Кіріспе
Гимнасттар орындалатын көркем гимнастика аппараты – қамқорлық. Бұл гимнасттардың орындалатын аппараты, сонымен қатар осы аппаратты пайдаланып орындалатын жаттығу. Қамқорлыққа секіру – бұл аппаратты пайдаланып секіру әрекеті. Еркек және әйел гимнасттар екеуі де қамқорлық жасайды. Гимнастикадағы бағалау жүйесіндегі ағылшынша аббревиатурасы VT.
The vault is an artistic gymnastics apparatus which gymnasts perform on, as well as the skill performed using that apparatus. Vaulting is also the action of performing a vault. Both male and female gymnasts perform the vault. The English abbreviation for the event in gymnastics scoring is VT.
Құрылғы
Қақпақтың алғашқы түрлерін неміс Фридрих Людвиг Ян ойлап тапқан. Бұл құрал бастапқыда тұтқалары жоқ, сырға шығушы атқа ұқсас "ат" ретінде пайда болды; кейде оны қақпақ ат деп атаған. Әйелдер үшін аттың ұзындығы жүгіру бағытына перпендикуляр, ал ерлер үшін параллель етіп орнатылған. Бұл қақпақ ат 100 жылдан астам уақыт бойы Олимпиада ойындарында қолданылды, бірінші заманауи Олимпиададағы ерлер қақпағынан басталып, 2000 жылғы жазғы Олимпиада ойындарындағы гимнастикамен аяқталды. 1988 жылғы оқиғадан кейін, сондай-ақ 1998 және 2000 жылдардағы жағдайларға байланысты Халықаралық гимнастика федерациясы (FIG) құралды қайта қарастырып, өзгертті, қауіпсіздік пен әсерлі акробатиканы жеңілдету қажеттігін атап өтті.
Оқыту
Қамбаға дайындалуға секіріп-домалақ жаттығулар да кіруі мүмкін.
Жарақаттар
Жылдар бойы ат бірнеше ауыр апатқа кінәлі деп есептеледі. 1988 жылы американдық Джулисса Гомес секіру кезінде жарақат алып, паралич болды; үш жылдан кейін ол жарақаттарының салдарынан қайтыс болды. 1998 жылы "Жақсы Ниет" ойындарының жаттығулары барысында қытай гимнасткасы Санг Лан құлап, мойын омыртқасының зақымдануынан паралич болды. 2000 жылғы Олимпиадада аттың биіктігі тым төмен етіп қойылғанда болған бірқатар апатта гимнасттар аттың алғы бөлігіне соқтығысты немесе қолдарын дұрыс қоймағандықтан нашар қонды. 2007 жылы голландиялық жас гимнастка Имке Глас секіріп құлап, ауыр жарақат алды. 2021 жылғы зерттеу көрсеткендей, әйелдер гимнастикасындағы секірудің қону талаптары ерлер гимнастикасындағы талаптарға қарағанда жарақат алу қаупін арттырады. Осы зерттеу де, 2015 жылғы бұрынғы зерттеу де соққыға байланысты жарақаттарды азайту үшін қону кезінде тізелерді көбірек иілуді ұсынды.
Әдеттегі іс-әрекеттер
Гимнаст секіруді орындау үшін, әдетте төсенішпен немесе кілеммен жабылған қашықтықтан жүгіреді. Олар қарғысқа секіріп, қолдарымен үңгірге тиеді (алдынғы ұшу немесе бірінші ұшу және тоқтау). Юрченко отбасының секірулерінде гимнаст қолдарын серуен тақтасының алдына қойылған кілемге қойып, тақтаға домалап, содан кейін үңгірге артқы қолмен секіреді. Ұшу кезінде аппараттың үстінен қарапайым секіріп өтуге болады, немесе ауада бірнеше айналымдар жасау сияқты күрделі элементтер орындауға болады. Содан соң гимнаст аппараттың екінші жағындағы кілемге қонады.
Нәрселеу және ережелері
Гимнасттардың таза қонуы, секіріп немесе қадам баспай, қону төсегіндегі белгіленген қону аймағына түсуі керек. Олар сондай-ақ нақты секіруде жақсы техника мен орындалуды көрсетуі тиіс. Құлау немесе қону кезінде қадам басу, үстелден жеткіліксіз биіктік немесе үстелден алыс қалу ұпайдан кемітеді. Гимнасттар (ер және әйел) іліктесу кезеңінде, командалық финалда және жекелей финалда бір рет секіреді. Егер гимнаст секіру аспаптарының финалына ілікпек болса, іліктесу кезеңінде екінші секіруді орындауы керек. Аспаптар финалында гимнасттар екі секіруді көрсетуі тиіс. Әйелдердің бәсеке ұпайы – орындаған екі секірудің орташа есебінен шығарылады. Соңғы жылдары бағалау жүйесі күрт өзгерді. Ешқандай жарыс ондық шкала бойынша бағаланбайды. Жаңа жүйе 2005 жылы жасалды. Төрешілер жаттығудың күрделілігін және орындалған дағдыларды бағалап, соңғы ұпайды анықтайды. Қосылған әрбір дағды күрделілікті арттырады. Әр дағдының өзіндік құндылығы бар; дағды неғұрлым қиын болса, бастапқы құндылығы соғұрлым жоғары болады. Орындалу 10.0 балдық жүйе бойынша бағаланады, онда форма, биіктік, ұзындық және қону ескеріледі.
Қамбатты отбасылары
Қақпақ стильдері әр түрлі топтарға немесе отбасыларға жіктеледі. Қақпадан секіру финалында бақырсу үшін гимнаст екінші ұшу фазасы бірдей емес екі түрлі топтан секіру орындауы тиіс.