Кіріспе

Бельгиялық конкур аттеген Биг Бен (20 сәуір 1976 - 11 желтоқсан 1999) – әлем чемпионы конкур ат және бельгиялық атақты жылы қанды тұқымды ат.

Іан Миллер туып, сатып алған

Биг Бен алғаш рет "Винстон" деп аталып, Бельгияның солтүстігіндегі Калмтут қаласындағы ван Хойдонк шаруашылығында дүниеге келді. Анасының туа бітуіне қарамастан, Биг Бен өте ірі, биік жылқыға айналды. Ұзақ өтпей, оны канадалық ат спорты шебері Иан Миллер 45 000 долларға сатып алып, Канаданың Онтарио штатындағы Перт қаласындағы Миллер Брук шаруашылығына көшірді. Биг Бенді сатып алуға көптеген тиімді ұсыныстар түсті, бірақ меншік иелерінің тобы да, Иан Миллер де онымен тығыз байланыста болғандықтан, барлық ұсыныстан бас тартты.

Мансап

1984 жылы ол тосқанауылдан секіру жарыстарында қатыса бастады, осымен оның ұзақ және сәтті мансабының бастауы болды. Миллар Биг Бенмен 40-тан астам Гран-при титулын жеңіп алды, оның ішінде алты Спраус Медоус Дербисі, сондай-ақ әлем кубогының тосқанауылдан секіру чемпионаты екі жыл қатарынан – 1988 жылы Швецияның Гетеборг қаласында өткен бірінші әлем кубогының финалы және келесі жылы Флорида штатының Тампа қаласында тағы жеңіске жетті. 1989 жылы ол Францияның Бордо қаласындағы және Германияның Штутгарт қаласындағы Гран-прилерде жеңіске жетіп, Милларды әлемдегі бірінші орынға шығарды. Миллар мен Биг Бен 1987 және 1991 жылдары екі рет ду Мориер халықаралық жарысын жеңіп алды, ол кезде бұл әлемдегі ең ірі сыйлық қоры бар Гран-при жарысы еді. 1992 жылы Биг Бен екі рет ішек ауруына шалдығып, содан кейін автомобильмен соқтығысқаннан кейін тас жолда аударылған ат трейлерінен аман қалды. Тағы екі жылқы қаза тапты, ал үшіншісі жарақаттарына байланысты атқа мінуге жарамсыз болды. Төртінші жылқы енді трейлерге кірмейді. Биг Бен 2 айдан кейін Гран-приде жеңіске жетті. Оның күрделене берген жарақаттары туралы көп әңгіме болғаннан кейін, ол 50 000 көрерменнің алдында Spruce Meadows Derby-де алтыншы рет жеңіске жетті. Бұл оның дербидегі соңғы қатысуы болды.

Зейнеткерлік және өлім

11 жылдық жарыс жолынан кейін Биг Бен 1994 жылы Миллер Брук шаруашылығына зейнетке шығарылды. 1999 жылдың 11 желтоқсанында екі ветеринар Миллерге Биг Беннің үшінші, емдеуге келмейтін ішек ауруына (колик) шалдыққанын хабарлады. Ол 23 жасында Миллер Брук шаруашылығында ұйытылды. Ол шаруашылыққа көрініп тұратын төбеде жерленген.

Құрмет белгілері мен ескерткіштер

1999 жылы Биг Бен Канаданың танымал символы ретінде мойындалды, себебі Канада Поштасы оның есімінен жеке марка шығарды. Биг Бен Онтарио спорттық даңқ залына енгізілді және тағы бір жылқы – толыққанды тұқымдық жарыс ат Солтүстік бимен бірге Канада спорттық даңқ залындағы жалғыз аттардың бірі болды. Оның тарихы автор Лоуренс Сканланның "Биг Бен" атты кітабында жазылған. 2000 жылы Биг Беннің жеке күтімшісі Сандра Паттерсон Кимберли Гаттоның "Күнде бір алма: Шынайы аттар туралы жылы әңгімелер жинағы" атты кітабында Биг Бенге арналған құттықтау жазды. 2005 жылы Перт және аудандық сауда палатасы Онтарионың Перт қаласындағы Тай өзенінің жағасындағы саябақта Иан Миллердің мінген күйіндегі Биг Беннің қола мүсінін орнатты. Биг Беннің суреті Breyer ат моделі ретінде сақталған. 2011 жылы Джефф Папус жазған "Шексіз құмарлық: Шоу-жарыстың ең ұлы аттары мен шабандоздары" атты кітапта Биг Бен және оның иесі мен шабандозы Иан Миллер суреттелген. Кітапта Биг Беннің жарыс алаңында да, одан тыс жерде де кездескен қиындықтары, соның ішінде өмірін қауіпке тіккен екі рет жасалған операция туралы мәліметтер келтірілген. Кітапта Иан Миллермен және Биг Беннің күтімшісі Сэнди Паттерсонмен алынған сұхбаттар да бар.

Шежіре

Биг Беннің әкесі – француздық каштаналық айғыр Этретат, ол 3⁄4 таза қанды және 1⁄4 Selle Français, Selle Français ретінде тіркелген. Оның анасы Оки – 3⁄4 Гелдерланд және 1⁄4 Selle Français, бельгиялық жылы қанды жылқы деп тіркелген бие. Осыған ұқсас Selle Français, Gelderlander және таза қанды айғырлардың шағылысуы нәтижесінде жақын туысқан голландтық жылы қанды жылқы тұқымы құрылды. Биг Бен әкесінің тарапынан Precipitation (1933 – 1957) айғырынан тараған, ол көптеген жарыс және спорттық жылқылардың тұқымдық ағаштарында кездесетін, ықпалды британдық таза қанды айғыр. Precipitation Matchem (1748 – 1781) және Годольфин Араб айғырының тұқымын сақтауға көмектесті. Биг Беннің анасы Оки әкесінің тарапынан Furioso (1939 – 1968) айғырынан тараған, ол спорттық жылқылардың ықпалды таза қанды атасы және Precipitation айғырынан туған. Биг Беннің зор бойы оның тұқымдық ағашында қайдан пайда болғаны белгісіз. Оның ата-бабаларының бойы тіркеу және тұқымдық кітапша деректеріне сәйкес, аралықта болды.