Кіріспе

Мельбурнның орталық бизнес ауданының жоспары

Ходдл желісі – Австралияның Мельбурн орталық бизнес ауданындағы көшелердің шамамен түзілген торына берілген қазіргі атау. Флиндерс көшесі, Спринг көшесі, Ла Троб көшесі және Спенсер көшесімен шектелген бұл желі, Мельбурн қаласының басқа аудандарына қарағанда бұрышпен орналасқандықтан, оңай танылады. Ол 1837 жылы (Лонсдейл көшесіне дейін, келесі жылы Ла Троб көшесіне дейін кеңейтілген) осы жоспарды белгілеген геодезист Роберт Ходдлдің құрметіне аталған, ол алғашқы ресми қала жоспарын жасады. Бірнеше жүз ғана қоныс аударушы болған кезде салынған бұл көшелер желісі, қазір бес миллионнан астам халқы бар Мельбурн қаласының ядросына айналды.

Фразаның қолданылуы

"Hoddle Grid" термині тек 21 ғасырда ғана жиі қолданыла бастады. Роберт Ходдлдің "қала" деп аталатын көшелердің орталық торының құрастырғаны көптен бері белгілі болғанмен, ол бұрын дәстүрлі түрде оның атымен аталмаған. 19-шы және 20-шы ғасырдың басында назар көбірек Коллинз көшесіне – ең сәнді бағдарламаға, бойындағы ең қымбат және эксклюзивті ғимараттарға шоғырланған, ал батыс және солтүстік жақтары қарапайым, төмен қабатты тұрғын үйлермен және жеңіл өнеркәсіптік құрылыстармен жабдықталған. 1950 жылдары Коллинз көшесін сипаттау үшін "Алтын миль" деген тіркес пайда болды. 1954 жылы Жұмыс жөніндегі кеңес жариялаған "Мельбурн қалалық жоспарлау схемасының есебінде" бұл аймақ "Орталық бизнес аймағы" деп аталды. "CBD" немесе Орталық бизнес ауданы деген тіркес 1960 жылдары пайда болды, мүмкін 1964 жылы жарияланған "Борри есебі" және 1968 жылы қабылданған Мельбурн қалалық жоспарлау схемасы арқасында. CBD әлі күнге дейін Мельбурнның орталық торына сілтеме жасаудың ең көп таралған тәсілі болып табылады. 1980 және 90-шы жылдардағы ресми жоспарлау стратегиялары "Hoddle Grid" терминін қолданбады; мысалы, 1984 жылғы желтоқсанда жарияланған Мемлекеттік үкіметтің "Орталық Мельбурн: Болашаққа арналған негіз" құжаты оны "формалды қала торы" (p25) деп сипаттайды, ал 1987 жылы Мельбурн қаласы жариялаған "Торлар және жасыл кеңістіктер" кітабы әртүрлі графикалық материалдарда қисайған көшелер торын көрсетеді, бірақ оны тек "қала орталығы" деп атайды. Соңғы кезде 2005 жылы кітап түрінде және 2008 жылы онлайн жарияланған Мельбурн энциклопедиясы оны "Қала торы" деп атайды, ал Мельбурнның кеңірек бөлінуін сипаттайтын "Жолдар" мақаласында орталық аймақ "Hoddle торы" деп аталады. Бұл тіркес алғаш рет 2002 жылы "The Age" газетінде пайда болды.

Сипаттамалар

Барлық негізгі көшелер бірдей енде, ал барлық блоктар дәл шаршы тәрізді. Жалпы өлшемдер, көшелердің енін қоса алғанда, осылайша, желідегі ең ұзын ось Яра өзенінің бағытымен жақсырақ сәйкес келу үшін нақты солтүстіктен сағат тілімен 70 градусқа бұрылған. Мельбурнның көп бөлігі нақты солтүстіктен сағат тілімен 8 градусқа бұрылған, сонда магниттік солтүстік 1900 жылы 8.05° шығысқа қарай болса, 2009 жылы 11.7° шығысқа қарай өсті.

Мильдік тор

Роберт Ходдл орталық қалалық тордың айналасында бір миль аралықтағы көшелердің жеке солтүстік-оңтүстік торын да зерттеді. 1837 жылғы картада көрсетілген осы тордың бастапқы нүктесі Бэтмен төбесінің басында орналасқан, ол магниттік солтүстікке қарай бір мильге созылып, қазіргі Виктория көшесі/Парад деп аталатын шығыс-батыс сызығына дейін жеткен. Бұл сызық орталық тордан тыс үкіметтік резервтің солтүстік шегін көрсетеді. Мельбурн қаласының қалған бөлігі көбінесе осы тор жүйесін ұстанады.