1984 жылғы «Ортажерде» атты ролик ойыны — Мақалалармен ағылшынша

Кіріспе

1984 жылғы үстел үстіндегі фантастикалық роликтік ойын

Middle-earth Role Playing (MERP) – J. R. R. Толкинның «Жалғалардың Иесі» және «Хоббит» кітаптары негізінде, Tolkien Enterprises лицензиясымен 1984 жылы шығарылған үстел үстіндегі роликтік ойын. Iron Crown Enterprises (I. C. E.) 1999 жылдың 22 қыркүйегінде лицензиясын жоғалтқанға дейін ойынды басып шығарды.

Жүйе

Ойынның ережелері I.C.E. компаниясының жалпы фантастикалық RPG Rolemaster ойынының жеңілдетілген нұсқасы болып табылады. Кейіпкерлердің қасиеттері мен дағдылары 1 мен 100 аралығында пайыздық (d100) немесе екі он жақты текше (2d10) арқылы бағаланады. Дағдыларды осы шектерден жоғары немесе төмен деңгейге өзгертуге болады (яғни 1-ден төмен немесе 100-ден жоғары, қосымша d100 қосу немесе алу үшін MERP опциялары бар). Шабуыл жасау кезінде рол пайыздық түрде тасталады, содан кейін шабуылдаушының дағдысы мен тиісті қасиетінің көрсеткіштері қосылып, қорғанушының қашқындау көрсеткіші алынып тасталады. Нәтиже қорғанушының қару-жарағының түрімен салыстырылып, сәттілік немесе сәтсіздік анықтау үшін кестеде қарастырылады. Егер бастапқы кестеде көрсетілсе, жеке маңызды кесте қолданылады. Сиқыршылар он сиқырдан тұратын тізімді бірлік ретінде жаттайды. Әрбір сиқыр белгілі бір тақырыпқа негізделген (мысалы, емдеу сиқыры).

Тарих

I.C.E. 1984 жылы МЭРП ережелерінің бірінші басылымын, ал 1986 жылы екінші басылымын жариялады. 1993 жылы екінші басылымның екі есе көлемді беттеріне негіделген коллекциялық басылым шықты. I.C.E. көптеген оқиғалар мен кампания модульдерімен бірге ешқашан жарық көрмеген үшінші басылымды дайындап жатқан болатын, бірақ 1999 жылы Tolkien Enterprises «Хоббит» және «Сақиналардың Иесі» негізіндегі ойындарға лицензияны кері қайтарып алғаннан кейін жұмыс тоқтап қалды. I.C.E. 2000 жылы банкротқа ұшырады. МЭРП қауымдастығын қолдаған профессор Крис Симанның құрамындағы «Other Hands Magazine» журналына да Tolkien Enterprises тараптан тоқтату туралы хабарлама келді және ол 2001 жылы жабылды. 2007 жылы Хоук Робинсон құрған «Басқа ойлар» журналы (атауы алдыңғы «Other Hands» тоқсандық журналының құрметіне берілді, екеуі де Дж.Р.Р. Толкиннің «Хаттарынан» алынған цитатаға сілтеме жасайды) жарық көре бастады. Ол сондай-ақ I.C.E.-нің МЭРП, Decipher-дің LotR, Cubicle 7-нің The One Ring Roleplaying Game және басқа да Толкинге қатысты рөлдік ойын жүйелерін қолданатын рөлдік ойын қауымдастығын қолдайды. 1991-1993 жылдары I.C.E. «Жалғалардың Иесі» атты ойынды да жариялады. Ол МЭРП-тен қарапайым жүйені пайдаланды және жаңа ойыншыларды рөлдік ойынға тартуға бағытталған еді. 1985 жылы Ұлыбританиядағы басылым Games Workshop компаниясынан шықты. Онда бірінші басылым ережелері, Крис Ахиллеостың жаңа қорап және кітапша дизайны, сондай-ақ үлгілік оқиғаға арналған 25 мм-лік еден жоспарлары болды. Бірінші және екінші басылым ережелері мен көптеген оқиғалық модульдер 1987 жылдан бастап Citadel Verlag, кейін Laurin Verlag, содан кейін Queen Games компаниясы арқылы неміс тілінде Mittelerde Rollenspiel (MERS) деп аударылды. Швецияда 1986 жылы Target Games компаниясы Sagan om Ringen: Rollspelet деп аталатын аударма нұсқасын шығарды, одан кейін бірнеше аударма модульдер пайда болды. Жапонияда 1987 жылы Hobby Japan компаниясы аударма нұсқасын жариялады. 1990 жылы фин тіліндегі басылым (Keski Maa Roolipeli немесе KERP) шықты. Бірінші және екінші басылым ережелері француз тілінде Jeu de rôle des Terres du Milieu (JRTM) деп 1986 жылдан бастап Hexagonal компаниясы аударды. 2005 жылдың жазында Мерпкон (Орта Жердің рөлдік ойын конвенциясы) деп аталатын жаңа жылдық конвенция басталды. Ол бастапқыда I.C.E. МЭРП және I.C.E. Rolemaster рөлдік ойын жүйелерін қолданды.

I. C. E. published the first edition of MERP ruleset in 1984 and a second edition in 1986. A collector's edition was published in 1993, based upon the second edition with twice the number of pages. I. C. E. was working on the third edition that was never published, along with many adventure and campaign modules, until Tolkien Enterprises revoked the license for games based on The Hobbit and The Lord of the Rings in 1999. I. C. E. declared bankruptcy in 2000. A related quarterly magazine, Other Hands Magazine created by Professor Chris Seeman, supporting the MERP community, was also sent a desist by Tolkien Enterprises and ceased publication in 2001. A second magazine named Other Minds Magazine created by Hawke Robinson, (named in recognition of the previous Other Hands quarterly, both about a quote from J. R. R. Tolkien's Letters) began publication in 2007. It also supports the role playing community using ICE's MERP, Decipher's LotR, Cubicle 7's The One Ring Roleplaying Game, and other Tolkien centric role playing game systems. In 1991 1993, I. C. E. also published the Lord of the Rings Adventure Game. It used a simpler system than MERP and was intended to introduce new players to role playing. A UK edition was published by Games Workshop in 1985. It featured the First Edition rules, with a new box and booklet art by Chris Achilleos, along with 25mm floorplans for the sample adventure. Both the first and second edition ruleset and most of the adventure modules were translated for a German edition as Mittelerde Rollenspiel (MERS) by Citadel Verlag, later Laurin Verlag, later Queen Games, starting in 1987. In Sweden a translated version called Sagan om Ringen: Rollspelet was released in 1986 by Target Games, followed by several translated modules. In Japan a translated version was released in 1987 by Hobby Japan. A Finnish language edition (Keski Maa Roolipeli or KERP) was published in 1990. The first and second edition ruleset were translated for a French edition as Jeu de rôle des Terres du Milieu (JRTM) by Hexagonal, starting in 1986. In the summer of 2005, a new annual convention began known as Merpcon (Middle earth Role Playing Convention). It initially used the ICE MERP and ICE Rolemaster role playing game systems.

Сыни қабылдау

1984 жылдың ақпан айындағы "Ақ жұлдыз" журналының 50-ші санында Джонатан Сазерленд сол кездегі әртүрлі MERP қосымшаларын қарастырып, оларды жалпы алғанда ұнатып, бірақ бағасы біршама қымбат деп тапты. Бірнеше санынан кейін, 1984 жылдың қазан айындағы "Ақ жұлдыз" журналының (58-ші саны) санында Сазерленд MERP жүйесінің негізгі ережелерін қарастырып, оның "ICE компаниясынан күтілетін тұрақты жоғары сапаны көрсетеді" деп ойлады. Сазерленд бұл "жақсы ойластырылған, жақсы жазылған жүйе. Оны жаңадан бастаушылар үшін оңай және өте жақсы деп айта алмаймын, бірақ сынап көруге кеңес беремін. MERP менің дауысымды осы жылдың ең жақсы жаңа RPG ретінде алады; шын мәнінде, алғаш рет оқығаннан бері Call of Cthulhu мені соншалықты таң қалдырмаған." 1985 жылдың наурыз-сәуір айларындағы Space Gamer журналының (No. 73) санында Уильям А. Бартон: "Егер сіз әлі Темір тәж арқылы Орта жерге сапар жасамасаңыз, жағдайды мүмкіндігінше тезірек түзетуге кеңес беремін" деді. 1985 жылғы қаңтардағы Imagine журналының (No 22) санында Энди Блейкман: "Толкинмен байланысы арқасында көптеген жаңа ойыншыларды осы хоббиге тартуға мүмкіндік береді және осы жаңа келгендер өкінішке ұшырамайды деп сенімдімін" деді. 1985 жылғы маусымдағы "Ақ жұлдыз" журналының (No 66) санында Грэм Степлхерст "Темір тәж Толкин назардан тыс қалдырған немесе нақтыламаған салаларда керемет жұмыс жасады" деп ойлады. Ол ережелерді "бірегей емес, бірақ қасиетті" деп тапты, ал ұрыс жүйесі "қанды болуы мүмкін, бұл жаман емес". Алайда, Степлхерст сиқыр жүйесімен келіспеді, Толкиннің кітаптарында сиқырдың сирек, нәзік күш екенін, оны тек бірнеше күшті кейіпкерлер қолданатынын атап өтті, ал "MERP жүйесі салыстырмалы түрде аз тәжірибе ұпайларын жинағаннан кейін кез-келген адамға осындай күш береді; мен үшін бұл ойынның мәні мен шынайылығын бұзады". Ол қорытындылай келе: "MERP Толкин жазған үлкен оқиғаларды қайта жасау үшін қолданылуы мүмкін: Фродомен немесе Билбомен немесе Беренмен зұлымдықтың орнына барып, аман қалуға тырысу және Толкиннің әлемін көбірек білгісі келетін адамдардың тілектерін орындауға белгілі бір көмек көрсетуге болады". 1987 жылғы қаңтардағы "Ақ жұлдыз" журналының (83-ші саны) екінші басылымын қарастырған Грэм Степлхерст, жаңадан келгендерге арналған қосымша материалдарды, мысалы кіріспе кітапша мен қысқаша оқиғаны енгізгені үшін ICE компаниясын мақтады. Сондай-ақ, ол ережелердің жаңадан орналасуын ұнатып, "кестелер, тізімдер мен ережелердің көп бөлігі кестелерді бір бетке топтастырып, кітаптың артқы жағында үлкен топқа бөлу арқылы тазартылды" деп атап өтті. Ол: "MERP (мен үшін) қазіргі таңда қол жетімді ең өнерлі және қызықты ролелік ойындардың бірі болып қала береді" деп қорытындылады. 1990 жылы шыққан "The Complete Guide to Role Playing Games" кітабында ойын сыншысы Рик Сван MERP Толкиннің Орта жерін сәтті қайта жасады деп ойламады. Сол себепті Сван ойын "Орта Жер фанаттарына қарағанда, Толкиннің кездейсоқ жанкүйерлерінің ықыласына ие болуы мүмкін, өйткені ол өте жақсы фантастикалық ойын болса да, романдарға сәйкес келмейді". Сван ойынға 4 баллдан 2,5 баға берді. 1996 жылы британдық Arcane ойын журналының оқырмандар арасында жүргізілген сауалнамада барлық уақыттағы ең танымал 50 рөлдік ойынды анықтау үшін Орта жердің рөлдік ойыны 11-ші орынға ие болды. Редактор Пол Петтенгале: "Кітаптардың танымалдылығы, біздің ойымызша, Толкиннің әлеміне негізделген ойынның соншалықты танымал болуының себебін түсіндіреді. Жүйе тым күрделі (Rolemaster жүйесіне негізделген, 15-ші нөмірді қараңыз), және уақыт мәселесіне тап болады. Мысалы, науқанды қай уақытта өткізуді жоспарлайсыз? Оны "Сақиналар Иесінен" бұрын қойып, бәрі не болатынын білесіз, ал оны "Сақиналар Иесінен" кейін қойып, көп нәрсені ойлап табуыңыз керек. Дегенмен, қосымшалардың бәрі жақсы, егер сіз егжей-тегжейлі және жылтыратылған мәтінге құмар болсаңыз. Әрине, бұл әркімге ұнамайды, бірақ Толкиннің жанкүйерлері оны тамашалап көруі керек". Black Gate журналында Орта жердің рөлдік ойынына жасалған ретроспективті шолуда Скотт Тейлор: "MERP, оны көбірек жылылықпен атайды, 1980-ші жылдары сатылған екінші жетекші RPG болды, және басқаруды жоғалтса да, және Толкин мұралықтарымен лицензиялық қатынастар ақыры ойынның таралуына және компанияның банкротқа ұшырауына әкелді, он жылдан астам уақыт ішінде ICE шығарған жұмыс жанрды шын мәнінде маңызды деп санайтын барлық рөлдік ойыншылар үшін Орта жер каноны болып табылады". Тейлор сондай-ақ 2014 жылы ойын карталары туралы: "MERP сияқты керемет әдемі ойын, ойыншыларды үштен астам жылдар бойы қайта оралуға мәжбүр ететін ойын енді болмайды. Шын мәнінде, егер сіз Орта жерде ойнауды жоспарласаңыз, осы кітаптарды негіз ретінде пайдалануды ұсынамын".

In the February 1984 edition of White Dwarf (Issue 50), Jonathan Sutherland reviewed the various MERP supplements available at the time, and generally liked them, although he found their price a bit steep. A few issues later, in the October 1984 edition of White Dwarf (Issue 58), Sutherland reviewed the main rules system of MERP and thought that it "mirrors the consistently high quality one has come to expect from ICE." Sutherland concluded that it "is a well conceived, reasonably well written system. I can't say it's easy and ideal for beginners but I can honestly recommend that you try it. MERP gets my vote as best new RPG this year; in fact I've not been so impressed since I first read Call of Cthulhu." In the March–April 1985 edition of Space Gamer (Issue No. 73), William A. Barton commented that "If you haven't yet taken a trip to Middle earth via the Iron Crown, I recommend you remedy the situation as soon as possible." In the January 1985 edition of Imagine (Issue 22), Andy Blakeman stated that "by its links with Tolkien, it cannot fail to attract many new gamers into this hobby; and I am reasonably confident that these newcomers will not be disappointed." In the June 1985 edition of White Dwarf (Issue 66), Graham Staplehurst thought "Iron Crown has done superb development work on areas that Tolkien neglected or left unspecified." He found the rules system suitable "though not spectacularly original", and the combat system "can be rather bloody, which is no bad thing." However, Staplehurst had issues with the magic system, pointing out that in Tolkien's books, magic is a rare, subtle force only used by a few powerful characters, whereas "The MERP system gives these sorts of powers to almost anyone after the acquisition of relatively few experience points; for me, it upsets the flavor of the game and its authenticity." He concluded, "MERP can be used to recreate the great adventures of which Tolkien wrote: going with Frodo or Bilbo or Beren into the lair of evil and trying to escape alive, and it can go some way to fulfilling the desires of people who want to know more about Tolkien's world." In the January 1987 edition of White Dwarf (Issue 83), Graham Staplehurst reviewed the second edition of the rules and applauded ICE for including more material for newcomers, such as an introductory booklet and a short introductory adventure. He also liked the rearrangement of rules, pointing out that "Much of the confusion of tables, lists, and rules has been cleared by a sensible grouping of charts onto single pages and into a larger batch on the rear of the book." He concluded, "MERP remains (for me) one of the more inventive and enjoyable roleplaying game currently available." In his 1990 book The Complete Guide to Role Playing Games, game critic Rick Swan didn't think that MERP successfully recreated Tolkien's Midde earth setting. For that reason, Swan thought that the game was "more likely to find favor with casual Tolkien fans than Middle Earth fanatics, because even though it's a pretty good fantasy game, it doesn't measure up to the novels." Swan concluded by giving this game a rating of 2.5 out of 4. In a 1996 readers poll taken by the British games magazine Arcane to determine the 50 most popular role playing games of all time, Middle earth Role Playing was ranked 11th. Editor Paul Pettengale commented: "The popularity of the books, we would suggest, explains why the game based on Tolkien's world is so popular. The system is overly complicated (being based on the complex Rolemaster system see number 15), and it suffers from the problem of timing. For example, at which time do you set your campaign? Set it before The Lord of the Rings and everyone knows what's going to happen, set it after The Lord of the Rings and you've got to make a whole load of stuff up. Still, the supplements are all good, if you get off on bucketfuls of detail and polished prose. Not for everyone, sure, but die hard Tolkien fans should check it out." In a retrospective review of Middle earth Role Playing in Black Gate, Scott Taylor said "MERP, as it is more affectionately called, became the second leading RPG sold in the 1980s, and although miss management and rather daunting licensing dealings with the Tolkien estate finally resulted in the games dissolution and the company's bankruptcy, the body of work put out by I. C. E. in a little over a decade remains the Middle Earth canon for all role players who truly take the genre seriously." Taylor also commented on the maps of the game in 2014, "There is, and unfortunately never will be again, an astoundingly beautiful game like MERP that has kept gamers coming back for over thirty years. Frankly, if you ever intend to play in Middle Earth I suggest these books being your basis".