Кіріспе

Венадағы дәстүрлі ат үстінде жүретін мектеп – Испандық ат үстінде жүретін мектеп (Spanische Hofreitschule) – классикалық дрессажды сақтауға және Липицанер жылқыларын даярлауға арналған австриялық мекеме. Ол Австрияның Вена қаласында орналасқан, ал Хофбургтағы қойылымдары туристерді қызықтырады. Мектептің ең жақсы жылқылары мен шабандоздары әлем бойынша гастрольдік сапарлар жасап, өнер көрсетеді. Бұл "Үлкен Төрттікке" – әлемдегі ең беделді классикалық ат спорты академияларының біріне кіреді, оған сонымен қатар Кадр Нойр, Португалияның ат спорты мектебі және Корольдік Андалусия мектебі де жатады.

Орналасқан жері

Испандық ат үстінде жүзу мектебі Венаның орталық бөлігіндегі Хофбург ішінде, Михаэлерплац пен Йозефплац арасында орналасқан. Көрсетулер 1729 және 1735 жылдар аралығында салынған Қысқы ат үстінде жүру мектебінде өтеді. Қысқы ат үстінде жүру мектебі – күн сәулесімен толып жатқан зал, негізінен ақ, сондай-ақ беже және ашық сұр түсті, корольдік ложаның үстінде және кіреберіске қарама-қарсы император Карл VI-ның портреті ілулі тұр (атшылар атқа міну алдында әрқашан оған салют етеді), оның ұзындығы және биіктігі шамамен алғанда. Испандық ат үстінде жүзу мектебінің Төменгі Австриядағы Хельденберг-Ветздорф қаласында жазғы тұрақтары бар. 68 тұрақты биелер шілде және тамыз айларында жеті аптаға сонда әкелінеді және қораларда ұсталады. Бұл кезеңде жылқылар жаттығудан өтілмейді, керісінше, жақын жердегі орманға серуендейді.

Тарих

Ат мектебіне алғаш рет 1565 жылы Габсбург монархиясы тұсында атау берілді, бұл француз манежі Антуан де Плувинельден көп бұрын болды, және ол әлемдегі осы сипаттағы ең көне мектеп болып табылады. Мұрағаттарда 1565 жылы ағаштан жасалған ат тебінгісіне тапсырыс берілгені көрсетілген, бірақ 1729 жылға дейін император Карл VI архитектор Джозеф Эммануэль Фишер фон Эрлахқа бүгін қолданылып жүрген ақ ат тебінгісін салуды тапсырды. Осыған дейін мектеп Йозефшплацтағы ағаш аренада жұмыс істеді. Бір кезде ат тебінгісі түрлі салтанаттар үшін пайдаланылды, бірақ қазір ол көпшілікке ашық, олар биелердің жаттығуларын және өнерлерін тамашалай алады. Испан ат мектебі испандық жылқылардың құрметіне аталған, олар Липиццан тұқымының негіздерінің бірі болды, және бұл тұқым мектепте ғана қолданылады. Бүгінде Испан ат мектебіне жеткізілетін жылқылар Австрияның батыс Штирия аймағындағы Пибер ауылының жанында орналасқан Пибер федералды жылқы шаруашылығында өсіріледі. Бұл тұқымды дамытуға пайдаланылған алғашқы жылқы шаруашылықтарының бірі Липица, қазір Липика деп аталады, ол қазіргі Словениядағы Триест қаласының жанында орналасқан, және осы шаруашылық тұқымға атын берді. Испан ат мектебінің тамырлары ежелгі Грециядағы Ксенофонтқа дейінгі әскери дәстүрлерде, әсіресе орта ғасырлардан кейінгі әскери атты әскерлерде жатыр, сол кезде рыцарьлар оттық қарулар басым болған шайқас даласындағы үстемдігін сақтау үшін ауыр қару-жарақтан бас тартып, жылдам және күрделі маневр жасауды үйренді. Дәстүр бойынша, мектептегі Липиццан жылқыларын тек ер адамдар ғана жаттықтырып, мінгізеді, бірақ Испан ат мектебі әйелдерге ешқашан ресми тыйым салынбағанын мәлімдейді. 2008 жылдың қазан айында екі әйел, Ұлыбританиядан келген 18 жасар Соджурнер Моррелл және Австриядан келген 21 жасар Ханна Зайтлофер қабылдау емтиханын сәтті тапсырып, мектепте ат тебушілер ретінде оқуға қабылданды – 436 жыл ішінде мұны жасаған алғашқы әйелдер.

Өнер көрсетулер

Испандық ат үстіндегі мектептегі қойылымдар бастапқыда тек соттың қонақтарына көрсетілетін, ал ғасыр басында халыққа ашылғанда, тек ерекше жағдайларда ғана ұсынылатын. Бірақ 1918 жылы Аустро-Мажарстан империясы құлағаннан кейін, мектеп өз күтімін қамтамасыз ету үшін тұрақты түрде көпшілікке қойылымдар ұйымдастыра бастады. Алғашқы қойылымдар өте қысқа болды, бас жаттықтырушылар жоғары мектеп қозғалыстарында айғырларды, жерден көтерілу, қолмен жұмыс және ұзын көтеріңкемен жаттығуларды көрсетті, содан кейін Pas de Deux (көріністегі екі жылқы) және төрт жаттықтырушының Quadrille қойылымымен аяқталды. Бүгінгі бағдарлама кеңейтілді. Ол "Жас айғырлармен" басталады, олар жақында Пайбердегі асыл тұқымдық шаруашылықтан келді. Олар жаттығудың алғашқы кезеңін көрсетеді, онда жылқы алға жылжиды және көмекші құралдарды қабылдайды. Келесі бөлім – "Жоғары мектептің барлық қадамдары мен қозғалыстары", онда төрт толық дайындалған айғыр Олимпиадалық Гран-при дрессажының тестінде көрінетін барлық қозғалыстарды орындайды, оның ішінде жылдам ауысу, пассаж, пируэт және пиаффе. Жылқылар қос баулы жетекпен жүреді, олардың жоғары деңгейдегі жаттығуларын көрсету үшін. Содан кейін "Pas de Deux" көрсетіледі, екі жылқы айнадағыдай жоғары мектеп қозғалыстарын орындайды. Келесі бөлім – "Қолмен жұмыс", аттардың мектеп секірістері – левада, каприоль және курбеттаға қалай дайындалатынын көрсету үшін. Бұл демонстрация диагональ бойынша, қабырға бойында және бағаналар арасындағы жұмысты қамтиды. Барлық айғырлар шенгел, кавессон, бүйірлік баулар, кейбіреулері қысқа қол бауымен, ал кейбіреулері қысқа көтеріңкемен киеді. Барлығы мектептің дәстүрлі ақ қылыпын киеді. Содан кейін бір айғыр "Ұзын көтеріңкемен" жұмыс істейді, онда толық дайындалған Липицзан отырғыш үстінде орындалатын барлық қозғалыстарды орындайды. Бұл бөлімде жылқыға қызыл шенгел және қызыл қылыш (отырғыш) тағылады, оның үстінде Австрия империясының алтын гербы бейнеленген. Одан кейін "Жердегі әуе қозғалыстары" көрсетіледі; барлық жылқылар отырғыш үстінде, бірақ жаттықтырушылар тіркемелерді пайдаланбайды. Орындалатын қозғалыстарға левада, каприоль және курбетта жатады. Қойылым "Мектеп квадрилі"мен аяқталады, онда 8 жаттықтырушы серуенде, жүгіріп, шапқанда, жылдам ауысулар, пируэттер, жартылай өту және пассаж орындайды. Көрсетілім классикалық музыкамен сүйемелденеді. 20 минутқа созылатын Испандық ат үстіндегі мектептің "Квадрилі" әлемдегі ең ұзақ және ең қиын қойылым болып табылады.

Киім және жабдық

Барлық саяхатшылар дәстүрлі киім киеді: қоңыр түстегі тальон, екі бұрышты шапқыштар, ақ қаз терісінен жасалған шалбар, ақ шұбар қолғаптар және қара түстегі саяхаттық аяқкиім. Мойындық шұңқырлар да киімнің бір бөлігі болып табылады. Империя стиліндегі киім (1795–1820 жылдардағы сәнде) 200 жыл бойы салыстырмалы түрде өзгермеген. Өнер көрсетулер кезінде толыққанды даярланған айғырлар алтын жалатылған дәстүрлі көкірек қалқаны мен крепперді, «Goldzeug» деп аталатын жабдықты киеді. Олар сонымен қатар ешкі терісінен жасалған және мектепте айғырлар мен салт аттыларды оқыту кезінде қолданылатын, бірақ одан үлкен «мектептік» атты құшағын да алып жүреді. Алтын жалатылған қос тұтқалар тек өнер көрсетулерде ғана қолданылады. Жас айғырлардан басқа барлық жылқылар қызыл және алтын немесе жасыл және алтын шабрақтарды, яғни аттың басына салынатын киімді киеді. Қызыл түс «Жоғары мектептің барлық қадамдары мен қимылдары», «Pas de Deux», «Ұзын баумен басқару», «Ұлы соло» және «Мектеп квадрилі» үшін қолданылады. Жасыл түс «Қолмен жұмыс істеу» және «Жер үстіндегі қимылдар» үшін пайдаланылады. Шабрақ әр салт аттының мәртебесін анықтау үшін де қолданылады: мектеп директорының үш алтын жолағы және алтын жиегі бар, бас салт аттылардың үш жолағы, бірақ жиегі жоқ, салт аттылардың екі жолағы, ал көмекші салт аттылардың біреуі бар. Жас айғырлар есейген жылқыларға қарағанда басқа жабдықпен көрсетілмейді. Олар қарапайым тұтқамен және қарапайым дрессаж стиліндегі ағылшын атты құшағымен жүреді. Жаттығу кезінде барлық жылқылар үшін қара тұтқалар, қарапайым тұтқалар және қос тұтқалар қолданылады. Жылқылар таза және жақсы күтілген. Каприоль жылқылары қысқа оралған, «кезек» (басқа жерде «балшық құйрық» деп аталады) түріндегі өрілген құйрықты киеді, ол сәнді құйрық қалтасымен (Schweiftasche) бекітіледі.