Кіріспе

Tymnet – Купертинода (Калифорния штаты) орналасқан халықаралық деректерді тарату желісі. Ол виртуалды қосылыс пакеттік коммутациялау технологиясын және X.25, SNA/SDLC, BSC және Async интерфейстерін пайдаланып, мыңдаған ірі компаниялардың, білім беру орталықтарының және мемлекеттік мекемелердің хост-компьютерлерін (серверлерді) байланыстырды. Пайдаланушылар көбінесе телефон арқылы қосылып немесе арнайы асинхронды байланыстарды қолданды. Бизнес dial-up пайдаланушыларын қолдайтын үлкен қоғамдық желіден және мемлекеттік органдар мен ірі компанияларға (көбінесе банктер мен әуе компаниялары) өздерінің жеке желілерін құруға мүмкіндік беретін жеке желіден тұрды. Жеке желілер жиі жеке желіге кірмейтін жерлерге жету үшін қоғамдық желіге шлюздер арқылы қосылған. Tymnet сонымен қатар Tymnet II протоколы арқылы және АҚШ-тағы, сондай-ақ X.25/X.75 шлюздері арқылы ондаған халықаралық қоғамдық шлюздерге қосылды. 1990-шы жылдардың соңында Интернет кеңейіп, барлығына қолжетімді болған кезде, Tymnet сияқты қызметтерге деген қажеттілік Интернет стиліндегі байланыстарға ауысты, бірақ үшінші әлем елдерінде және ескі технологияларды қолдануда әлі де маңызды болды. Дегенмен, осы байланыстардың құны азайды және 2004 жылы Tymnet тоқтатылды.

Желілік

Tymnet Америка Құрама Штаттарының көптеген қалаларында және Канадада шектеулі дәрежеде жергілікті телефондық модемдік қолжетімділікті ұсынды, бірақ Канада өзінің DATAPAC қызметін қалайтын. Пайдаланушылар Tymnet-ке қоңырау шалып, содан кейін қашықтағы жүйемен байланыс орнату үшін қарапайым командалық қатар интерфейсі арқылы өзара әрекеттесетін. Қосылғаннан кейін деректер алыстағы жүйедегі модемге тікелей қосылғандай пайдаланушыға жіберіліп, қабылдалатын. Әртүрлі техникалық себептерге байланысты байланыс толығымен "көрінбейтін" болмады және кейде файлдарды беру үшін 8 биттік таза байланысты дұрыс жұмыс істету үшін пайдаланушыға күрделі командаларды енгізу қажет болатын. Tymnet ірі компаниялармен "сапардағы" қызметкерлеріне телефон арқылы қосылу қызметтерін ұсыну үшін, сондай-ақ CompuServe немесе The Source сияқты ірі онлайн қызметтерге қосылу үшін пайдаланушыларға арналған шлюз ретінде кеңінен қолданылды.

Ұйымдастыру және жұмыс істеу

Бастапқыда желілік қадағалаушы желідегі маршруттау ақпаратының көп бөлігін қамтыды. Интернеттегі TCP/IP протоколынан өзгеше, Tymnet контурлы коммутациялауды қолданды, бұл қадағалаушыларға барлық мүмкін соңғы нүктелерді білуге мүмкіндік берді. Оның бастапқы нұсқасында пайдаланушылар Varian мини-компьютерлерімен құрылған түйіндерге қосылып, содан кейін XDS 940 хостында жұмыс істейтін қадағалаушыға жіберілген командаларды енгізді. Контурлар символға бағдарланған және желі символдар арқылы интерактивті, толық дуплекс байланыс контурларына бағдарланған. Түйіндер сол кезде көп болған әртүрлі символ жиынтықтары арасында символдарды аударды. Бұл деректерді беруді қиындатты, себебі файлдың байттары пайдаланушының тікелей қатысуынсыз көрінбей "аударылатын" еді. Кейін Tymnet өздерінің арнайы аппараттық құралдарын, Tymnet Engine-ді жасады, онда түйіндер мен олардың бірінде жұмыс істейтін қадағалаушы болды. Желі өскен сайын, қадағалаушы желідегі түйіндердің көптігінен артық жүктеме алу қаупі туды, өйткені желіні басқару талаптары қадағалаушының мүмкіндіктерінің үлкен бөлігін иеленді. Tymnet II осы қиындыққа жауап ретінде әзірленді. Tymnet II жоғарыда айтылған мәселелерді шешу үшін жұмыс жүктемесінің бір бөлігін қадағалаушыдан алып тастау және түйін кодын интеллектуалдандыру арқылы желіде үлкен икемділікті қамтамасыз ету мақсатымен жасалды. Tymnet II түйіні өзінің "пермутациялық кестелерін" құрады, осылай қадағалаушының олардың көшірмелерін сақтау қажеттілігін жойды және түйіндер аралық байланыстарын басқаруда үлкен икемділікке ие болды. Деректерді "қосымша контурлар" арқылы да беруге болады.

Бастауы: Tymshare

Tymshare 1964 жылы компьютер уақытын және пайдаланушыларға арналған бағдарламалық жасақтамаларды сатумен айналысатын уақыт бөлісу компаниясы ретінде құрылды. Оның екі SDS/XDS 940 компьютері болды; компьютерлерге тікелей қоңырау арқылы кіру мүмкіндігі болды. 1968 жылы ол Dial Data, тағы бір уақыт бөлісу қызметін көрсететін бюроны сатып алды. 1968 жылы Норм Харди мен Лэрой Таймс алыс орналасқан сайттардағы мини-компьютерлерді пайдаланып мейнфреймдермен байланыс орнату идеясын жасады. Мини-компьютерлер желідегі түйіндер ретінде қызмет етіп, деректерді бағыттау үшін бағдарламаны іске қосатын болды. 1971 жылдың қарашасында алғашқы Tymnet Supervisor бағдарламасы жұмыс істеуге кірісті. ЛаРой Таймс SDS 940 үшін құрастыру тілінде жазған, ал Норман Харди архитектуралық жобалауға үлес қосты, бұл "Көзеуші" Tymnet желісінің бастауы болды. Көзеушінің бір данасы әрдайым жұмыс істейтін және әрбір жаңа интерактивті сессия үшін желі арқылы жолды (схеманы) таңдайтын. TYMNET түйіндері үшін Varian 620i (8К 16 биттік сөздер) пайдаланылды. Бастапқыда Tymshare және оның тікелей клиенттері ғана желінің пайдаланушылары болды. 1972 жылдың ақпан айында Ұлттық медицина кітапханасы IBM 360 компьютеріндегі токсикологиялық деректер базасымен Tymshare желісіне жатпайтын алғашқы клиент атанды. Бірақ көп ұзамай SDS 940 желінің қарқынды өсуіне ілесе алмайтыны анық болды. 1972 жылы Джозеф Ринде Tymnet тобына қосылды және Supervisor кодын 32 биттік Interdata 7/32 жүйесіне көшіруді бастады, себебі 8/32 әлі дайын болмаған еді. 1973 жылы 8/32 қолжетімді болды, бірақ өнімділігі көңіл көншітпеді және Риндтің супервайзерін іске қоса алатын машинаны жасау үшін жедел жұмыс жүргізілді. 1974 жылы Supervisor бағдарламасының екінші, тиімді нұсқасы жұмыс істеуге кірісті. Жаңа Tymnet "Engine" бағдарламалық жасақтамасы Supervisor машиналарында да, түйіндерде де қолданылды. Tymnet Engine-ге көшуден кейін олар PDP 10-да Tymnet есептеу және басқа да қолдау бағдарламаларын әзірлеуді бастады. Tymshare Tymnet желілік бағдарламалық жасақтамасын TRW-ға сатты, олар өздерінің жеке желісін TRWNET құрды. Содан кейін Таймс пен Ринде "Tymnet II" бағдарламасын жасады. Tymnet II бастапқы желімен қатар жұмыс істеді, ол бірнеше жыл бойы кезең-кезеңмен тоқтатылғанға дейін Varian машиналарында жұмыс істей берді. Tymnet II виртуалды схемаларды құрудың басқаша әдісі жақсырақ кеңейтуге мүмкіндік берді. 1996 жылы Таймс пен Ромоло Раффо Supervisor-дің үшінші және соңғы нұсқасын C тілінде Sparc көппроцессорлық жұмыс станциясы үшін жазды. Тораптық кодты бағдарламалық қамтамасыз етуді Tymnet Engine-дан Sparc платформасына Билл Соли көшірді. Желілік коммутациялық орталықтарда 10 ескі үлгідегі Tymnet Engine-дері бір Sparc торабымен ауыстырылды.

Tymnet, Inc. бөлініп шықты

1979 жылы шамамен Tymnet Inc. компаниясы Tymshare Inc. компаниясынан бөлініп, Tymnet желісінің және оның VAN қызметтерінің басқаруын және жұмыс істеуін жалғастырды. Желі өсуін тоқтатпады, ал өздерінің хост-компьютерлеріне ие және оларға қашықтан қол жеткізуді қалаған клиенттер желіге қосылуға қызығушылық танытты. Бұл Tymnet компаниясының Tymshare компаниясының толық құрамындағы еншілес компаниясы ретінде АҚШ-та жалпы тасымалдаушы болып табылатын қоғамдық желіні басқару мақсатымен құрылуына әкелді. Бұл пайдаланушыларға өздерінің хост-компьютерлерін және терминалдарын желіге қосып, компьютерлерді қашықтан пайдалануға немесе желідегі басқа пайдаланушыларға компьютер уақытын сатуға мүмкіндік берді, ал Tymnet олардан желіні пайдаланғаны үшін төлемақы алды.

MCI, NewCo, Концерт

1993 жылы British Telecom (BT) және MCI Communications (MCI) компаниялары «Ғасырдың келісімі» деп аталатын келісімге келді, онда MCI Tymnet-тің АҚШ-тағы бөліктеріне иелік ететін болды және олар «Concert» деп аталған 50/50 бірлескен кәсіпорын құрды. (Бірлескен кәсіпорын атауды шешу үшін бір жылдан астам уақыт «NewCo» деп аталды.) Concert сонымен қатар BT-нің тағы бір сатып алған компаниясы – Syncordia компаниясымен де үйлесімді болды, оның штаб-пәтері Атланта қаласында орналасқан. Кейін Tymnet мынадай атаулармен белгілі болды: Пакеттік желі, BT/MCI желісі және Concert пакеттік коммутациялық қызметтері (CPS). MCI Tymnet-ті қысқартып, оның жойылуын күткенімен, ол тоқталмайтын табыс көзіне айналды. 1994 жылдың мамырында TYMCOM X жүйесінде әлі үш DEC KL 10 құрылғысы жұмыс істеді. Осы кезде желіде 30 шет елде шамамен 5000 түйін болды. Бір пакеттік коммутациялық желіде әртүрлі протоколдарды пайдалануға болады, ал Tymnet-те ең көп қолданылатын протоколдар X.25, асинхронды (ATI/AHI) және SNA болды. BT және Concert желіні дамытуды жалғастырды, ал «Turbo түйіндері» сәтсіз аяқталғаннан кейін, сыртқы компанияға өздерінің кадрлық релелік желісінде қолданылатын жабдыққа Tymnet протоколдарын қосуға шешім қабылдады. Telematics International өздерінің ACP/PCP түйіндерінде жұмыс істеуге арналған Tymnet протоколдарының бір бөлігін жасады. Telematics түйіндері кадрлық реле арқылы тор желісімен байланыстырылды және Tymnet үшін Еуропа, Азия және Американың көп бөлігін жоғары жылдамдықты деректер желісі ретінде байланыстыратын 44 басқа супер түйіндерге тікелей қосылған супер түйіндер ретінде көрінді. MCI басқа бағытты таңдап, желілік протоколдарды TCP/IP арқылы іске қосуға және Sun Microsystems SPARC технологиясын пайдалануға көшті. Бақылау технологиясы Sun компаниясының Solaris операциялық жүйесінде стандартты UNIX қолданбалары ретінде жұмыс істеуі үшін C тілінде қайта жазылды. Бұл жобаға қаржы минималды болды, бірақ Tymnet инженерлері бұл әдіс артықшылықты деп санады және оны іске асырды. Уақыт өзгеруде, Интернет және World Wide Web корпоративтік және жеке өмірдің маңызды бөлігіне айналуда. Tymnet технологиясы TCP/IP және басқа да интернет-протоколдарымен қатар жүру үшін жаңартылуы қажет болды. BT және MCI Интернетпен бәсекелеспеуді, өз клиенттік базасын IP-ге негізделген желілер мен технологияларға көшіруді шешті. Алайда, Tymnet желісі әлі де көп табыс әкелуде (кейбір жағдайларда қазіргі IP-ге негізделген қызметтерден де көп), сондықтан BT және MCI өз клиенттерін қанағаттандыруға тиіс болды.

MCI, MCI Worldcom, Worldcom VS BT, Концерт, AT&T

1997 жылы British Telecom (BT) компаниясының MCI компаниясын сатып алу бойынша келіссөздер жүргізілді. Келісім орындалмады, ал 1998 жылдың қыркүйегінде WorldCom компаниясы MCI-ді сатып алды, себебі олар компанияға жақсырақ ұсыныс жасады. Шындығында, WorldCom ұсынысы BT ұсынысына шамалы ғана ұқсас болды, бірақ BT MCI акцияларын сатып алуды жоспарласа, WorldCom акционерлерге көбірек ұнаған акциялармен алмасуды ұсынды. WorldCom 1998 жылдың қыркүйегінде бақылауға алды және 1998 жылдың 15 қазанынан бастап BT/MCI альянсын таратып жіберді.

Концерт - штаб-пәтер Рестон қаласында, Вирджиния штатында.

Альянс аяқталғаннан кейін BT және MCI/Worldcom кең ауқымды дауыс және деректер байланыс жүйелерін тарату және бөлу процесін бастады. Concert компаниясы BT мен MCI/Worldcom дауыстық және дерек желілерін бөлу мақсатында Leonardo жобасын құрды. Келесі бес жыл ішінде BT және MCI басшылығының өзара шарттық міндеттемелері бойынша келіссөздер жүргізуі мен қайтадан келіссөздер жүргізуі салдарынан кейде ілгерілеулер болды, ал кейде тоқтап қалды. Көбінесе жағдай тоқтап, қабылданған шешімдер өзгеріп, кейде тіпті қайтадан өзгеріп жатты. Жобаның бір бөлігі клиенттерді X.25 желілерінен IP-негізделген желілерге көшіруді қарастырды, ал екінші бөлігі Concert пен MCI-дің желінің өз бөліктерін дербес түрде пайдалануы және басқаруы үшін қызметтердің дубликатын жасады. Екі компания желіні пайдалану туралы есептік деректерді де бөлісіп отырды, сондықтан клиенттерге дұрыс есептеу жүргізу үшін оларды бөлектеу қажет болды.

Концерт - Атлантадағы штаб-пәтер.

2000 жылы BT басқа одақ іздеуге кірісті және BT мен AT&T корпорациясы арасында жаңа "Концерт" одағын құрып, штаб-пәтерін Атлантаға, Джорджия штатына көшірді. Бұл одақ BT және MCI Worldcom арасындағы келіссөздерге көмектеспеді, себебі олардың MCI және AT&T серіктестері корпоративтік қарсыластар еді. Tymnet дерек желісінің бөлігі және "CPS Leonardo" жобасы бойынша бөліну толыққанды жүзеге аспады. Оның орнына, MCI Worldcom 2003 жылдың наурыз айында Tymnet-тен IP-негізделген қызметтерге қызметтерді көшіруді аяқтады және 2003 жылдың 31 наурызында басқарушылық түйіндерін және желінің өз бөлігін ажыратты. British Telecom желіні өздерінің басқарушылық және басқа да қосымша түйіндерін 2004 жылдың ақпанына дейін, соңғы тұтынушысы барлық тұтынушыларын басқа қолжетімді қызметтерге көшіре алғанға дейін пайдаланды. BT және AT&T 2003 жылдың 30 қыркүйегінде "Концерт" одағын таратып, қалған BT активтерін BTNA активтерімен біріктіріп, BT Americas, Inc. құрды. 2004 жылдың наурыз айының басында BT Americas компаниясы соңғы екі Tymnet басқарушылық түйінін желіден ажыратып, осылайша оны тоқтатты.

Worldcom банкротқа ұшырады

Worldcom компаниясының басшылары қаржылық дауға қатысты. 2002 жылдың маусым айында Worldcom компаниясы шамамен 4 миллиард долларлық дұрыс емес есептеулерді мойындады. Бұл даудың нәтижесінде бас директор Бернард Эбберс қызметтен алынып, кейіннен федералдық қылмыстық іс қозғалды – құлсату және бағалы қағаздармен алаяқтық жасау. Дау акциялар бағасын бір акциясына он центке дейін түсірді. Есептеудегі «кемшіліктер» жарияланғаннан кейін бір ай өткен соң Worldcom банкротқа өтті. Бір жыл ішінде MCI-дың қалдықтары бүгінде Verizon Business деп белгілі, Verizon компаниясының бөлімшесіне 6,7 миллиард долларға сатылды. Verizon 2000 жылы Bell Atlantic, аймақтық Bell операциялық компанияларының бірі GTE-мен біріккен кезде құрылған. Verizon-ға айналуға дейін Bell Atlantic 1997 жылы тағы бір аймақтық Bell операциялық компаниясы NYNEX-пен бірікті.

AT&T SBC-ге сатылды

2005 жылдың 31 қаңтарында SBC Communications компаниясы AT&T Corp. компаниясын 16 миллиард доллардан астам сомаға сатып алуды жариялады. Одан кейін компания AT&T Corp. компаниясынан ерекшелену үшін AT&T Inc. деп атауын өзгертті.

Ұйым

Жұмыс істеген кезде Tymshare-тің дерек желілері бөлімі желіні дамыту және күтіп ұстауға жауапты болды, ал Tymnet желіні басқару, қамтамасыз ету және бақылаумен айналысты. Әр компанияның өз бағдарламалық жасақтаманы әзірлейтін қызметкерлері болды және әр топтың қандай жұмыстарды атқаратынын анықтау үшін шекара салынды. Tymshare-дің инженерлері желіде іске қосылатын барлық кодты жазды, ал Tymnet қызметкерлері желіге қосылған хост компьютерлерде іске қосылатын кодты жазды. Сондықтан көптеген Tymnet жобалары Tymshare клиенттеріне уақыт бөлісу хосттары ретінде ұсынған Digital Equipment Corporation DECSystem 10 компьютерлерінде іске асырылды. Tymnet операциялары Tymshare PDP 10 TYMCOM X операциялық жүйелері тобымен стратегиялық одақ құрып, оларға жаңа желілік басқару құралдарын әзірлеуге көмектесті.

Шығу тегі

Алғашқы күндерінен бастап Tymnet желісінде "Консолидатор" деп аталатын, желілік ақауларды хабарлау құралы болды. Ол, желілік түйіндерді сұрау мүмкіндігімен (Snap немесе Snapshot деп белгілі) бірге, желінің бірегей және нақты уақыт режимінде жұмыс ілеуін қамтамасыз етті. Дегенмен, ақаулық туралы хабарламалар бастапқыда дәстүрлі қағаз билеттер жүйесі арқылы тіркелді. Бұл, Tymnet менеджері Bill Scheible проблемалық есептердің тізімін сақтап, олардың статусын System 1022 деректер базасында (Software House компаниясының TOPS 10 үшін шығарған иерархиялық деректер базасы жүйесі) бақылау үшін FORTRAN IV бағдарламасын жазғанға дейін созылды. 1022 – үшінші буын тілдері, мысалы, Fortran және COBOL арқылы қолжетімді иерархиялық деректер базасы жүйесі болды; сонымен қатар, оның өзіндік 4GL тілі де болды.

Бағдарламалық үй

Software House, 1022-ні таңбалық белгісіне тіркеген және нарыққа шығарған компания, сонымен қатар VAX жүйесі үшін System 1032 баламасын да сатты. Software House компаниясын Американың Компьютерлік корпорациясы сатып алды. Software House Digital Equipment Corporation компаниясының 32 биттік VAX жүйелері үшін System 1032 жүйесін шығарды. 1.5 нұсқасы (1984) EBCDIC қолдауын қосты. 1992 жылы System 1032 Американың Компьютерлік корпорациясы (CCA) тарапынан сатып алынды. 2010 жылы Rocket Software компаниясы CCA өнімдерін, оның ішінде System 1032-ні сатып алды. Rocket OpenVMS операциялық жүйесі үшін System 1032 жүйесін әзірлеуді және күтіп-ұстауды жалғастыруда. 1022 сияқты, оның Хост Тілінің Интерфейсі (HLI) болды.