негізгі вокалист ретінде оралды, ол мұнда жай ғана "Гондордың жыршысы" деп аталды. Терл Равенскрофт хорға қатысты. Кейіпкерлердің дауыстары жазылғаннан кейін, Мори Лоустың музыкалық қосымшасымен, Жюль Басс фильмге әндер мен ән мәтіндерін жазды, анимациялық өндіріс Жапониядағы Topcraft компаниясымен Тору Хара, Цугуюки Кубо, Кадзуюки Кобаяши және басқалардың бақылауымен жүзеге асырылды. Толкин отбасы мен Fantasy Films компаниясының Rankin/Bass компаниясына фильмнің АҚШ және Канададағы телеарналарда көрсетілу құқығын алмайынша, фильмнің шығуына сот процесі кедергі келтірді. Сот ісі "достық" шешілді, бұл 1980 жылдың мамырында фильмнің көрсетілуіне мүмкіндік берді.

Қабылдау

Фильм қазіргі заманғы дереккөздерден әртүрлі пікірлер алды. Чарльз Кэссиди Common Sense Media-дан оған 3/5 балл берді және "Мультфильм ертегісі сериядағы басқаларына қарағанда қараңғырақ және күрделі" деді. Стивен Д. Грейданус Decent Films Guide сайтында "C" бағасын берді және "Бұл «Хоббиттен» де нашар, ол шын мәнінде балаларға арналған әңгіме, ал үстемдік ететін халық балладасынан тұратын саундтрек тіпті Толкиннің поэзиясына лирикалық сілтеме жасамайды" деді. Кейінірек режиссер Артур Ранкин-младший: "Біз «Патшаның оралуын» жасауға тырыстық, бірақ оған тым көп нәрсе сыймайды. Менің ойымша, Питер Джексон да өз фильмдерінде осындай мәселеге тап болды. Осы кітаптардан ешқандай ауытқуға болмайды, әйтпесе сізді көшеде күтіп отырады! «Патшаның оралуында» біз бұрынғы оқиғаларды қысқаша баяндап, содан соң барлығын 2 сағатқа сыйдыруға тырыстық. Бұл өте жақсы фильм емес" деді. «Неге толық «Жүзіктер билеушісі» трилогиясын емес, тек «Патшаның оралуын» түсіруді шештіңіз?» деп сұрағанда, Ранкин: "Көрермендер осылай отырып көре алады деп ойламадым. Мен жаңылыстым" деді.

Үй медиасы

Патшаның оралуы алғаш рет 1991 жылы Warner Home Video компаниясы VHS форматында шығарды, ал екінші рет 1996 жылы "Warner Bros. Classic Tales" бейне жинағының құрамында жарық көрді. Фильм 2001 жылдан бері DVD форматында жеке тұрақты түрде де, Rankin/Bass-тің "Хоббит" және Бакшидің "Жүзіктер мырзасы" фильмдерімен бірге "жинақталған трилогия" ретінде де қолжетімді.