Кіріспе

Палос-Вердес көгі (Glaucopsyche lygdamus palosverdesensis) – АҚШ-тың Калифорния штатының оңтүстік-батысындағы Палос-Вердес түбегіне тән, жойылу қаупі төніп тұрған шағын көбелек. Оның таралу аймағы бір ғана жермен шектеледі деп дәлелденгендіктен, бұл оны әлемдегі ең сирек кездесетін көбелектердің бірі деп айтуға негіз береді.

Шолу

Палос-Вердес көгі (G. l. palosverdesensis) – күміс көгілдірдің (G. lygdamus) шектеулі таралған, жергілікті подвиді, ол Солтүстік Американың көп бөлігінде кездеседі. Ол 1977 жылы сипатталған, ал 1980 жылы АҚШ-тың жойылып бара жатқан түрлер туралы заңы бойынша тізімге енгізілген екінші көбелектер тобының бірі болды. Бұл подвид G. lygdamus-тың басқа подвидтерінен қанаттарының астыңғы бетіндегі сәл өзгеше өрнегімен және ертерек ұшу кезеңімен ерекшеленеді. Подвид Лос-Анджелес округінің жағажайлық аймағындағы Палос-Вердес түбегінің оңтүстік беткейінен сипатталған. Палос-Вердес көгілдір көбелектерінің 1983 жылы жойылып кеткені еді, негізінен оның мекендеу ортасының құрылысқа байланысты өзгеруінен.

Морфология

Палос-Вердес көк көбелегінің қанаттарының ені тек қана. Еркегінің үстіңгі қанатында тар қара сызықпен шектелген жарқын күмісті көк түс болады, ал мекесінің үстіңгі қанаты қоңыр сұр түсті. Еркек және мекесінің астыңғы қанаты сұр түсті болып, ақ сақиналармен оралған қара дақтармен өрнектелген.

Тіршілік ету ортасы

G. lygdamus palosverdesensis әсіресе Лос-Анджелестен оңтүстікке қарай 15 шақырым жердегі Палос-Вердес түбегінде, жағалаулық шалба бұталы өсімдіктер мекендейтін ортада кездеседі. Бұл түрше жергілікті монофаг, яғни бір ғана түрге тән қоректік өсімдікке байланысты. Бастапқыда бүкіл түрше локопуд немесе сыңғырлап жүретін (Astragalus trichopodus lonchus) ғана қоректенетін деп есептелген, бірақ 1994 жылы қайта табылган популяция личинка кезінде жалпы елік (Lotus scoparius) өсімдігімен қоректенгені анықталды.

Басқа түрлермен қарым-қатынасы

Түрлер аралық бәсекелестік ликаенид бауыршақтарының басқа түрлерімен личинкалардың тамақтанатын өсімдіктері үшін болуы мүмкін. Көбелектің даму сатыларында құмырсқалар мен личинкалар арасындағы өзара пайдалы қарым-қатынас байқалған. G. l. palosverdesensis өзінің қоректенетін өсімдіктері – Astragalus lonchus және Lotus scoparius-пен паразиттік қарым-қатынасқа ие. Палос-Вердес көкінің батыс сары жегілмесі (Vespula pensylvanica) тарапынан жемтілігі Қорғаныс отын пункті орналасқан жерде де байқалды.

Сот ісі

1982 жылы Ранчо Палос-Вердес қаласы бейсбол алаңы салу үшін сол кездегі ең кеңінен таралған көбелектердің мекенін бульдозермен қиратты. Бұл іс-әрекет, көбелектердің 1994 жылы қайта табылуына дейін түр табиғатының жойылуына басты себеп болды деп саналады. АҚШ-тың Балық және жабайы табиғат қызметі қаланың көбелектер мен оның қорғалатын мәртебесі туралы "жақсы білгенін" мәлімдеді. Лос-Анджелес таймс газетінің хабарлауынша, қала әкімі "жер жұмыстары аяқталғанға дейін ешкім көбелектердің жойылуына шағымданбағанын" айтты, сондықтан оны қылмыстық жауапкершілікке тарту мүмкін емес. Осы шаралар әртүрлі деңгейде нәтижелі болды. 2008 жылы Мурпарк колледжінің зертханасында 2400 көбелек өсірілді. Көбелектердің қорғалатын мәртебесіне қанағаттандырумен қатар, жер иелері "сары гүлді бұзау шөбін" жеткілікті мөлшерде өсіре алатынын дәлелдеуі керек болды.

Модельдеу

Халықтың тірі қалу мүмкіндігін талдау модельдері консервациялық шаралардың нәтижесін болжауда көбінесе өте маңызды болғанымен, Палос-Вердес көк популяцияларын болжау үшін осы модельдерді қолдануда көптеген қиындықтар туындады. Бұл модельдеу түрінің нәтижесіз болуының басты себебі – Палос-Вердес көгінің климаттық және жаңару кезеңдеріне байланысты мекендеу ортасын әртүрлі пайдалануында.