Малькольм Уильямсон: Австралиялық композитор және Королеваның музыка шебері

Кіріспе

Австралиялық композитор (1931–2003)
композитор

Малкольм Бенджамин Грэм Кристофер Уильямсон (21 қараша 1931 – 2 наурыз 2003) – австралиялық композитор. 1975 жылдан өмірінің соңына дейін Королеваның музыка шебері болды. Grove Music Online мәліметінше, Уильямсонның ертерек шығармалары сериалдық техникамен үйлескен болса да, "кейіннен ол кең ауқымды, негізінен тоналды және, ең бастысы, лирикалық музыкалық тіл іздеу үшін композицияға қатысты көзқарасын өзгертті. 1960 жылдары ол Ұлыбританияда ең көп тапсырыс алатын композитор ретінде танылды және өмірі бойында түрлі жанрларда 250-ден астам шығарма жазды".

Өмір және мансап

Уильямсон 1931 жылы Сиднейде дүниеге келді. Оның әкесі – Англикан шіркеуінің пасторы, Джордж Уильямсон болатын. Ол Сиднейдегі музыка консерваториясында композиция және валторнаны ойнауды оқыды. Оның ұстаздарының қатарында Юджин Гуссенс болды. 1950 жылы Лондонға көшіп келіп, органшы, корректор және түнгі клубтағы пианист болып жұмыс істеді. 1952 жылы ол Рим католик дініне ауысты. 1953 жылдан бастап ол Элизабет Лютенс пен Эрвин Штайнмен оқыды. Оның алғашқы үлкен жетістігі – Клайв Литгоу орындауындағы №1 фортепиано концерті болды, ол 1958 жылғы Челтенгем фестивалінде тұрған жұрттың ықыласына бөленді. Уильямсон осы кезде көптеген тапсырыстар алып, өзінің шығармаларын орган мен фортепианода орындаған өнімді композитор болды. 1975 жылы Артур Блис қайтыс болғаннан кейін Корольдік музыкасының шебері лауазымы бос қалды. Уильямсонның осы лауазымға тағайындалуы Бенджамин Бриттен (оның композиторлық белсенділігі мен салдары ауыр сырқаты сол кезде көпшілікке белгісіз болған), Майкл Типпетт және Малкольм Арнольд сияқты басқа композиторларға қарағанда күтпеген нәрсе болды, сондықтан Уильям Уолтон «бұрыс Малкольм» таңдалды деп еске алды. Сонымен қатар, Уильямсон бұл лауазымды алғаш рет британдық емес адам иеленді. Ол өзінің патшалық қызметімен байланысты бірнеше шығармалар жазды, соның ішінде «Мәсіх Патшаның мессасы» (1978) (төменде қараңыз) және «Бирманың Лорд Маунтбеттенінің есіміне арналған жоқтау» (1980). Алайда, оның қызметіне қатысты даулар болды, әсіресе 1977 жылы Елизавета II патшайымның күміс мерейтойына арналған «Юбилейлік симфонияны» аяқтамауы. Өмірінің соңғы жиырма жылында ол «патшалық» шығармаларын жазуды азайтты, бірақ Патша отбасы үшін музыка жазуға деген қызығушылығын тоқтатқан жоқ (төмендегі Патшалық шығармалар тізімін қараңыз). Оның жалпы композиторлық өнімділігі бірқатар аурулар салдарынан едәуір төмендеді. Ол 2003 жылы Кембридждегі ауруханада қайтыс болды. Оның алкоголизмге шалдыққандығы туралы көп айтылды. Уильямсон некеге тұрмас бұрын да, тұрмысқа шыққаннан кейін де екі жынысты адамдармен қарым-қатынаста болды. 1970 жылдары үйленуінен кейін, музыкант және баспагер Саймон Кампионмен жақын қарым-қатынас оны карьерасының соңғы кезеңдерін сипаттайтын, Австралияда да, Англияда да болатын қиындықтардан өткізуге көмектесті. Оның жерлеу рәсіміне Корольдік отбасының өкілдері қатыспады.

Williamson was born in Sydney in 1931; his father was an Anglican priest, Rev. George Williamson. He studied composition and horn at the Sydney Conservatorium of Music. His teachers included Eugene Goossens. In 1950 he moved to London where he worked as an organist, a proofreader, and a nightclub pianist. In 1952 he converted to Roman Catholicism. From 1953 he studied with Elisabeth Lutyens and Erwin Stein. His first major success was with his Piano Concerto No. 1, premiered by Clive Lythgoe at the 1958 Cheltenham Festival to a standing ovation. Williamson was a prolific composer at this time, receiving many commissions and often performing his own works, both on organ and piano. In 1975, the death of Arthur Bliss left the title of Master of the Queen's Music vacant. The selection of Williamson to fill this post was a surprise, over other composers such as Benjamin Britten (whose compositional inactivity and terminal illness were not then publicly known), Michael Tippett and Malcolm Arnold, such that William Walton had remarked that "the wrong Malcolm" had been chosen. In addition, Williamson was the first non Briton to hold the post. He wrote a number of pieces connected to his royal post, including Mass of Christ the King (1978) (see below) and Lament in Memory of Lord Mountbatten of Burma (1980). However, controversy attended his tenure, notably his failure to complete the intended "Jubilee Symphony" for the Silver Jubilee of Queen Elizabeth II in 1977. He became less prolific in "Royal" works during the last twenty years or so of his life, although he never completely ceased to take interest in writing music for the Royal Family (see list of Royal works below). His overall compositional output slowed considerably due to a series of illnesses. He died in 2003 in a hospital in Cambridge. He was widely reported to have been an alcoholic. Williamson had a number of relationships with both sexes, both before and after his marriage. After his marriage broke down in the 1970s, “a deep relationship with musician and publisher Simon Campion helped sustain him through the inevitably stormy periods, both in Australia and in England, that characterised the final stages of his career.”

He had a series of strokes that left him needing a wheelchair, and he spent his final months in hospital. His funeral was not attended by any representatives of the Royal Family.

Музыка

Уильямсонның кейбір ерте туындылары Арнольд Шенбергтің он екі тондық техникасын пайдаланады, бірақ оның ең зор ықпалы Оливье Мессиан екені жиі айтылады. 1952 жылы католик дініне кіргенге дейін аз ғана уақыт бұрын Мессианның музыкасын таныған. Оған Бенджамин Бриттеннің де, сондай-ақ джаз бен эстрада музыкасының да әсері болды (соңғысының ықпалы 1950-ші жылдары түнгі клубта пианист болып жұмыс істеген кезінен туындаған болуы мүмкін). Уильямсон жеті симфония, төрт нөмірленген фортепиано концерті (соның ішінде екі фортепиано мен скрипкаларға арналған концерт, Алан Роусторнға арналған екі фортепиано мен үрмелі аспаптар квинтетіне арналған концерт және Sinfonia Concertante), скрипка, орган, арфа және саксофонға арналған концерттер, сондай-ақ көптеген оркестрлік шығармалар жазды. Ол «Қараңғылыққа күн» және «Көрме» сияқты балеттер, көптеген тиімді хорлық шығармалар, камералық музыка, соло фортепианоға арналған музыка, сондай-ақ фильмдер мен теледидарға арналған музыка, оның ішінде «Watership Down» атты туындының прологы мен басты тақырыбын жазды. Оның операларына Эдит Ситвеллдің либреттосына жазылған «Англиялық есімдер», Грэм Гриннің романы бойынша «Гаванадағы біздің адам», Патрик Ли Фермордың романы бойынша «Сен-Жактың скрипкалары», және Август Стриндбергтің екі пьесасы бойынша жазылған «Бақытты Питердің саяхаты» және «Өсіп келе жатқан қамал» кіреді. Уильямсонның балаларға арналған музыкасына Оскар Уайльдтың әңгімесі бойынша «Бақытты ханзада» және «Жулиус Цезарь Джонс» опералары, сондай-ақ аудиторияның қатысуымен орындалатын қысқа опералар – кассациялар кіреді. «Долина мен төбе» атты кассация 1977 жылы Елизавета II патшайымның күміс тойына арналып жазылды және 18 000 бала орындады. Композитордың ең ірі хорлық туындысы – «Христос патшаның миссасы» – 1977 жылғы тойға арналған Үш хор фестивалінің тапсырысы бойынша жазылды. Бұл туынды Уильямсонның кешігіп тапсырғандығына байланысты көп назар аударды. Екі сопрано, тенор, баритон; сопрано, альт, тенор, бас (әрі қарай SATB) хоры; SATB эхо хоры және үлкен оркестр үшін жазылған бұл туынды бірнеше жыл бойы бірнеше рет орындалды, соның ішінде 1981 жылы BBC тікелей эфирінде көрсетілді, бірақ соңғы кезде назардан тыс қалды. 1981 жылғы Перт фестивалінде өткен орындалуының жазбасын YouTube-та табуға болады. Уильямсонның кейінгі өмірінде шығармашылық белсенділігі азайды, бірақ ол өте нәтижелі жылдарды да бастан өткерді. Мысалы, 1988 жылы Уильямсон үлкен хорлық-оркестрлік «Шын ниет», оркестрлік «Биксентиелдік әнұран», әскери оркестрге арналған «Құрмет фанфары», Джон Аллейне және Канаданың Ұлттық балеті үшін «Сатылар қадамдар» балетін, Ооджерооға (Ооджероо Нунуккал, бұрын Кэт Уокер деп белгілі болған) арналған «Мереке» туындысын (латульдік квинтет үшін) жазды, сондай-ақ «Таң жақындап келеді» атты жаңа хорлық симфония жұмысын бастады (Кэт Уокердің мәтіндеріне), ол келесі жылы Австралияда аяқталды және орындалды. Басқа туындыларына «Тайпалас бауыр үшін реквием» (басқа австралиялық туынды, 1992 жылы аяқталды), үшінші скрипкалық квартет (1993), төртінші фортепиано концерті (1994, Маргарита Вольф үшін) және соло арфаға арналған симфония, «Мен сүйген күн» (1994) кіреді. Айрис Мердоктың мәтіндеріне арналған оркестрлік ән циклі «Құстар жылы» 1995 жылы The Proms-те алғаш рет орындалды. Сол жылы Біріккен Ұлттар Ұйымының 50 жылдығына арналған оркестрлік «Мақтанышпен алғыс айту» туындысының премьерасы болды және ол Уильямсонның көп жылдық досы, Ұлыбританияның премьер-министрі Гарольд Уилсонның естелігіне арналды. 2022 жылдың 19 қыркүйегінде Вестминстер аббаттығында өткен Елизавета II патшайымының қоштасу рәсімінде, қатысушылар Уильямсонның «Жұмаққа» атты туындысының әуенімен кірді.

Some of Williamson's early works use the twelve tone technique of Arnold Schoenberg, but his greatest influence is often said to be Olivier Messiaen. He discovered Messiaen's music shortly before converting to Roman Catholicism in 1952. He was also influenced by Benjamin Britten, as well as by jazz and popular music (this latter influence may have come in part from him working as a night club pianist in the 1950s). Williamson wrote seven symphonies; four numbered piano concertos (plus the Concerto for Two Pianos and Strings, the Concerto for Two Pianos and Wind Quintet, after Alan Rawsthorne, and the Sinfonia Concertante), concertos for violin, organ, harp and saxophone; and many other orchestral works. He wrote ballets, including Sun into Darkness and The Display, many effective choral works, chamber music, music for solo piano, and music for film and television including the prologue and main title of Watership Down. His operas include English Eccentrics, to a libretto by Edith Sitwell; Our Man in Havana, after the novel by Graham Greene; The Violins of Saint Jacques, from Patrick Leigh Fermor's novel; and two adaptations of plays by August Strindberg, Lucky Peter's Journey after sv, and The Growing Castle after A Dream Play. Williamson's music for children includes the operas The Happy Prince (based on the story by Oscar Wilde) and Julius Caesar Jones as well as cassations, which are short operas with audience participation. The cassation The Valley and the Hill was written for the Silver Jubilee of Queen Elizabeth II in 1977 and performed by 18,000 children. The composer's largest choral work, his Mass of Christ the King, was commissioned by the Three Choirs Festival, also for the 1977 jubilee. It attracted attention partly because Williamson delivered it late. Scored for two sopranos, tenor, baritone; soprano, alto, tenor, bass (henceforth SATB) chorus; SATB echo choir; and large orchestra, the work received several performances over a few years, including a live BBC broadcast in 1981, but has more recently been overlooked. A recording of a performance at the Perth Festival 1981 can be found on YouTube. Williamson became generally much less prolific in later life, although he had some very busy years. For example, in 1988 Williamson wrote a large scale choral orchestral work The True Endeavour, the orchestral Bicentennial Anthem, the Fanfare of Homage for military band, a ballet Have Steps Will Travel for John Alleyne and the National Ballet of Canada, Ceremony for Oodgeroo (Oodgeroo Noonuccal, formerly known as Kath Walker) for brass quintet, and also commenced work on a substantial new choral symphony The Dawn is at Hand (to texts by Kath Walker), completed and performed in Australia the following year. Other works include the Requiem for a Tribe Brother (another Australian work, completed in 1992), a third string quartet (1993), a fourth piano concerto (1994, for Marguerite Wolff) and a symphony for solo harp, Day That I Have Loved (1994). The orchestral song cycle on texts by Iris Murdoch, A Year of Birds, premiered at The Proms in 1995. The same year also saw the premiere of an orchestral work With Proud Thanksgiving, commissioned for the fiftieth anniversary of the United Nations, and dedicated to the memory of Williamson's long time friend, the UK Prime Minister Harold Wilson. At the funeral of Queen Elizabeth II, held on Monday, 19 September 2022, mourners filed into Westminster Abbey to 'O Paradise' by Williamson.

Құрметтер

Уильямсон 1976 жылы Британ империясы орденінің командирі (CBE) және 1987 жылы Австралия орденінің құрметті офицері (AO) болып тағайындалды. Австралия орденінің құрметті наградалары тек Австралия азаматы емес адамдарға ғана беріледі. Уильямсонның толыққанды награда алуға неге лайық болмағаны белгісіз, себебі ол Австралия азаматтығынан бас тартқанын көрсететін ешқандай ашық дерек жоқ. Награданың түсіндірмесінде "Музыкаға және психикалық мүмкіндігі шектеулі адамдарға қызмет еткені үшін" деп көрсетілген. Ол бір ғасырдан астам уақыттан бері патшайымның музыка шебері болып тағайындалғандардың арасында рыцарь атағын алмаған тұңғыш адам болды.