Кіріспе

Австралиялық композитор (1929–2014)

Питер Джошуа Скульторп (29 сәуір 1929 – 8 тамыз 2014) – австралиялық композитор. Оның көптеген шығармалары Австралияға жақын елдердің музыкасына деген қызығушылығынан және Австралия аборигендерінің музыкалық ерекшеліктерін Батыс музыкасының дәстүрлерімен үйлестіру ниетінен туындады. Ол негізінен оркестрлік және камералық музыкасымен танымал, мысалы, «Какаду» (1988) және «Earth Cry» (1986) шығармалары Австралияның далалық және шөлді аймақтарының дыбыстарын және сезімін бейнелейді. Ол сонымен қатар 18 скрипкалық квартет, ерекше тембрлік эффекттерді пайдаланатын фортепианоға арналған шығармалар және екі опера жазды. Ол музыкасы тыңдаған адамдардың көңілін көтеріп, оларды бақытты етуді мақсат еткенін айтты. Ол көбінесе замандастарының көпшілігі қолданған тығыз, атональды әдістерден қашып жүрді. Оның шығармаларында соқпалы аспаптарды ерекше қолдану жиі кездеседі. Австралияның ерекше музыкалық стилінің қалыптасуына үлкен үлес қосқан композиторлардың бірі ретінде Скульторп пен оның музыкасы Америка музыкасындағы Аарон Коплендтің рөлімен салыстырылады.

Ерте өмір

Скульторп Тасманияның Лансестон қаласында туып өскен. Оның анасы Эдна ағылшын әдебиетін өте жақсы көретін және Тасманияда жүргізуші куәлігін алған алғашқы әйел болған; Ол жеті немесе сегіз жасында алғашқы фортепиано сабағын алғаннан кейін музыка жазуды бастады, бірақ фортепиано мұғалімі оны осымен айналысқандығы үшін жазалаған кезде жасырын түрде жалғастырды. 14 жасында ол музыканы кәсіп етпекші болды, көптеген адамдар (әсіресе әкесі) оны басқа салаларға баруға ынталандырды, себебі ол жазған музыка оның өзіне ғана тән екенін сезінді. Жасөспірім шағында ол Эрнст Кренектің «Контрапункт бойынша зерттеулер» еңбегін оқып, композицияны үйренуге тырысты – «кейін ол бұл кітапты «өте жаман» деп сипаттады». 1946-1950 жылдары Мельбурн консерваториясында оқыды, содан кейін Тасманияға оралды. Оның фортепиано сонатинасы 1955 жылы Баден-Бадендегі ISCM фестивалінде орындалды (шығарма «өте заманауи» болғандықтан ABC конкурсына қабылданбады). Ол Оксфордтың Уадхам колледжінде Эгон Уэллеспен бірге оқуға стипендия алды. Уэллес арқылы ол көптеген австралиялық жазушыларға қызығушылық танытқан Уилфрид Меллерспен танысты және Скульторпқа Д.Х. Лоуренстің «Кенгуру» романын оқуды ұсынды. Бұл тікелей «Ирканда II» (Струнный квартет №5) шығармасының тууына әкелді. Оның үш Лоуренс өлеңіне негізделген «Күн» ән циклі Меллерске арналған. Бұл шығармалар кейіннен алынып тасталды, бірақ Лоуренстің сөздері «Ирканда IV» және «Бесінші континент» қайта жөнделген нұсқаларында қайта пайда болды. Ол докторлық диссертациясын аяқтамай Уадхамнан кетіп қалды, себебі әкесінің денсаулығы күрт нашарлады. Ол әкесінің естелігі ретінде өзінің ең алғашқы жетілген шығармасын – «Ирканда IV» атты туындысын жазды. 1968 жылы «Күн музыкасы» сериясы сэр Роберт Хелпманның хореографиялық қойылымы – «Күн музыкасы» балетінде пайдаланылды, ол халықаралық деңгейде кең танылды. 1960 жылдардың соңында Скульторп Патрик Уайтпен Элиза Фрейзер туралы опера жөнінде жұмыс істеді, бірақ Уайт көркемдік қарым-қатынасты тоқтатуды шешті.

Өлім және мұра

Скульторп 2014 жылғы 8 тамызда 85 жасында Сиднейде дүние салды. Оның Холдсворт көшесіндегі үйі 2015 жылғы мамыр айында әйгілі сән иесі және қайырымды Питер Вайсқа сатылды.