Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шотландияның бірінші министрі 2000 жылдан 2001 жылға дейін
First minister of Scotland from 2000 to 2001
Генри Бэрд МакЛиш (15 маусым 1948 жылы туған) – шотланд саясаткері, жазушы, ғалым және бұрынғы кәсіби футболшы. 2000 жылдан 2001 жылға дейін Шотландияның бірінші министрі қызметін атқарған. Бір жыл 12 күн қызмет еткен ол осы лауазымдағы ең аз уақыт қызмет еткен адам. 2000-2001 жылдары Шотландиядағы Лейбористік партияның жетекшісі болды. Файф қаласында көмір шахтерлерін қолдайтын отбасында туып өскен МакЛиш он бес жасында Бакхейвен орта мектебін тастап, футбол мансабын бастады. Жартылай қорғаушы ретінде алдымен Лидс Юнайтед ФК-мен келісімшарт жасады, бірақ үйіне сағыныштан кейін туған Файфқа оралып, Ист-Файф ФК-де ойнады. 108-ден астам ойын өткізген ол Шотландияның кәсіби футбол лигасында ойнаған ең жас ойыншылардың бірі болды. МакЛиштің мансабы жарақаттан кейін тоқтатылды, ол білім алуға оралды және Хериот-Ватт университетінде оқыды. 1970 жылы МакЛиш Лейбористік партияға қосылды және кейіннен Файф аймақтық кеңесіне сайланды, онда 1982 жылдан 1987 жылға дейін кеңес басшысы болды. Британдық Парламентке сайлануға бірнеше сәтсіз әрекеттен кейін МакЛиш 1987 жылғы жалпы сайлауда Орталық Файф округінен парламент мүшесі болып сайланды. Ол он жыл бойы Лейбористік оппозицияда қызмет етті, содан кейін 1997 жылғы сайлауда партияның үлкен жеңісінен кейін премьер-министр Тони Блэрдің басшылығымен Шотландия мемлекеттік министрі болып тағайындалды. МакЛиш Шотландия кеңсесінде Дональд Дьюардың "оң қолы" болды және Шотландия парламенті құрылған Шотландия заңын жасауға Дьюарға көмектесті. 1999 жылы парламентке өткен алғашқы сайлауда ол Орталық Файф сайлау округінен Шотландия парламентінің мүшесі болып сайланды. Шотландияның тұңғыш бірінші министрі болып тағайындалған Дьюардан кейін, ол 1999 жылдан 2000 жылға дейін Шотландияның бірінші атқарушы органында кәсіпкерлік және өмір бойы білім беру министрі болып қызмет етті. 2000 жылдың 11 қазанында Дьюар ми қан кетуінен қайтыс болды, бұл Лейбористік партия ішіндегі көшбасшылыққа бәсекеге себеп болды, МакЛиш өзінің кандидатурасын жариялады. Ол қаржы министрі Джек Макконнеллді жеңгеннен кейін сәтті және қысқа науқан жүргізді. МакЛиш 2000 жылдың 26 қазанында Шотландияның бірінші министрі ретінде қызметке кірді. Ол Шотландиядағы мұғалімдер үшін Маккроун келісімін жүзеге асыруды қадағалады және қарт адамдарға арналған тегін жеке күтім схемасын ынталы түрде қолдады. Оның бірінші министрлік қызметі қысқа болды, өйткені ол келесі жылы "Officegate" деп аталған қаржылық даудан кейін отставкаға кетті; Шотландия парламентінің екі жыл бұрын қайта құрылғаннан бергі алғашқы ірі жанжалы. Оның орнын бұрынғы сайлауда жеңілген Макконнелл басты. МакЛиш 2003 жылғы сайлауда парламент депутаты ретінде орнынан бас тартқанға дейін, артқы қатарда отырды. МакЛиш биліктен кеткеннен бері саяси белсенді болып келеді және бірнеше кітап жазды. 2007 жылы ол Шотландия радио хабарларын тарату комиссиясына тағайындалды, ал келесі жылы Шотландия түрме комиссиясының төрағасы болды. 1948 жылдың 15 маусымында Метил, Файфтың Морар көшесі, 50-де Гарри МакЛиш (1923-2009) мен Мэри Слэвен Бэйрд (1925-1985) отбасында дүниеге келген. Файфтің орталық бөлігінде "күшті христиандық социалистік рухта" өскен, оның әкесі мен әкесінің әкесі жеке компанияда көмір шахтасында жұмыс істеген, МакЛиштің әжесі жетпіс жыл бойы Лейбористік және кооперативтік партияның мүшесі болған. Ол анасының әкесінің құрметіне аталған. МакЛиш екі-үш жасында Institution Row, шахтерлар қауымына көшіп бармас бұрын, Морар көшесінде өсті. Отбасы Кенноуэйдің ескі ауылында шахтерлерге арналған жаңа тұрғын үйлерге көшіп барды, онда оның кіші інісі Рональд дүниеге келді. МакЛиш Бакхейвен орта мектебінде білім алды, онда ол мектептің футбол командасына қатысты. Ол мектепте оқыған кезінде балалық шақтағы сүйіктісі Маргарет Драйсдейлмен танысып, 1968 жылы үйленді. Мектепте оқыған кезінде ол "футболға тым көп көңіл бөлді", өйткені оның мектеп директоры білім беру саласында болашағы жоқ екенін айтты. Мектепті бітіргеннен кейін МакЛиш 1973 жылдан 1974 жылға дейін Эдинбург корпорациясының әлеуметтік жұмыс бөлімінде ғылыми қызметкер, содан кейін 1974 жылдан 1975 жылға дейін Файф округі кеңесінде және 1975 жылдан 1987 жылға дейін Данфермлин аудандық кеңесінде жоспарлау қызметкері болып жұмыс істеді. Сонымен қатар, 1973 жылдан 1986 жылға дейін Хериот-Ватт университетінде жартылай штатты оқытушы және тәлімгер болып жұмыс істеді.
Henry Baird McLeish (born 15 June 1948) is a Scottish politician, author, academic and former professional footballer who served as First Minister of Scotland from 2000 to 2001. With a term of 1 year, 12 days, he is the shortest serving holder of that office. He served as the Leader of the Labour Party in Scotland from 2000 to 2001. Born and raised into a Labour supporting coal mining family in Fife, McLeish dropped out of Buckhaven High School at the age of fifteen to pursue a professional career in football. Playing wing half, he was first signed for Leeds United F. C., but after experiencing homesickness, McLeish returned to his native of Fife to play for East Fife F. C Making more than 108 appearances, he was one of the youngest ever players to play in Scottish professional football. McLeish's career was cut short after an injury and he returned to education, studying at Heriot Watt University. McLeish joined the Labour Party in 1970 and was later elected to the Fife Regional Council, where he served as the council's leader from 1982 to 1987. After several unsuccessful attempts to be elected to the British House of Commons, McLeish was successful in the 1987 general election, when he was elected as member of parliament for Central Fife. He served successively in Labour's opposition benches for ten years, before being appointed minister of state for Scotland under Prime Minister Tony Blair following the party's landslide victory in the 1997 election. McLeish served as Donald Dewar's 'right hand man' in the Scottish Office and was instrumental in assisting Dewar with the creation of the Scotland Act which established the Scottish Parliament. In the first election to the parliament in 1999, he was elected as a member of the Scottish Parliament for the Central Fife constituency. Following the appointment as Dewar as the inaugural first minister of Scotland, he served in the first Scottish Executive as the minister for enterprise and lifelong learning from 1999 to 2000. Dewar died in office of a brain haemorrhage on 11 October 2000, which triggered a leadership contest within the Labour Party to find a successor, with McLeish declaring his candidacy. He led a successful and short campaign after defeating finance minister Jack McConnell. McLeish was sworn into office as first minister of Scotland on 26 October 2000. He oversaw the implementation of the McCrone Agreement for teachers in Scotland and strongly advocated free personal care for the elderly scheme. His tenure as first minister was short, as he resigned the following year following a financial scandal referred to as "Officegate"; the first major scandal the Scottish Parliament had faced since its reincarnation two years earlier. He was succeeded by McConnell, who he had beaten in the previous leadership election. McLeish sat as a backbencher, before stepping down as an MSP at the 2003 election. Since leaving office, McLeish has remained politically active and has written several books. In 2007, he was appointed to the Scottish Broadcasting Commission and the following year he chaired the Scottish Prisons Commission. was born at 50 Morar Street in Methil, Fife, on 15 June 1948, to Harry McLeish (1923 2009) and Mary Slaven Baird (1925 1985). Born into a "strong Christian socialist influence" household in central Fife, where his father and grandfather worked as coal miners for a private company, McLeish's grandmother was a member of the Labour and Co operative Party for seventy years. He was named after his maternal grandfather. McLeish grew up on Morar Street, before moving to Institution Row, a miner community, when he was two or three. The family moved to a new housing estate for mineworkers in the old village of Kennoway, where his younger brother Ronald was born. McLeish was educated at the Buckhaven High School, where he became involved with the school's football team. He met his childhood sweetheart while attending the school, Margaret Drysdale, and they married in 1968. While a pupil at the school, he was "too concerned with football", having been told by his headmaster he had no future in education. After graduating, McLeish worked as a research officer at Edinburgh Corporation's department of social work from 1973 to 1974, then as a planning officer for Fife County Council from 1974 to 1975 and Dunfermline District Council from 1975 to 1987. He also worked as a part time lecturer and tutor at Heriot Watt University from 1973 to 1986.
Кәсіби футбол карьерасы
1963 жылы МакЛиш 15 жасында мектепті тастап, кәсіби футболшы болды. Оның мектеп директоры есеп қағазына: "Бала футбол ойнағанда жақсы, бірақ білім беруде болашағы жоқ екеніне қуаныштымын", - деп жазған. Ол алғаш рет «Лидс Юнайтед» командасымен келісімшарт жасасты, бірақ үйін сағыну себепті Шотландияға оралып, «Ист-Файф» командасында ойнады, онда 108 ойын өткізді. Ол шотландтық кәсіби футболда ойнаған ең жас ойыншылардың бірі болды. «Ист-Файф» сапындағы алғашқы ойыны «Гэмпден Парк» стадионында «Глазго» командасына қарсы өтті. 18 жасында МакЛиш Шотландия жастар құрамасына қатысу үшін іріктеуден өтті, «Матервелл» командасының футболшыларымен ойнады, бірақ 5:2 есебімен жеңілді. «Дейли рекорд» газеті бұл ойын туралы жазып, МакЛиш – көзге түскен жалғыз жас шотландық екенін мәлімдеді. Кейіннен ол Югославияда өткен Жастар арасындағы әлем чемпионатына Шотландия құрамасына шақырылды.
In 1963, McLeish left school at the age of 15 to become a professional football player. His rector wrote on his school report card: "I am glad the boy is a good footballer as he has no future in education." He was first signed with Leeds United, however, after experiencing homesickness, he returned to Scotland to play for East Fife, where he made 108 appearances. He played wing half and was one of the youngest ever players to play in Scottish professional football. His first game for East Fife was at Hampden Park against the Glasgow team, Queen's Park. At the age of 18, McLeish trialled for a Scotland youth national team, playing against a group of footballers from Motherwell, but they lost 5–2. The Daily Record reported on the match and stated McLeish was the only young Scot to impress. He was later selected for the Scotland team to play in the World Youth Cup, hosted by Yugoslavia.
Жергілікті билікке кіру; 19701987
1970 жылы МакЛиш Шотландияның Еңбек партиясына қосылды және ол Жас социалистердің төрағасы болды. Ол алғаш рет Гленроттестің Гленвуд округінде сайлауға түсті, бірақ отырған Шотландия консервативтік кеңесшісінен жеңілді. Дауыс беру Лейбористік партияның депутаттары мен Шотландия Еңбек партиясының ұлттық атқару комитеті мүшелерінен құралған шектеулі сайлаушылар арасында өтті, себебі толық сайлау өткізуге жеткіліксіз уақыт болды. МакЛиш өзінің қарсыласы Джек Макконнеллді 44 дауысқа 36 дауыспен басып өтіп, екінші премьер-министр атанды.
McLeish joined the Scottish Labour Party in 1970 and he became chairman of the Young Socialists. He first contested in an election for the Glenwood ward in Glenrothes but he was beaten by the sitting Scottish Conservative councillor. The ballot was held amongst a restricted electorate of Labour MSPs and members of Scottish Labour's national executive, because there was insufficient time for a full election to be held. McLeish defeated his rival Jack McConnell by 44 votes to 36 in the race to become the second first minister.
Шотландияның бірінші министрі (20002001)
МакЛиш 2000 жылғы 27 қазанда Эдинбургтегі сот отырысында Королева Елизавета II-нің тағайындалу жарлығын алғаннан кейін Шотландияның бірінші министрі қызметіне ресми түрде кірісті. Келесі күні ол өзінің үкіметін құрды, ол Лейбористер мен Либерал-демократтар коалициясының жалғасы болды.
McLeish was officially sworn into office as first minister of Scotland on 27 October 2000 at the Court of Session in Edinburgh after receiving the Royal Warrant of Appointment by Queen Elizabeth II. The following day, he formed his administration, which was a continuation of the Labour Liberal Democrat coalition.
11 қыркүйек шабуылдары
11 қыркүйекте АҚШ-тағы шабуылдар кезінде МакЛиш бірінші министр болды және оқиғалардың қалай өрбігенін Эдинбургтегі Шотландия үкіметінің штаб-пәтері – Сент-Эндрюс-хаустағы кеңсесінен бақылады. МакЛиш Шотландияны осыған ұқсас террористик шабуылдан қорғау үшін қолданылып жатқан қорғаныс стратегияларына қатысты өте алаңдағандығын айтты. Ол бастапқыда Глазго, Эдинбург және Абердин сияқты Шотландияның ірі қалаларының экономикалық күші мен Шотландия, Ұлыбритания және Еуропа экономикалары үшін маңыздылығына байланысты нысанаға алынуы мүмкін деп уайлаған. 2001 жылдың 13 қыркүйегінде МакЛиш Шотландия Парламентіне АҚШ және Нью-Йорк халқына көңіл айту туралы ұсыныс енгізді. Лейбористтік бірінші министр ретінде және Тони Блэр басқаратын лейбористтік Ұлыбритания үкіметінің кезінде МакЛиш бастапқыда "Терроризмге қарсы соғысты" қолдады, бірақ 2021 жылы соғыс "Исламға қарсы соғысқа" айналғанына өкініш білдірді.
McLeish was First Minister during the time of the September 11 attacks in the United States, and watched the events unfold in his office in St Andrews House, the HQ of the Scottish Government in Edinburgh. McLeish has spoken about his serious concern about the defence strategies in place within Scotland to protect the country from a terrorist attack of a similar nature. He initially worried about Scotland's major cities, such as Glasgow, Edinburgh and Aberdeen being targets based on their economic strength and significance to the Scottish, UK and European economies. On 13 September 2001, McLeish moved a motion in the Scottish Parliament to send condolences to the people of the United States and New York. As a Labour First Minister, and with a Labour UK Government in office at the time of the attacks under Tony Blair, McLeish initially supported the War on Terror, however stated in 2021 that he regrets that the war ultimately turned out as a "war on Islam".
Парламент актілері
Үкіметте бірінші министр болып қызмет еткенде, МакЛиш қарттарға жеке күтімді тегін беру жобасын және Шотландиядағы білім беру ұстаздары үшін МакКроун келісімін іске асыруды басқарды.
Whilst in government serving as first minister, McLeish oversaw and implemented the free personal care for the elderly scheme as well as the implementation of the McCrone Agreement for education teachers in Scotland.
Офиске шығу және отставкаға кету
2001 жылы қарашада МакЛиш бірінші министр лауазымынан кетті, себебі салық субсидиясымен қамтылған Вестминстер сайлау округі кеңсесінің бір бөлігін Парламент кеңсесіндегі мүдделер тізіліміне тіркеусіз жалға бергені туралы айыптаулар туды. Баспасөз бұл оқиғаны «Офискейт» деп атады. МакЛиш бұл қателікten жеке қаржылық пайда көре алмаса да, 36 000 фунт стерлинг көлеміндегі жалға алу табысын қайтаруға уәде берді және 2003 жылғы Шотландия парламенті сайлауына дайындалу үшін Шотландияның Еңбек партиясына жаңа бастау жасауға мүмкіндік беру үшін отставкаға кетті. МакЛиш қайта сайлануға түспеді.
McLeish resigned as first minister in November 2001, amid a scandal involving allegations he sub let part of his tax subsidised Westminster constituency office without it having been registered in the register of interests kept in the Parliamentary office. The press called the affair Officegate. Though McLeish could not have personally benefited financially from the oversight, he undertook to repay the £36,000 rental income, and resigned to allow Scottish Labour a clean break to prepare for the 2003 Scottish Parliament election. McLeish did not seek re election.
Премьер-министр болғаннан кейінгі кезең
Негізгі саясаттан кеткеннен бері МакЛиш АҚШ-та, әсіресе АҚШ Әскери-әуе күштері академиясында және Арканзас университетінде лекция оқыды, онда ол Фулбрайт гуманитарлық ғылымдар және табиғатты зерттеу колледжі мен Арканзас университетінің құқық мектебі арасында бөлісілетін қонақ профессор атанды. Ол Еуропалық-американдық қатынастар және Еуропалық Одақ мәселелеріндегі сарапшы саналады. 2007 жылдың тамызында ол Шотландия үкіметі құрған Шотландия радио хабарларын тарату комиссиясына тағайындалды. Сондай-ақ ол Шотландия түрмелер комиссиясының төрағасы болды, ол 2008 жылы "Шотландияның таңдауы" деген атпен жаза тағайындау және қылмыстық әділет жүйесі туралы есеп дайындады. МакЛиш Шотландия футбол қауымдастығының тапсырысымен 2010 жылдың сәуірінде Шотландиядағы футболдың жағдайы туралы "маңызды есеп" аяқтады.
Since leaving mainstream politics, McLeish has lectured widely in the United States, particularly at the United States Air Force Academy and the University of Arkansas, where he holds a visiting professorship shared between the Fulbright College of Arts and Sciences and the University of Arkansas School of Law. He is considered an expert on European American relations and on the European Union. In August 2007, he was appointed to the Scottish Broadcasting Commission, established by the Scottish Government. He also chaired the Scottish Prisons Commission, which produced a report into sentencing and the criminal justice system in 2008 entitled "Scotland's Choice". McLeish concluded a "major report" on the state of football in Scotland, which had been commissioned by the Scottish Football Association, in April 2010.
Шотландияның өкілеттілігін қайта беру
Құқық беруді жақтаушы ретінде, ол 1989 жылғы Шотландия конституциялық конвенциясының ашылу мәжілісінде құқық талабына қол қойған алғашқылардың бірі болды, бұл құқық беруге жол ашты.
As a strong devolutionist, he was one of the original signatories of the claim of right at the inaugural meeting of the 1989 Scottish constitutional convention which paved the way for devolution.
Шотландтық ұлтшылдық
2014 жылдың 18 қыркүйегінде Шотландияның тәуелсіздігі жөніндегі референдумға дейін, МакЛиштің Ұлыбритания құрамында қалу үшін "Жоқ" деп дауыс беретіні, әлде тәуелсіз, дербес Шотландия құру үшін "Иә" деп дауыс беретіні жөнінде көптеген БАҚ және қоғамдық пікірлер айтылды. Бұл болжамдарға себеп – МакЛиштің одақта қалу үшін "Жоқ" деп дауыс беруге қатысты жағымсыз пікір білдіргені туралы ақпараттар, бірақ кейін ол референдумда "Иә" деп дауыс берудің "ден қоюға да мүмкін емес" екенін айтқандығы туралы хабарлар болды. 2016 жылғы Ұлыбританияның Еуроодаққа мүшелік туралы референдумында Ұлыбританияның көпшілігі Еуроодақтан шығуды, ал Шотландия сайлаушыларының көпшілігі Еуроодақта қалуды қолдады. Осыдан кейін МакЛиш тәуелсіз Шотландияның егемен мемлекетін қолдайтынын және Brexit-ке қарамастан, оның Еуроодақтың толыққанды мүшесі болуы үшін және оған толыққанды қатысуы үшін үгіттейтінін мәлімдеді. 2021 жылдың қыркүйегінде ол одақ реформаланбаса, тәуелсіздікті қолдайтынын қайталады.
In the run up to the referendum on Scottish independence on 18 September 2014, there was much media and public speculation towards whether McLeish backed a "No" vote to remain within the United Kingdom, or whether he supported a "Yes" vote in order to create an independent separate sovereign Scotland. Speculation from the public came from media articles in which McLeish was reported to be talking negatively about the prospect of a "No" vote to remain within the union, but was later reported as stating it would be "near impossible" to vote Yes in the referendum. Following the 2016 UK referendum on EU membership, in which the majority of the United Kingdom voted to leave the European Union, but the majority of the Scottish electorate voted to remain in the EU, McLeish has since claimed that he would support and campaign for an independent Scottish sovereign state and campaign for it to be a fully functioning member and participate fully within the European Union despite Brexit. In September 2021, he reiterated that he would support independence if the union was not reformed.
Жеке өмір
МакЛиштің төрт баласы бар. Оның бірінші әйелі Маргарет Драйсдейл, одан екі баласы болған, 1995 жылы асқазан қатерлі ісігінен көз жұмды. 1998 жылы ол Файф кеңесінің әлеуметтік жұмыскері Джули Фултонға үйленді. Олар 2011 жылы ажырасып, келесі жылы Карин Николсонға үйленді.
McLeish has four children. His first wife Margaret Drysdale, whom he had two children with, died in 1995 of stomach cancer. In 1998, he married Julie Fulton, a social worker for Fife Council. They divorced in 2011 and the following year he married Karyn Nicholson.