Кіріспе

Гүлді өсімдіктер туысы Coreopsis – астра тұқымдасына жататын гүлді өсімдіктер туысы. Жиі қолданылатын атаулары – каллиопсис және кене тұқымы, бұл атау басқа да түрлі өсімдіктерге тән.

Сипаттама

Бұл өсімдіктердің биіктігі әртүрлі. Гүлдері әдетте тісті ұшы бар сары түсті болады, бірақ сары және қызыл екі түсті де болуы мүмкін. Олардың әдемі гүлшоғырлары бар, олардың қабықша жапырақтары екі анық қатарға бөлінген, әрқайсысы сегізден тұрады, сыртқы қатары негізінде біріккен. Жалпақ жемістері кішкентай, құрғақ және жәндіктерге ұқсайды. Coreopsis тұқымдасының 75–80 түрі бар, олардың барлығы Солтүстік, Орталық және Оңтүстік Америкаға тән. Coreopsis атауы ежелгі грек тіліндегі "корис" (κόρις) – "жатақ" және "опсис" (ὄψις) – "көрініс" сөздерінен шыққан, бұл ахенийдің пішініне сілтеме жасайды.

Таксономия

Coreopsis – Bidens туысына жақын, өзгергіш туыс. Шындығында, 20 ғасырда анықталғандай, Coreopsis немесе Bidens екеуі де қатаң монофилетикалық емес. Coreopsis парафилетикалық деп сипатталады. Бұрын (1936 ж.), Coreopsis 11 бөлімшеге және 114 түрге жіктелген, бірақ африкалық түрлер кейін Bidens туысына қайта жіктелді, нәтижесінде барлығы 75-80 түрді қамтитын Солтүстік және Оңтүстік Америка түрлері Coreopsis туысының құрамында қалды. 45 түрі Солтүстік Американың 11 бөлімшесінде, ал қалған 35 түрі Оңтүстік Американың Pseudoagarista бөлімшесінде кездеседі. Солтүстік Америка түрлері екі кең топқа бөлінеді: Мексика мен Солтүстік Америкада 5 бөлімше және 12 түр, ал Шығыс Солтүстік Америкада қалған 5 бөлімше және 26 түр.

Анатисана бөлімшесі

Coreopsis cyclocarpa S. F. Blake (Корэопсис циклокарпа)

Лептосин бөлімі

Coreopsis douglasii (DC.) H. M. Hall – Дуглас құйрық тұқымы
Coreopsis californica (Nutt.) H. Sharsm. – Калифорниялық құйрық тұқымы
Coreopsis stillmanii (A. Gray) S. F. Blake – Стилмен құйрық тұқымы

Pugiopappus бөлімі

Coreopsis bigelovii (А. Грей) Восс – Бигелоудың құйрық тұқымы
Coreopsis calliopsidea (DC.) А. Грей – жапырақ сабақты құйрық тұқымы
Coreopsis hamiltonii (Elmer) H. Sharsm. – Гамильтон тауының құйрық тұқымы

Сильфидий бөлімі

Coreopsis latifolia Michx. – кең жапырақты көкбас

Тукерманния бөлімшесі

Coreopsis gigantea (Kellogg) H. M. Hall – алып coreopsis
Coreopsis maritima (Nutt.) Hook. f. – теңіз далиясы