Кіріспе
Ерлер көркем гимнастикасында қолданылатын құралдар. Көлденең штанга, сондай-ақ жоғарғы штанга деп те аталады, – ерлер көркем гимнастикасында қолданылатын құрал. Ол әдетте кабельдер жүйесі мен берік тік тіректер арқылы еденге қатар және үстіне бекітілген цилиндрлі металл (әдетте болат) штангадан тұрады. Гимнасттар көбінесе штангада өнер көрсету кезінде мақтадан жасалған тұтқаларды киеді. Қазіргі элиталық жарыстарда тот баспайтын болаттан жасалған негізгі рельстер қолданылады. Көлденең штангада орындалатын гимнастика элементтері Ережелер жинағымен реттеледі. Штангадағы жаттығу, бірнеше штанга дағдыларының тізбегі, әдетте әртүрлі тұтқаларды (жоғарғы тұтқа, төменгі тұтқа, дорсальді тұтқа, аралас тұтқа) қолданатын алыптарды, штангамен жұмысты, бұрылыстарды, босату және қайта ұстау дағдыларын, сондай-ақ секіріп түсуді қамтиды. Көлденең штанга, гимнасттардың алып серпілістер мен әдемі әуедегі босатулар мен секіріп түсулер кезінде көрсететін күшіне байланысты, көбінесе ең қызықты гимнастика түрлерінің бірі саналады, мұнда көп рет айналу немесе бұрылу және кейде штангадан әдемі ұшулар болады.
The horizontal bar, also known as the high bar, is an apparatus used by male gymnasts in artistic gymnastics. It traditionally consists of a cylindrical metal (typically steel) bar that is rigidly held above and parallel to the floor by a system of cables and stiff vertical supports. Gymnasts typically wear suede leather grips while performing on the bar. Current elite level competition uses a stainless steel core rail. The gymnastics elements performed on the horizontal bar are regulated by a Code of Points. A bar routine, which is a sequence of several bar skills, usually includes giants with various grips (overgrip, undergrip, dorsal grip, mixed grip), in bar work, turns, release and regrasp skills, and a dismount. The horizontal bar is often considered one of the most exciting gymnastics events due to the power exhibited by gymnasts during giant swings and spectacular aerial releases and dismounts that often include multiple flips or twists and, in some cases, airborne travel over the bar.
Тарих
Акробаттар көлденең таяқшаны ежелгі Греция мен Римде, сондай-ақ орта ғасырларда пайдаланған. Оны 1793 жылы Иоганн Кристоф Фридрих Гутсмутс өзінің "Gymnastik für die Jugend" атты кітабында гимнастикаға енгізді, ал бұл 1811 жылы Фридрих Людвиг Янннің одан әрі қолдануы мен дамытуына түрткі болды.
Ұстауыштар
Гимнасттың көлденең штанганы қалай ұстауы ұстау деп аталады (қолға кигізілетін былғары тұтқалармен шатастырмау керек). Әрбір ұстаудың өзіндік дағдылар жиынтығы үшін қолданылуы жиі кездеседі. Гимнасттар көлденең штангада жарысқанда, олар Нүктелер кодексі бойынша белгілі бір ұстауларды қолдануға міндетті болуы мүмкін. Жоғарыдан ұстау немесе стандартты ұстау – көлденең штанга үшін қолданылатын негізгі ұстау. Жоғарыдан ұстағанда, қолдар штанганы айналдырады, ал қолдың басы гимнастқа қаратылады. Дорсальдық ұстау (немесе даректік ұстау) – гимнаст аяқтары қолдардың арасынан өтіп, «мысықты терісінен айыру» позыциясына келгенде қолданылатын жоғарыдан ұстау. Үлкен серпілістерде жоғарыдан ұстау, ал неміс гигант серпілістерінде дорсальдық ұстау қолданылады. Кері ұстау және төменнен ұстау – жоғарыдан ұстаудың керісінше. Онда алақандар гимнастқа қаратылады. Бұл қыңырлықпен ұстауға ұқсас. Алға қарайғы үлкен серпілістер осы ұстауды қолданатын дағдылардың бірі. Элгрип – бұл төменнен ұстаудың бір түрі, ал L немесе бүркіт ұстауында гимнасттың қолдары жоғарыдан ұстаудан 180 градусқа сыртқа бұрылады. Бас бармақтар сыртқа қарай бұрылады, бірақ төменнен ұстаудың бағытына қарама-қарсы. Бұл ұстау иықтың икемділігін қажет етеді, осылай серпілу ыңғайлы болады. Аралас ұстау – бұл жоғары және төменнен ұстаудың біріктірілуі, әрбір қол әртүрлі ұстаумен ұсталады. Бұл ұстау босату дағдыларын жақсарту үшін қолданылуы мүмкін.
Әдеттегі іс-әрекеттер
FIG-тің ерлер көркем гимнастикасы бойынша ұпайлар кодексінде көлденең штангадағы жаттығулар – «аппараттың толық мүмкіндіктерін» көрсететін динамикалық өнернамалар. Олар түрлі қол ұстау тәсілдерінде штангаға жақын және алыс аралықта кез келген үзіліссіз, айналу, бұрылу және секіру элементтерінің жалғасқан орындалуынан тұрады.
Нәрселеу және ережелері
Гимнасттар форманың жетіспеушілігі мен қателіктері үшін ұпай жоғалтады. Көлденең тіректегі нақты қателерге иілген немесе кеңейтілген аяқтар, тоқтаулар, ұшу элементтеріндегі төмен амплитуда, иілген қолдар, қайта ұстау, элементтердің жоспарланған бағытта жалғаспауы және қозғалыс жазықтығынан ауытқулар кіреді.