Кіріспе

Erigeron (/ˈɪdʒərɒn/) – астра тұқымдасы (Asteraceae) гүлді өсімдіктердің ірі туысы. Ол Астерея тайпасына жатады және Еуропа астерлері (Aster) мен нағыз бақбақтарға (Bellis) тығыз байланысты. Туыстың таралу аймағы – бүкіл дүниежүзілік, бірақ ең көп түрлері Солтүстік Америкада кездеседі.

Этимология

Оның ағылшынша атауы – fleabane, бірнеше басқа туыс өсімдіктермен ортақ. Бұл атау құрғақ өсімдіктердің бітелерді қуып шығаруға немесе бітелерге улы болуына байланысты сенімнен туындаған болып көрінеді. Erigeron туысының атауы көне грек тіліндегі "көктемнің басында" және "қарт кісі" деген сөздерден алынған. Бұл гүлдегеннен кейін жемістің ақ түкті тостағаншаларының пайда болуына, немесе тұқымбастарының ерте пайда болуына сілтеме жасайды. γέρων сөзі еркек туысқандық сөз, сондықтан оған сәйкес келу үшін нақты эпитеттер еркек жалғауларымен аяқталуы керек (мысалы, glaucus). Дегенмен, авторлар бұрыс бейтарап жалғауларын қолданған (мысалы, glaucum), себебі ол жалғау көне грек тіліндегі бейтарап есімдердің екінші төмендеуінің аяғына ұқсайды, мысалы, Августин Пирам де Кандолл 1836 жылы туысы туралы жазбасында көрсеткендей.

Сипаттама

Түрлер бір жылдық, екі жылдық немесе көп жылдық болуы мүмкін. Олар тік сабақты, жақсы тарамдалған және көптеген ақ, лаванда немесе қызғылт сәулелі гүлдерімен, сары диск гүлдерімен сипатталады. Осы топтың кейбір түрлерінде сәулелі гүлдер болмайды. Паппус (= өзгертілген тостаған жапырақтары, қалыптасқан тәж) Астерге қарағанда қысқа және қыл тәрізді болады. Сәулелі гүлдер Астерге қарағанда тар, бірақ гүлқоспен (= қабаттасқан жапырақшалармен) салыстырғанда ұзын.

Өсіру

Көптеген түрлері әсемдік үшін өсіріледі, көптеген сорттары белгілі, мысалы, 'Уэйн Родерик', 'Чэрити', 'Фёрстерс Либлинг' және 'Дункельсте аллер' ("Барлығының ең қоюы" – жартылай қос, терең күлгін гүлшошалары бар).

Экология

Эригерон түрлерінің личинкалары кейбір көбелектердің (Lepidoptera) түрлері үшін тағам ретінде қолданылады, оның ішінде Bucculatrix angustata, Coleophora squamosella (тек E. acris-пен қоректенеді), Schinia intermontana, Schinia obscurata (екеуі де тек Erigeron-мен қоректенеді), Schinia sexata (тек E. glabellus-пен қоректенеді) және Schinia villosa. Тау шалбаларындағы эригеронның жер үсті биомассасы су жеткіліксіздігінің/температураның артуының нәтижесінде азаяды.